Nhà máy đường ở Đắk Lắk nêu nguyên nhân mua mía chậm, cam kết sẽ thu hết mía bao tiêu

Ghi nhận của Tuổi Trẻ Online các ngày 21 đến 23-5, các cánh đồng mía tại các xã Vân Hòa, Sơn Hòa, Tây Sơn... (phía đông tỉnh Đắk Lắk) vẫn còn diện tích lớn chưa thu hoạch. Trước cửa 2 nhà máy đường KCP và Vạn Phát (xã Sơn Hòa) có nhiều xe tải đầy mía chờ cân.

Quá hạn thu hoạch, mía còn đứng ngoài đồng

Bà Lê Triễu Tính, người dân xã Sơn Hòa, cho hay gia đình có hơn 4ha mía liên kết bao tiêu với Công ty TNHH Công nghiệp Việt Nam KCP (Nhà máy đường KCP). Hằng năm, việc thu hoạch thường hoàn tất trước ngày 30-4, nhưng năm nay đến gần cuối tháng 5, hơn 2ha mía còn lại của bà vẫn chưa được nhà máy có kế hoạch thu mua cụ thể.

"Mía càng để lâu ngoài đồng, dân càng lo vì nguy cơ xảy ra cháy rất cao trong mùa khô. Mấy ngày gần đây lại xuất hiện mưa dông, mía sẽ mọc mầm, ảnh hưởng đến đường", bà Tính nói.

Tương tự, ông Võ Văn Phát, người dân xã Vân Hòa, cho hay tiến độ thu hoạch mía năm nay chậm rất nhiều, tiền nhân công thuê chặt mía cũng cao hơn mọi năm từ 1.800 - 2.000 đồng/bó, trong khi mọi năm chỉ tầm 1.300 - 1.500 đồng/bó.

"Gần 8ha mía nhà tôi được nhà máy đường bao tiêu toàn bộ, nhưng đến giờ chỉ thu hoạch được hơn 60%. Mía đã đến hạn thu hoạch mà để lâu ngoài đồng sẽ bị hao hụt, khô dần", ông Phát nói

Ông Trần Minh Thân, Chủ tịch UBND xã Tây Sơn, cho hay tiến độ mua mía của các nhà máy trong vùng nguyên liệu đang chậm so với các năm trước. Nguyên nhân được các nhà máy giải thích là do thiên tai, lũ lụt cuối năm ngoái ảnh hưởng lớn đến hoạt động sản xuất, trong khi giá đường xuống thấp khiến việc chế biến thua lỗ...

Nguyên nhân khiến nhà máy đường chậm thu mua

Theo văn bản gửi các xã vùng nguyên liệu vào đầu tháng 5-2026 của Công ty TNHH Công nghiệp KCP Việt Nam (KCP), có nhiều yếu tố khiến công ty chậm thu mua mía đã ký bao tiêu cho người dân.

Đó là sau thiên tai, nhà máy sẵn sàng cho vụ ép từ cuối tháng 12-2025, nhưng phải đến ngày 10-1-2026 Nhà máy Sơn Hòa mới bắt đầu hoạt động, còn Nhà máy Đồng Xuân là ngày 22-1.

Mưa lũ khiến nhiều ruộng mía ngập sâu, độ ẩm cao, nông dân không thể đưa máy móc vào thu hoạch. Nhiều tuyến đường nội đồng bị hư hỏng không thể vận chuyển mía. Một số địa phương cũng rơi vào tình trạng thiếu lao động thu hoạch.

KCP có khoảng 2.500ha mía, tương đương 150.000 tấn, bị ảnh hưởng bởi mưa lũ; trong đó hơn 1.550ha bị ngập hoàn toàn. Nhiều diện tích mía bị thối gốc, chết cây hoặc mọc mầm, buộc công ty phải ưu tiên thu hoạch sớm. Mía sau ngập lụt thường dính nhiều bùn đất, tạp chất, làm giảm công suất ép của nhà máy.

Từ tháng 2 đến tháng 4-2026, lượng mía nhập về có trữ đường cao, nên nhà máy buộc phải điều chỉnh giảm công suất để đảm bảo chất lượng chế biến.

Ngoài ra có khoảng 761ha mía bị cháy và gần 200ha mía bị khô hạn do nắng nóng; một số trường hợp khác cũng được ưu tiên thu hoạch sớm như diện tích bị kẹt đường vận chuyển hoặc phải bàn giao mặt bằng cho các dự án hạ tầng, thủy lợi...

Trao đổi với Tuổi Trẻ Online, đại diện Công ty TNHH Công nghiệp KCP Việt Nam cho hay dự kiến đến cuối tháng 6 năm nay mới thu mua hết diện tích mía bao tiêu cho người dân.

"Công ty cam kết tiêu thụ hết sản lượng mía được đầu tư và tạo điều kiện thuận lợi cho nông dân thu hoạch, nhập mía về nhà máy, đồng thời phối hợp với chính quyền địa phương để giải thích tình hình, vận động bà con hợp tác với kế hoạch ép hiện tại nhằm hạn chế tối đa thiệt hại cho cả người dân và nhà máy", đại diện công ty thông tin.