Nhạc Trịnh vượt xa mọi so sánh giản đơn, cháu Trịnh Công Sơn kể chuyện làm mới nhạc của cậu

Kết hợp những đoạn băng tư liệu, phỏng vấn, chuyện trò nhân vật và cả biểu diễn, Talk Vietnam: Sức sống nhạc Trịnh đương đại trên Vietnam Today mới đây mở ra một cuộc trò chuyện gần gũi về nhạc Trịnh, qua góc nhìn của nghệ sĩ trẻ và bạn bè quốc tế.

Trịnh Công Sơn không gói gọn trong một phép so sánh

Mở màn với tiếng hát của Nakatani Akari - nàng thơ Michiko Yoshii của cố nhạc sĩ Trịnh Công Sơn trong phim Em và Trịnh, Talk Vietnam dẫn khán giả đến một khán phòng của Nhật Bản, nơi danh ca Tokiko Kato kỉ niệm 55 năm ca hát.

Tokiko Kato biết đến nhạc Trịnh từ những năm 1960. Sau đó ở tuổi 25, bà trực tiếp xin phép nhạc sĩ được thu các bài hát của ông bằng tiếng Nhật. Một số bản thu sau đó đạt đĩa vàng tại đất nước hoa anh đào.

"Giai điệu quá đẹp, có thể chạm tới trái tim người nghe. Không phải ca khúc nào cũng sống lâu như vậy", bà nói.

Ngoài Nhật, có nhiều đêm nhạc Trịnh được tổ chức ở châu Âu; tại Bảo tảng văn hóa châu Á ở Hàn Quốc, nhạc Trịnh có một khu trưng bày riêng như một phần di sản của khu vực. 

Và với nhiều người nước ngoài, nhạc Trịnh trở thành lối dẫn họ vào văn hóa Việt Nam. Theo ca sĩ Kyo York, nhạc Trịnh dễ đi vào lòng người "vì nó rất người, rất riêng tư".

Với không ít người, Trịnh Công Sơn như là "Bob Dylan của Việt Nam" nhưng với GS John Schafer, Trịnh Công Sơn "không thể chỉ gói gọn trong một phép so sánh".

Trong âm nhạc của ông, nỗi buồn cá nhân và nỗi buồn về thân phận con người luôn đan xen, chuyển hóa lẫn nhau. Nếu Phật giáo nhập thế là nhận ra mối liên hệ giữa bình an nội tâm và hòa bình thế giới thì Trịnh Công Sơn chính là một Phật tử dấn thân.

TS Nguyễn Nam - Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Việt Nam, giảng viên Đại học Fulbright Việt Nam - cho rằng nhạc Trịnh có tính triết lý nhưng không phải là triết học theo nghĩa rất hàn lâm, học thuật của nó. Trịnh Công Sơn đã truyền cho người nghe triết lý của cuộc sống bằng thứ triết học mà GS John Schafer gọi là "triết học mềm".

Nhạc Trịnh thiêng liêng nên người ta sợ làm mới

Hiện có không ít bạn trẻ kết nối với nhạc Trịnh theo cách riêng của mình. Họ không trau chuốt, trữ tình như lứa nghệ sĩ tiền bối mà làm mới nhạc ấy qua jazz, acoustic, RnB, nhạc điện tử hoặc rap.

Hà Lê đưa rap, hiphop và EDM vào nhạc Trịnh, mang đến nguồn nhịp điệu mạnh, nhanh hơn.

Thể Thiên - con trai ca sĩ Trịnh Vĩnh Trinh, gọi nhạc sĩ là cậu - lại làm mới nhạc Trịnh bằng nhạc house đương đại. Anh giữ nguyên giai điệu gốc, đưa vào tiết tấu rõ rệt hơn với âm thanh điện tử và nhiều năng lượng trẻ trung.

Có mặt tại trường quay, Thể Thiên kể không hẳn ngay từ đầu, anh đã yêu âm nhạc của cậu mình. Tình yêu ấy đến khi anh trưởng thành hơn, lớn hơn.

Trong album đầu tay Trần Thế, anh chọn đưa nhạc Trịnh vào mức độ vừa đủ. "Tôi chỉ dùng khoảng một phút, rất ngắn thôi như một cách bày tỏ tri ân, sự tưởng nhớ ông, đồng thời cố gắng nối dài di sản ấy bởi ai trong chúng ta cũng đều muốn di sản của ông được "sống" tiếp", Thể Thiên nói.

Nghệ sĩ gen Z cho rằng với nhiều người, nhạc Trịnh là một điều rất thiêng liêng nên người ta sợ thay đổi cách hát, sợ thay đổi bản phối. Khi làm khác đi, nó trở thành một chuyện rất lớn.

"Đúng là nhạc Trịnh thiêng liêng, cần được tôn trọng. Nhưng nếu chúng ta không cho phép âm nhạc ấy được thay một chiếc áo mới, được tiếp tục 'sống', nó sẽ không thể đi mãi cùng thời gian", Thể Thiên chia sẻ.

Ban đầu, anh nhận về một số bình luận tiêu cực nhưng cùng với thời gian, ngày càng có nhiều lời mời anh hát trong các đêm diễn. Mỗi lần mở nhạc lên, khán giả lại bùng nổ. Với Thể Thiên, vậy là đủ.