Nhật Bản: 'Chỉ điểm' nơi người có nước ngoài lao động phép sẽ được thưởng

Tỉnh Ibaraki, với hơn 3.500 vụ người nước ngoài làm việc, cư trú trái phép, nhiều nhất nước, đã quyết định treo thưởng cho người tố giác những công ty sử dụng lao động kiểu này.

Năm 2025, Ibaraki đứng đầu danh sách tỉnh có số người nước ngoài làm việc trái phép, với 3.518 trong tổng 13.435 người trên toàn quốc (26%). Đây là năm thứ 4 liên tiếp Ibaraki đã giữ "danh hiệu" này.

Đó là một sự phân biệt mà chính quyền Ibaraki muốn xóa bỏ, vì vậy kể từ 11/5, một chính sách mới đã được ban hành: thưởng 10.000 yên (1,6 triệu đồng) cho những cá nhân báo cáo về việc sử dụng lao động nước ngoài bất hợp pháp trong tỉnh.

Ibaraki là tỉnh đầu tiên treo thưởng kiểu này. Chính sách mới được đưa ra vào thời điểm thái độ chung đối với người nước ngoài ở Nhật Bản đang trở nên kém thân thiện hơn.

Điều này, theo truyền thông Nhật Bản, xuất phát từ sự gia tăng các vụ trộm cắp và tội phạm nghiêm trọng khác do người nước ngoài gây ra, hoặc không tuân thủ các quy tắc ứng xử địa phương.

Phần thưởng này không trao cho những người gọi cảnh sát để tố giác lao động nước ngoài làm việc, cư trú bất hợp pháp. Nó chỉ nhắm đến người sử dụng lao động.

Ngoài ra, các báo cáo ẩn danh không được chấp nhận vì người báo cáo phải cung cấp tên, địa chỉ và số điện thoại của mình để báo cáo được chấp nhận.

Các báo cáo phải được gửi thông qua một mẫu trực tuyến, và chỉ khi báo cáo được xem xét và đánh giá là đáng tin cậy thì chính quyền tỉnh Ibaraki mới phối hợp với cảnh sát để tiến hành điều tra. Chỉ khi hành vi sai trái được xác nhận thì người báo cáo mới nhận được phần thưởng 10.000 yên.

Điều này nhằm mục đích ngăn chặn những cáo buộc sai sự thật hoặc vô căn cứ.

Nhiều người lao động nước ngoài đến Nhật Bản làm việc trong lĩnh vực nông nghiệp. Ảnh: East Asia Forum

Về lý do tại sao Ibaraki lại có nhiều trường hợp lao động nước ngoài bất hợp pháp, năm 2025, 70% liên quan đến người nước ngoài làm việc trong lĩnh vực nông nghiệp. Vì Ibaraki chủ yếu là vùng nông thôn và có nhiều đất nông nghiệp.

Ngoài ra, với dân số Nhật Bản, đặc biệt là dân số trẻ, đang giảm nhanh nhất ở vùng nông thôn, các tỉnh như Ibaraki là những nơi cần nhất nguồn lao động nước ngoài đổ vào cộng đồng địa phương.

Phát biểu tại một cuộc họp báo tháng trước, Thống đốc Ibaraki Kazuhiko Oikawa nhấn mạnh rằng mục tiêu của hệ thống khen thưởng không phải là để ngăn cản người nước ngoài làm việc trong tỉnh, mà là để đảm bảo những người đang làm việc ở Ibaraki đang làm việc hợp pháp.

Ibaraki là chính quyền đầu tiên đưa ra phần thưởng kiểu này, nhưng chính phủ Nhật Bản, thông qua Cơ quan Dịch vụ Nhập cư (thuộc Bộ Tư pháp), đã thực hiện việc này trong ít nhất 5 năm qua.

Trên thực tế, Cơ quan Dịch vụ Nhập cư còn đưa ra phần thưởng lớn hơn cả Ibaraki, lên tới 50.000 yên cho thông tin dẫn đến việc xác nhận sử dụng lao động bất hợp pháp.

Hải Thư (Theo Sora News, Mainichi Shimbum)