Nguyên nhân có thể dẫn đến thảm kịch 5 khách Italy chết ở Maldives

Chứng ngộ độc oxy gây đau đớn, mất nhận thức có thể là nguyên nhân chính dẫn đến thảm kịch làm 5 khách Italy chết khi lặn biển ở Maldives.

Thảm kịch lặn biển xảy ra tại hệ thống hang động ngầm ở đảo san hô Vaavu, Maldives hôm 14/5 khiến 5 du khách Italy thiệt mạng. Họ là các nhà khoa học và sinh viên của Đại học Genoa (Italy). Nhóm do Giáo sư Monica Montefalcone, 51 tuổi, dẫn đầu, tiến hành lặn để nghiên cứu về một loài san hô chưa được công bố. Trong nhóm tử nạn có Giorgia Sommaca, 22 tuổi, con gái bà Montefalcone.

Đến sáng 19/5, đội cứu hộ đã trục vớt được ba thi thể. Hai người còn lại dự kiến được đưa lên trong ngày 20/5.

Các thông tin từ truyền thông Italy cho biết nhóm lặn sở hữu giấy phép lặn xuống độ sâu 50 m để nghiên cứu khoa học, không vi phạm tiêu chuẩn độ sâu 30 m áp dụng với lặn giải trí. Tuy nhiên, giấy phép chỉ đăng ký tên bà Montefalcone và hai người khác. Hai người còn lại, bao gồm con gái bà, không có trong danh sách.

Hiện chưa có kết luận cuối cùng về điều gì đã xảy ra bên trong hệ thống hang động do không còn người sống sót. Dựa trên việc trục vớt thi thể và cấu trúc địa hình, giới chuyên gia đưa ra các kịch bản chính dẫn tới thảm kịch.

Một nhóm thợ lặn chuyên nghiệp người Phần Lan đang tiến hành các hoạt động trục vớt. Ảnh: EPA

Nhóm thợ lặn đã đi vào một hệ thống hang động ngầm phức tạp tại đảo san hô Vaavu ở độ sâu khoảng 50 m. Độ sâu thực tế của hang khoảng 60 m. Hệ thống hang này cấu thành từ ba khoang lớn nối với nhau bằng các lối đi hẹp, mỏm đá nhô ra, đường vách mở và một số đường hầm xuyên qua cấu trúc rạn san hô, đi kèm nguy cơ có dòng chảy mạnh. Tầm nhìn tại đây thấp, đặc biệt là trong điều kiện thời tiết xấu, đáy có nhiều bùn mịn và không gian chật hẹp.

Các thợ lặn đã phát tín hiệu cứu hộ vào khoảng 13h45 và được báo cáo mất tích sau khi không trồi lên mặt nước theo đúng thời gian.

Chuyên gia lặn biển Maurizio Uras nhận định hiện tượng "ngộ độc oxy" bên trong hang có thể là một yếu tố dẫn đến tai nạn. Đây là hiện tượng có thể xảy ra khi lặn rất sâu. Nếu hỗn hợp khí oxy không phù hợp, có thể trở thành chất độc ở một độ sâu nhất định.

"Điều kiện thời tiết cũng là yếu tố quan trọng và Ấn Độ Dương không giống như Địa Trung Hải vốn tương đối lặng sóng. Ở Ấn Độ Dương có những dòng chảy mạnh, có thể kéo thợ lặn từ bên này sang bên kia. Đó là một mối nguy hiểm thực sự", ông Uras nói.

Chuyên gia hô hấp Claudio Micheletto - Giám đốc khoa hô hấp tại Bệnh viện Đại học Verona - nhận định nhiều khả năng "đã có sự cố xảy ra với các bình khí" trong quá trình lặn. Ông Micheletto cho biết ngộ độc oxy là một trong những biến chứng nguy hiểm nhất khi lặn sâu.

"Tử vong do ngộ độc oxy hay tăng oxy máu là một trong những dạng tử vong thảm khốc nhất có thể xảy ra trong một chuyến lặn - một kết cục tồi tệ", ông nói.

Đảo san hô Vaavu. Ảnh: Zublu Diving

Khi lặn, thợ lặn hít thở không khí nén chứa 21% oxy và 79% nitơ. Tuy nhiên, một số thợ lặn sử dụng hỗn hợp khí chuyên dụng gọi là nitrox (không khí giàu oxy), chứa nhiều oxy và ít nitơ hơn không khí nén thông thường.

