Nhà văn Nguyễn Đông Thức lần đầu chạm ngõ hôn nhân

Hơn bốn thập niên sáng tác, nhà văn Nguyễn Đông Thức viết chín truyện dài. Truyện dài thứ chín, truyện dài mới nhất của ông, vừa xuất bản trong năm 2026.

Ở độ tuổi thất thập cổ lai hy, nhà văn nói chuyện ái tình. Cái ái tình bừng nở giữa vườn hồng thơ mộng chốn Đơn Dương trong Yêu nhau trong lo âu. Dẫu ái tình ấy không phải lúc nào cũng êm đềm.

Muôn mặt hôn nhân

Đến Đời có đôi lần lúng túng, ái tình ấy đã bước thêm một bước, đi qua cánh cửa hôn nhân. Thông qua những câu chuyện xoay quanh nhóm bạn thân từ thời đại học, nhà văn Nguyễn Đông Thức điển hình hóa thành những mẫu số chung về mối quan hệ giữa người với người trong đời sống hiện đại.

Những đôi đũa lệch đến với nhau, có và chung một chén cơm. Nhưng có và chung được hết chén cơm vẫn chỉ là đôi đũa lệch. Khó sóng đôi nhau đi đến hết cuộc đời. Tất yếu, mỗi người sẽ chọn lựa rời đi theo những cách đau khổ riêng tư.

Đó còn là cuộc hôn nhân cách biệt tuổi tác, cách biệt văn hóa và cách biệt cả dân tộc. Thời buổi ngày nay ta dễ thấy những cuộc hôn nhân xuyên quốc gia hơn. Thời buổi mà người ta nói rằng thế giới đã "phẳng" hơn. Giữa thời buổi ấy vẫn có những khoảng cách khó lòng vượt qua được. Khoảng cách ấy, trong Đời có đôi lần lúng túng, nhà văn Nguyễn Đông Thức gọi là "đẳng cấp".

Rồi những chuyện ngoại tình chốn công sở. Những mối quan hệ nhì nhằng đi cùng những cuộc hôn nhân. Tất cả đan xen nhau trong một cuốn truyện dài không có tham vọng bao quát hết đời sống vợ chồng.
Chỉ ngõ hầu có thể phần nào mở hé một cánh cửa để nhìn vào cái thế giới xem chừng phức tạp. Cánh cửa hé mở ấy dành cho những ai sắp bước vào hôn nhân. Cho những ai đang trong cuộc hôn nhân. Và cho cả những ai chuẩn bị bước khỏi một cuộc hôn nhân.

Hành trang vào đời

Nói như vậy không phải cuốn sách này muốn làm độc giả... ngại cưới xin. Có lẽ tác giả muốn chuẩn bị một hành trang cho những ai còn nghĩ hôn nhân là một cuộc phiêu lưu ái tình. Hoặc cách nói văn vở ta vẫn thường nghe "hôn nhân là mồ chôn tình yêu".

Trái lại mới phải. Đọc Đời có đôi lần lúng túng để thấy "hôn nhân" là một trạng thái, một khoảnh khắc chuyển tiếp để bắt đầu một cuộc đời mới. Tình yêu không được phép kết thúc ở đây. Tình yêu phải được tiếp tục nuôi dưỡng ở đây. Và chính ở đây, chỉ tình yêu thôi là chưa đủ. Nó còn có sự sẻ chia, thấu hiểu, nhiều khi cả sự hy sinh nữa.

Nói cách khác, hôn nhân là thời khắc thay đổi. Nếu cá nhân vẫn giữ khư khư con người trước đây, như anh chồng quen được nuông chiều trong Đời có đôi lần lúng túng, thì đã tự mình đánh mất cơ hội sống một cuộc đời tốt đẹp hơn.

Như nhà văn chia sẻ ở cuối sách: "Được đôi lần lúng túng còn may. Có người là cả cuộc đời rối beng, loay hoay không lối thoát. Chẳng có được mấy ngày hạnh phúc hoặc có được rồi sẩy tay đánh mất nó. Không phải chỉ "bad luck", mà thường đâu đó vẫn từ mình" (tr. 311).

Quả thật, Đời có đôi lần lúng túng đánh dấu lần đầu nhà văn Nguyễn Đông Thức viết về hôn nhân gia đình. Nguyễn Đông Thức viết Đời có đôi lần lúng túng không chỉ bằng kinh nghiệm cá nhân. Dẫu đọc sách này rất dễ bị khiêm nhường của ông khiến ta lầm tưởng ông chưa từng nếm trải hôn nhân.

Nhìn qua danh sách những cá nhân mà ông cảm ơn, hẳn nhà văn đã tham khảo nhiều từ chất liệu bên ngoài cuộc hôn nhân của chính mình. Ông cũng đã nghe tư vấn về luật pháp, về tâm lý phụ nữ. Nghĩa là trong cuộc phiêu lưu chữ nghĩa vào cái địa hạt hôn nhân này, ông muốn tận tâm trình bày cho độc giả những gì chuẩn xác nhất.

Với một nhà văn có mấy mươi năm kinh nghiệm cầm bút, với hàng chục đầu sách, điều này cho thấy sự nghiêm túc và nghiêm cẩn của ông trong nghề. Dẫu ông đang viết về cái chuyện muôn thuở, ngỡ rằng ai cũng biết.

Nhà văn Nguyễn Đông Thức song song với làm báo, viết văn cũng đã có những hoạt động khuyến học tích cực như chương trình Mô tô học bổng. Từ Mô tô học bổng, bao nhiêu "đứa con" không cùng máu mủ, rải rác khắp nơi đã được tiếp sức để theo đuổi con đường học vấn. Rồi những "đứa con" không cùng máu mủ ấy trưởng thành, lại cho ra đời những đứa "cháu nội", "cháu ngoại".

Có cảm giác như Nguyễn Đông Thức trong chục năm trở lại đây đã viết để sửa soạn một hành trang cho lớp "con", lớp "cháu" của mình. Như một người cha, người ông tận tụy.

Dẫu vậy, khi khép lại những trang cuối cùng của truyện dài này, có lẽ tự mỗi người nên biết đóng sách lại, đặt nó lên kệ và rời đi. Bởi như nhà văn Nguyễn Đông Thức chia sẻ: "Cuối cùng là cái kết mở của cuốn truyện, với số phận từng người được bỏ lửng. Cuộc đời vốn vẫn vậy, nào ai biết được ngày mai. Bạn đọc hãy tự viết tiếp nhé?".