6 hours ago
4
Bệnh nhi là T.X.V. (15 tuổi, nam, ngụ phường Tân Phú, TPHCM). Theo khai thác bệnh sử, V. thường xuyên đá bóng tại một câu lạc bộ địa phương từ 17 giờ đến 20 giờ mỗi ngày. Riêng cuối tuần, em tập luyện vào buổi sáng.
Khoảng 9 giờ ngày nhập viện, trong lúc chơi bóng cùng các bạn dưới trời nắng gắt, V. bất ngờ than mệt, ngất xỉu và vã mồ hôi nhiều. Thầy giáo cùng bạn bè nhanh chóng đưa em đến trạm y tế địa phương sơ cứu rồi chuyển đến Bệnh viện Nhi Đồng Thành Phố.
Khi nhập viện, bệnh nhi trong tình trạng lơ mơ, sốt cao 40 độ C, thở nhanh, môi khô, mắt trũng, đầu chi tím tái, huyết áp khó đo, dấu hiệu sốc nặng. Các bác sĩ lập tức đặt nội khí quản hỗ trợ hô hấp, truyền dịch chống sốc, theo dõi huyết áp xâm lấn, điều chỉnh rối loạn điện giải, toan kiềm và tiến hành chườm lạnh khẩn cấp.
BS Minh Tiến cho biết, kết quả xét nghiệm cho thấy trẻ bị toan chuyển hóa nặng, lactate máu tăng cao, kèm hàng loạt tổn thương cơ quan nguy hiểm. Men gan tăng cao gấp hàng chục lần bình thường, cho thấy gan bị tổn thương nghiêm trọng. Chức năng thận suy giảm cấp với creatinine máu tăng cao, men tụy cũng tăng bất thường.
Bệnh nhân bị sốc nhiệt với hàng loạt phản ứng của cơ thể gây nguy hiểm đến tính mạng
Đặc biệt, bệnh nhi xuất hiện tình trạng hủy cơ vân rất nặng. Chỉ số men phóng thích khi cơ bị phá hủy, myoglobin trong máu và nước tiểu đều tăng vọt. Đây là tình trạng nguy hiểm vì các chất từ cơ bị hủy có thể làm tắc ống thận, gây suy thận cấp và rối loạn chuyển hóa nghiêm trọng.
Theo BS Minh Tiến, sốc nhiệt là tình trạng cơ thể mất khả năng điều hòa thân nhiệt khi tiếp xúc môi trường quá nóng hoặc vận động quá sức trong thời gian dài. Khi nhiệt độ cơ thể vượt quá ngưỡng chịu đựng, hàng loạt phản ứng viêm và rối loạn chuyển hóa sẽ xảy ra, gây tổn thương não, gan, thận, tim mạch và cơ vân.
“Đây là một trong những cấp cứu nội khoa nguy hiểm nhất trong mùa nắng nóng vì diễn tiến rất nhanh, có thể dẫn đến tử vong nếu xử trí chậm” – BS Minh Tiến cảnh báo.
Trong quá trình điều trị, bệnh nhi phải truyền tới 12 lít dịch điện giải mới cải thiện được huyết động. Dù vậy, V. vẫn sốt liên tục 39-40 độ C, tình trạng hủy cơ và tổn thương gan thận tiếp tục nặng lên. Các chỉ số phản ứng viêm trong máu tăng rất cao, nguy cơ suy đa cơ quan hiện hữu.
Trước diễn tiến nguy kịch, các bác sĩ quyết định lọc máu liên tục kết hợp dùng kháng sinh, thuốc vận mạch, truyền máu và các chế phẩm máu, hỗ trợ chức năng gan thận, điều chỉnh rối loạn đông máu và chuyển hóa.
Sau gần 3 tuần điều trị tích cực với sự phối hợp của nhiều chuyên khoa hồi sức, tiêu hóa gan mật, thận – nội tiết, tình trạng bệnh nhi dần cải thiện. Em được cai máy thở, tỉnh táo trở lại, chức năng gan, thận và tụy hồi phục gần như hoàn toàn.
Từ trường hợp trên, các bác sĩ cảnh báo phụ huynh không nên chủ quan với nguy cơ sốc nhiệt ở trẻ em trong mùa hè. Những trẻ chơi thể thao cường độ cao ngoài trời nắng nóng kéo dài rất dễ rơi vào tình trạng mất nước và tăng thân nhiệt nguy hiểm.
Các dấu hiệu cảnh báo sớm của tình trạng sốc nhiệt gồm mệt lả, đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, chuột rút, da đỏ nóng, vã mồ hôi nhiều hoặc ngược lại là da khô nóng, lơ mơ, ngất xỉu. Khi xuất hiện các triệu chứng này cần nhanh chóng đưa trẻ vào nơi thoáng mát, cởi bớt quần áo, chườm mát, cho uống nước nếu còn tỉnh và đưa đến cơ sở y tế gần nhất.
BS Nguyễn Minh Tiến khuyến cáo thanh thiếu niên nên hạn chế vận động ngoài trời trong khung giờ nắng gắt, mặc quần áo thoáng nhẹ, bổ sung đủ nước trước – trong – sau khi tập luyện. Nếu phải chơi thể thao ngoài trời, mỗi đợt vận động không nên kéo dài quá lâu và cần có thời gian nghỉ dưới bóng mát.
“Điều quan trọng là phụ huynh, nhà trường và huấn luyện viên cần nhận biết sớm dấu hiệu sốc nhiệt để xử trí kịp thời. Chỉ vài giờ vận động quá sức dưới trời nắng cũng có thể đẩy một đứa trẻ khỏe mạnh vào tình trạng nguy kịch” - BS Tiến nhấn mạnh.