Nếu hít phải oxy ở nồng độ quá cao, loại khí này sẽ trở thành chất độc đối với cơ thể. Trong quá trình lặn, hiện tượng chóng mặt, đau đớn, suy giảm nhận thức và mất phương hướng sẽ xảy ra, khiến thợ lặn không thể trồi lên mặt nước.

Vào ngày xảy ra tai nạn, điều kiện thời tiết tại khu vực này rất xấu, cảnh báo vàng đã được ban hành đối với tàu chở khách và ngư dân. Các cảnh báo bao gồm thời tiết nguy hiểm và dòng chảy mạnh, có thể làm thợ lặn mất phương hướng, khuấy động bùn mịn làm tầm nhìn giảm xuống gần như bằng không, gây khó khăn cho việc định vị hoặc thoát ra ngoài.

Ông Alfonso Bolognini, Chủ tịch Hiệp hội Y học Dưới nước và Cao áp Italy, nhận định nhóm thợ lặn có thể đã gặp nạn trong lúc kiểm tra hang động để chuẩn bị cho các ca lặn trong tương lai.

Nhóm thợ lặn bị hút vào bên trong bởi một dòng chảy rất mạnh, hình thành từ cấu trúc đặc biệt của cửa hang. Đường dẫn hẹp của hang có thể đã tạo ra "hiệu ứng Venturi" - hiện tượng dòng nước biển phải tăng tốc để duy trì lưu lượng liên tục, gây sụt giảm áp suất và tạo ra một lực hút cực mạnh vào lòng hang.

Ông Bolognini đưa ra giả thuyết này sau khi tiếp nhận thông tin về các điều kiện dưới nước từ các thợ lặn chuyên gia của Tổ chức DAN Europe. Theo ông, ban đầu, nhóm đã đưa một thiết bị lặn điều khiển từ xa (ROV) đến cửa hang. Họ không thể đưa thiết bị vào trong do dòng chảy quá mạnh nên đã tự mình xuống đó.

"Hai kịch bản có thể đã xảy ra sau giả thuyết lực hút này", ông Bolognini giải thích.

"Hoặc là tất cả mọi người cùng bị hút vào trong, hoặc một người bị hút vào và những người còn lại cố gắng thực hiện việc giải cứu". Ngoài ra, sự hoảng loạn cũng là nguyên nhân thúc đẩy thảm kịch xảy ra.

Giả thuyết này cung cấp một lời giải thích cho lý do tại sao một nhóm thợ lặn có năng lực chuyên môn cao như vậy lại mất tích.

Các nhân viên cứu hộ tham gia tìm kiếm nạn nhân. Ảnh: ABC

Tới sáng 19/5, ba thi thể đã được trục vớt, hai thi thể còn lại dự kiến được trục vớt vào 20/5 (giờ địa phương). Mỗi lượt lặn để tiếp cận và trục vớt thi thể kéo dài khoảng ba giờ và chiến dịch sẽ ngay lập tức bị hủy bỏ nếu gặp phải bất kỳ chướng ngại vật nào.

Trước đó, các nỗ lực tìm kiếm bị cản trở do thời tiết xấu vào cuối tuần. Một thợ lặn cứu hộ thuộc quân đội Maldives, ông Mohamed Mahudhee, đã tử vong do hội chứng giảm áp khi đang tìm kiếm nạn nhân vào hôm 16/5, nâng tổng số người chết lên 6.

Maldives là đảo quốc có địa hình thấp, đặc trưng bởi các bãi cát trắng và các rạn san hô có mật độ sinh vật biển cao. Hoạt động lặn bình khí tại đây rất phổ biến, thường được thực hiện theo hình thức lặn trôi (drift diving) nhờ vào dòng hải lưu gió mùa Ấn Độ Dương.

Dòng chảy này di chuyển dọc theo các chuỗi đảo, mang theo nguồn chất dinh dưỡng bồi đắp cho hệ sinh thái. Nguồn nước giàu dinh dưỡng này chảy dọc theo các vách đá ngầm, cung cấp thức ăn cho các rạn san hô mềm bám vào bề mặt đá.

Với địa hình trải rộng và mật độ dân cư thưa thớt, đảo san hô Vaavu là điểm lặn biển nổi tiếng bậc nhất Maldives, bên cạnh đảo Meemu. Các bãi biển và điểm lặn ở đây hầu như không bao giờ quá tải nên được các thợ lặn thích sự riêng tư lựa chọn.

Hoài Anh (Theo Independent, Sun)