Nguyên nhân gây hoại tử chỏm xương đùi

Chấn thương, lạm dụng rượu bia, sử dụng corticosteroid trong thời gian dài, mắc các bệnh lý mạn tính có thể gây hoại tử chỏm xương đùi.

Hoại tử chỏm xương đùi là tình trạng mất nguồn máu nuôi dưỡng đến chỏm xương đùi, khiến các tế bào xương chết dần. Theo thời gian, chỏm xương yếu đi, có thể xuất hiện vùng xương chết bên dưới lớp sụn, dẫn đến xẹp chỏm xương đùi và mất chức năng khớp háng.

ThS.BS.CKI Lê Nhật Thành, khoa Chấn thương Chỉnh hình, Phòng khám Đa khoa Quận 7, cho biết hoại tử chỏm xương đùi là một trong những bệnh lý khá phổ biến ở nam giới trong độ tuổi lao động (30-60 tuổi). Bệnh có thể xảy ra do nhiều nguyên nhân gồm:

Chấn thương như gãy cổ xương đùi hoặc trật khớp háng có thể làm tổn thương các mạch máu nuôi chỏm xương đùi. Hoại tử thường xuất hiện âm thầm sau chấn thương, trung bình khoảng 1-2 năm, nên nhiều bệnh nhân không nhận ra kịp thời.

Lạm dụng rượu bia kéo dài được ghi nhận là một yếu tố nguy cơ độc lập, có liên quan đến rối loạn chuyển hóa tế bào xương và tổn thương mạch máu nuôi xương.

Sử dụng corticosteroid (thuốc kháng viêm dạng uống hoặc tiêm) liều cao hoặc kéo dài làm rối loạn chuyển hóa lipid, tăng nguy cơ tắc nghẽn mạch máu nhỏ trong xương, đồng thời ức chế quá trình tạo xương mới. Đây là một trong những nguyên nhân phổ biến nhất của hoại tử chỏm xương đùi không do chấn thương.

Các bệnh lý nền như đái tháo đường, rối loạn chuyển hóa lipid, lupus ban đỏ hệ thống... cũng là yếu tố nguy cơ đã được ghi nhận trong y văn.

Thừa cân, béo phì làm tăng tải trọng lên khớp háng, góp phần thúc đẩy tiến triển bệnh ở những người đã có sẵn tổn thương.

Bác sĩ Thành cho biết rượu bia và dùng corticosteroid trong thời gian dài là nguyên nhân chiếm đa số trường hợp hoại tử chỏm xương đùi không do chấn thương.

Bác sĩ Thành giải thích tình trạng khớp cho người bệnh. Ảnh: Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7

Hoại tử chỏm xương đùi là bệnh lý nghiêm trọng, có thể dẫn đến mất chức năng vận động khớp háng tiến triển nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Người bệnh thường có biểu hiện đau vùng bẹn, đôi khi lan ra mặt trước đùi hoặc vùng mông, đau tăng khi đi lại hoặc tì nặng và giảm khi nghỉ ngơi. Kèm theo đó là hạn chế tầm vận động khớp háng, đặc biệt là động tác xoay trong, dạng và khép háng, khiến người bệnh khó sinh hoạt hàng ngày như ngồi xổm hay leo cầu thang...

Ở giai đoạn sớm, bác sĩ có thể chỉ định điều trị bảo tồn bao gồm thuốc giảm đau, thuốc hỗ trợ tuần hoàn và vật lý trị liệu. Tuy nhiên, các tế bào xương đã hoại tử không thể tự phục hồi, các biện pháp này chủ yếu kiểm soát triệu chứng và làm chậm tiến triển bệnh, không điều trị được nguyên nhân.

Khi bệnh tiến triển nặng hơn nhưng chỏm xương đùi chưa xẹp, bác sĩ có thể cân nhắc phẫu thuật khoan giải ép tủy xương - kỹ thuật loại bỏ một lõi xương nhỏ nhằm giảm áp lực trong xương và kích thích hình thành mạch máu mới. Trong một số trường hợp, đục xương chỉnh trục có thể giúp chuyển vùng xương lành ra chịu lực, từ đó trì hoãn hoặc tránh được phẫu thuật thay khớp.

Khi chỏm xương đùi đã xẹp, ổ cối thoái hóa nặng và người bệnh đau nhiều, thay khớp háng toàn phần là lựa chọn điều trị được khuyến cáo, giúp phục hồi chức năng vận động hiệu quả. Hiện có nhiều kỹ thuật mổ hiện đại, ít xâm lấn giúp người bệnh hết đau nhanh, sớm đi lại và xuất viện như đường mổ phía trước ngoài ABMS, đường mổ SuperPATH, Anterior Path, SPAIRE, đường mổ trước trực tiếp...

Phi Hồng

Độc giả gửi câu hỏi về bệnh cơ xương khớp tại đây để bác sĩ giải đáp