Người trẻ học cách "lắng nghe cơ thể": Nên làm gì để không lo lắng quá mức?

"Cái giá đắt" khi sức khỏe "xuống cấp"

"2 tỷ đồng và 6 năm chạy thận" là cái giá mà chủ tài khoản TikTok @thangloiithem - Trần Văn Lợi - đã phải trả vì xem nhẹ việc kiểm tra sức khỏe định kỳ. Trong đoạn clip thu hút hơn 1,2 triệu lượt xem, Văn Lợi cho biết trước đây từng chủ quan, nghĩ cơ thể vẫn khỏe nên không cần đi khám sức khỏe. Chỉ đến khi phát hiện bản thân bị suy thận nặng, Văn Lợi mới tá hỏa khi giờ đây cuộc sống phải gắn liền với bệnh viện.

Tương tự, thông tin TikToker Đan Thy mắc ung thư máu cũng khiến nhiều người trẻ giật mình. Nữ TikToker chia sẻ bản thân từng duy trì lối sống thiếu lành mạnh trong thời gian dài, thường xuyên thức đến 6-7 giờ sáng mới ngủ, tắm khuya và gần như không uống nước lọc suốt nhiều năm.

Những "hồi chuông đáng báo động" ấy khiến nhiều bạn trẻ bắt đầu nhìn nhận lại thói quen sinh hoạt và hình thành suy nghĩ mới: Chủ động lắng nghe cơ thể, quan tâm đến sức khỏe từ sớm thay vì chờ đến khi cơ thể "phát tín hiệu".

"Phòng bệnh hơn chữa bệnh"

Không còn giữ thói quen "có bệnh mới đi khám", Gen Z hiện nay có xu hướng xem sức khỏe là một "khoản đầu tư" dài hạn cho tương lai. Từ đó, họ chủ động đặt lịch khám tổng quát định kỳ, xét nghiệm máu, kiểm tra nội tiết hay khám nha khoa.

Minh Anh (21 tuổi, sinh viên tại Hà Nội) chia sẻ: "Trước đây mình rất chủ quan và cũng vì... tiếc tiền nên ít khi đi khám sức khỏe. Nhưng sau khi một người bạn bị phát hiện bệnh gan ở giai đoạn sớm nhờ khám định kỳ, mình bắt đầu đi kiểm tra thường xuyên hơn ít nhất hai lần mỗi năm".

Cùng với kiểm tra sức khỏe định kỳ, nhiều người trẻ còn xây dựng lối sống "wellness" toàn diện, kết hợp giữa chăm sóc thể chất lẫn tinh thần thông qua các bài tập yoga, thiền. Thực đơn và thói quen ăn uống của Gen Z cũng thay đổi rõ rệt: Đồ ăn nhanh, nước ngọt có ga dần nhường chỗ cho thực phẩm sạch, đồ uống có nguồn gốc tự nhiên như trà thảo mộc, kombucha hay các chế độ dinh dưỡng lành mạnh.

Bên cạnh đó, giới trẻ dành sự quan tâm và "thêm vào giỏ hàng" các loại thiết bị theo dõi sức khỏe như đồng hồ thông minh, vòng đeo tay theo dõi nhịp tim, giấc ngủ hay các ứng dụng ghi nhận chỉ số vận động nhằm "đọc hiểu" cơ thể theo thời gian thực.

Khi chăm sóc sức khỏe trở thành áp lực vô hình

Trong khi nhiều "bài thuốc" lành tính trở nên phổ biến, một thực trạng khác lại gây nhức nhối trong giới trẻ: Lạm dụng thực phẩm chức năng. Không ít người trẻ duy trì thói quen sử dụng vitamin, collagen, khoáng chất hay các sản phẩm "detox" như một phần bắt buộc của lối sống lành mạnh mà chưa thực sự hiểu cơ thể mình cần gì. Việc bổ sung nhiều thực phẩm chức năng cùng lúc không chỉ tốn kém tiền bạc mà còn tiềm ẩn nguy cơ gan, thận bị tổn thương nếu sử dụng kéo dài.

Hoàng Thùy (24 tuổi, nhân viên văn phòng tại TP.HCM) chia sẻ: "Mình từng uống rất nhiều loại vitamin, collagen, detox vì nghĩ dùng càng nhiều càng tốt cho cơ thể. Sau này mới nhận ra bản thân chỉ đang chạy theo tâm lý sợ thiếu chất và tốn khá nhiều tiền cho những thứ chưa chắc thật sự cần thiết".

Mạng xã hội cũng đang tác động mạnh mẽ đến cách người trẻ tiếp cận thông tin sức khỏe. Thay vì tìm đến bác sĩ chuyên môn, một bộ phận người trẻ có xu hướng tin vào các mẹo chữa trị lan truyền trên Facebook, TikTok.

Theo một khảo sát của Edelman, trong nhóm người từ 18-34 tuổi có đến 45% người trẻ ưu tiên lời khuyên từ bạn bè và gia đình hơn bác sĩ, trong khi 38% cho biết họ tin vào mạng xã hội như một nguồn tham khảo sức khỏe.

Giới trẻ đứng trước "bão thông tin" với các bài thuốc dân gian được quảng cáo hấp dẫn. - Ảnh minh họa tạo bởi AI.

Ở góc độ tâm lý, việc liên tục theo đuổi lối sống "hoàn hảo" - ăn sạch, ngủ đúng, tập đủ khiến nhiều người trẻ rơi vào trạng thái lo âu sức khỏe (health anxiety). Khi liên tục đặt bản thân dưới áp lực phải sống lành mạnh, nhiều người dần trở nên nhạy cảm quá mức với những thay đổi nhỏ của cơ thể, từ đó dễ rơi vào cảm giác bất an, căng thẳng hoặc tự tạo áp lực tâm lý cho chính mình. Minh Khôi (23 tuổi, Bình Dương) chia sẻ: "Có thời gian mình xem TikTok về sức khỏe quá nhiều, tới mức chỉ cần hơi mệt hay mất ngủ là bắt đầu nghĩ mình mắc bệnh gì đó. Càng xem càng lo".

Gen Z "lắng nghe cơ thể" sao cho đúng?

Theo các chuyên gia y tế, "lắng nghe cơ thể" không có nghĩa là lo lắng trước từng thay đổi nhỏ. Thực tế, không phải mọi biểu hiện khó chịu của cơ thể đều là dấu hiệu của bệnh lý nghiêm trọng. Những triệu chứng như đau đầu, mệt mỏi hay mất ngủ sau thời gian làm việc căng thẳng đôi khi chỉ đơn giản là lời nhắc cơ thể cần nghỉ ngơi, điều chỉnh lại nhịp sinh hoạt hoặc giảm áp lực tinh thần.

Ảnh minh họa từ Internet.

Do đó, thay vì phản ứng quá mức, người trẻ cần biết phân biệt rõ đâu là tín hiệu bình thường và đâu là dấu hiệu cần thăm khám y tế. Điều này sẽ giúp việc chăm sóc sức khỏe trở nên hiệu quả hơn và tránh được tâm lý lo lắng không cần thiết.

Mặt khác, chăm sóc sức khỏe bền vững cần được xây dựng từ những thói quen cơ bản như ăn uống điều độ, ngủ nghỉ hợp lý và vận động thường xuyên. Người trẻ nên chủ động thăm khám định kỳ tại các cơ sở y tế uy tín. Khi đó, "lắng nghe cơ thể" mới thực sự trở thành nền tảng của một lối sống lành mạnh.