Nhà máy điện sinh khối Hậu Giang: Biến phế phẩm nông nghiệp thành nguồn điện

Biến phế phẩm thành nguồn điện

Nhà máy điện sinh khối Hậu Giang có công suất 2x10MW, bao gồm 2 tổ máy độc lập và một số hạng mục phụ trợ dùng chung. Nhà máy sử dụng công nghệ tua-bin ngưng hơi truyền thống, dùng nhiên liệu chính là trấu, có tính chất trung hòa các-bon thân thiện với môi trường.

Điểm đặc biệt là nhà máy đã tận dụng được nguồn trấu - phế phẩm nông nghiệp ở các tỉnh miền Tây để biến thành điện năng, nguồn năng lượng xanh. 

Trước đây, trấu có thể xem là bài toán nhức nhối về môi trường ở các tỉnh miền Tây - vựa lúa gạo của cả nước. Mỗi đợt thu hoạch lúa, các nhà máy say sát vận hành hết công suất. Nguồn trấu phát sinh khiến nhiều nơi phải tìm cách đổ bỏ, thậm chí lấn ra cả sông rạch.

Từ khi đưa vào vận hành năm 2022, Nhà máy điện sinh khối Hậu Giang tiêu thụ khoảng 117,6 nghìn tấn/năm. Ông Nguyễn Nhân Bảo - giám đốc Công ty Cổ phần Điện sinh khối Hậu Giang, chia sẻ điện sinh khối là một trong những trụ cột quan trọng trong chiến lược chuyển dịch năng lượng xanh của Việt Nam.

Đây không chỉ là nguồn năng lượng tái tạo, mà còn gắn chặt với phát triển kinh tế tuần hoàn, tận dụng phụ phẩm nông nghiệp và tạo sinh kế bền vững cho người dân. Nỗi lo về môi trường, tìm nơi đổ bỏ nguồn trấu phế phẩm đã không còn cho các địa phương.

Từ phế phẩm đến… khan hiếm nguồn cung

Tuy nhiên, từ đầu năm 2025, giá trấu đã tăng đột biến, có lúc dao động trong khoảng 1.500 - 1.900 đồng/kg, có thời điểm khan hiếm nghiêm trọng, vượt xa mọi kịch bản dự báo khi lập dự án.  

"Giá trấu trong thời gian qua đã tăng rất mạnh, không còn là nguồn nhiên liệu giá rẻ như trước. Nguyên nhân là do trấu hiện nay đang được sử dụng rộng rãi trong nhiều ngành công nghiệp xanh khác như sản xuất viên nén, vật liệu sinh học, cũng như phục vụ xuất khẩu. Điều này dẫn đến cạnh tranh thu mua ngày càng gay gắt", đại diện doanh nghiệp cho hay.

Ngoài ra, nguồn nguyên liệu trấu có nguy cơ suy giảm do biến động trong sản lượng và xuất khẩu gạo. Khi sản lượng lúa giảm hoặc thay đổi cơ cấu thị trường xuất khẩu, thì lượng trấu – vốn là phụ phẩm - cũng giảm theo. Như vậy, các nhà máy điện sinh khối đang phải đối mặt với tình trạng "kép": vừa thiếu nguồn cung, vừa chịu áp lực giá tăng cao.

Ông Bảo - Giám đốc công ty cho biết thêm, trong lúc khó khăn về nguồn nguyên liệu trấu thì cơ chế giá điện sinh khối hiện nay chưa phản ánh đúng thực tế chi phí đầu vào. Giá điện gần như cố định, không có cơ chế điều chỉnh linh hoạt theo biến động giá nhiên liệu. Điều này hoàn toàn khác với điện than hoặc điện khí LNG, nơi giá điện có thể được xem xét, điều chỉnh theo chi phí nhiên liệu đầu vào.

Theo các chuyên gia, nếu tiếp tục duy trì cơ chế giá như hiện nay thì không chỉ riêng Nhà máy Hậu Giang, mà nhiều dự án điện sinh khối khác cũng sẽ gặp khó khăn nghiêm trọng về tài chính, thậm chí không thể vận hành ổn định lâu dài.

Kiến nghị điều chỉnh cơ chế giá điện

Để giải đáp các bấp cập trên, lãnh đạo doanh nghiệp kiến nghị Bộ Công Thương và các cấp có thẩm quyền xem xét điều chỉnh cơ chế giá điện sinh khối theo hướng linh hoạt, cho phép giá điện được gắn với biến động thực tế của chi phí nhiên liệu đầu vào, tương tự như cơ chế đang áp dụng đối với điện than và điện khí LNG.

Thứ hai, cần xây dựng cơ chế giá điện đủ hấp dẫn và phản ánh đúng chi phí sản xuất, để đảm bảo nhà đầu tư có thể vận hành ổn định và có hiệu quả. Nếu không, sẽ rất khó thu hút thêm các nguồn lực đầu tư vào lĩnh vực này.

Thứ ba, cần có chính sách đồng bộ nhằm ổn định và phát triển thị trường nguyên liệu sinh khối, trong đó có việc quy hoạch vùng nguyên liệu, khuyến khích thu gom, chế biến và sử dụng hiệu quả phụ phẩm nông nghiệp.

‘Chúng tôi tin rằng, việc điều chỉnh kịp thời cơ chế giá điện không chỉ tháo gỡ khó khăn cho các nhà máy hiện hữu, mà còn tạo động lực rất lớn để phát triển điện sinh khối trong tương lai. Đây là một lĩnh vực mang lại lợi ích kép: vừa đảm bảo an ninh năng lượng, vừa góp phần giảm phát thải và phát triển bền vững", ông Bảo cho hay.