9 hours ago
4
Mấy chục năm trước, làng Sa Huỳnh (Quảng Ngãi) của tôi, cứ năm bảy nhà lại có một cây gòn. Không duyên dáng, không điệu đà, gòn luôn chọn cho mình một "giao diện" rất riêng: giản dị và có phần thô ráp. Nhưng gòn biết cách đi vào miền "nhớ nhung" của con người khi chỉ cần một cơn gió là từng mảng bông trắng xốp bay lên.
Giờ Sa Huỳnh sầm uất, lô xô nhà cửa, đặc quánh tiếng người tiếng xe và… bụi bặm. Gòn thưa dần rồi vắng bóng. Ông già ngồi dưới mái hiên nói giọng khàn buồn khi đứa cháu nhắc cây gòn: "Nhà cách nhà chưa đầy gang tay, lấy đâu chỗ cho gòn sinh sống". Thật không ngờ khi chiều nay thăm bạn cũ lại gặp… bạn cũ hơn: Gòn! Tôi nghĩ thầm: chẳng cần mua vé vẫn về lại tuổi thơ. Bàn "đối ẩm" đã bày ra dưới mái hiên nóng bức. Tôi xúi bạn: "Quán rượu bên cây gòn mé sông đang ngoắc mình đó, dời ra đi, mất công gì, chưa tới hai chục mét…".
Bạn rót rượu. Còn những chùm trái gòn trên cao thì rót xuống tôi từng giọt ký ức. Tôi nhớ mang máng là cuối đông cây bắt đầu thức giấc, nhú lên từng mắt lá non. Lá gòn lạ lắm. Cứ sáu chiếc lá yêu thương xúm xít vòng quanh một cọng. Rồi hoa, hoa từng chùm, cánh bụ bẫm, màu trắng dịu. Tôi nhớ hoài câu đố "bí hiểm" của cô giáo ngày xưa: "Cây gì có hoa rồi mới… có bông?". Ít lâu sau, hoa gửi hình hài của mình vào trái. Đây là lúc lá rụng dần, phơi những cành khẳng khiu lúc lỉu những trái là trái. Tôi hỏi mẹ, sao cây gòn trụi lá mà trái quá trời luôn? Bà chậm rãi: "Thì mẹ nào chẳng héo hon cho bầy con tròn trịa".
Lũ trẻ hay lấy mảnh sành vẽ lăng nhăng quanh gốc gòn, rồi ngửa cổ ngắm từng chùm trái thon dài, xanh mướt. Trưa nào bọn nhóc cũng khoèo hái những trái mập mạp, khoét rỗng ruột, chế thành "máy bay" gắn chong chóng làm bằng lá dừa rồi "bay" khắp xóm, tất nhiên là bay bằng… chân! Tôi vừa chạy vừa nhìn chong chóng nên tông vào con Mun học cùng lớp. Nó bị gãy răng cửa. Chai dầu dừa má nó sai đi mua đổ tung tóe. Chiều đó, đường quê có một vạt đất ngấm dầu. Còn tôi thì ngấm đòn: bị ba quất mấy roi mây. Giờ Mun là bác sĩ nha khoa. Bữa gặp, Mun hỏi ông còn nhớ "vụ án máy bay gòn" không? Tôi cười: "Sao quên được. Cho gửi lời xin lỗi muộn nghen. Mà bà chọn nghề… làm răng cũng rất hợp đó".
Bạn kể, mấy cây gòn này mọc hoang, coi như "lưu dân". Vậy mà ở riết, tên cây thành tên bến, lại còn đi vào thơ tình, như tôi hay nghêu ngao: "Chừng nào còn bến Cây Gòn/Em ơi chừng đó anh còn thương em". Bạn áng chừng lễ hội "tuyết mùa hạ" sắp mở màn. Đó là thời điểm trái gòn chín rộ, khô nứt vỏ, nhả từng cụm bông tản mác bay mang theo hạt mùa sau. Trên sông, trên đồng, trên bãi, len vào từng ngõ xóm lúc nào cũng lửng lơ từng mảng bông gòn trắng muốt. Bông bay làm những chuyến đi của gió không còn trống trải mà rất duyên dáng, mượt mà. Lũ trẻ tung tăng vơ lấy từng nắm bông, hí hửng cười như vừa hái được mây trời.
Có lúc trên đường đời nặng nhọc, tôi ước gì cuộc sống nhẹ như… bông gòn. Rồi cũng vì cái tuổi hay hoài niệm nên đôi khi trong mơ tôi nghe như tiếng gòn gọi từ góc sân trường cũ. Mỗi trái gòn rơi, mỗi hoa gòn rụng, mỗi nhúm bông gòn bay qua những mùa hè tuổi nhỏ là một nhịp ký ức. Đó cũng là "bộ ảnh gòn" chân mộc, bình dị và quá đỗi yêu thương.
