Người Ấn Độ tuyệt vọng tìm giấc ngủ giữa cái nóng 45 độ

Nắng nóng cực đoan trên 45 độ C kết hợp hiệu ứng đảo nhiệt đô thị đang tước đoạt giấc ngủ, tàn phá nghiêm trọng sức khỏe thể chất lẫn tinh thần của người dân.

Ngay từ lúc chuẩn bị đi làm mỗi sáng, Jalaj Jha đã cảm thấy cơ thể hoàn toàn cạn kiệt năng lượng. Chàng trai 24 tuổi thức dậy trong một căn phòng chật hẹp ở thủ đô Delhi. Chiếc quạt máy cũ kỹ chỉ thổi ra những luồng khí nóng hầm hập. Vừa lau lớp bụi bám trên chiếc xe máy, người lao động tự do này vừa chuẩn bị bước vào ca giao hàng tạp hóa kéo dài 12 tiếng. Giữa thời tiết khắc nghiệt, anh Jha chỉ chợp mắt khoảng ba hoặc bốn giờ. Khi thức dậy, anh thấy mệt mỏi rã rời và có cảm giác cơ thể đang trì trệ kéo ghì bản thân xuống.

Mới 7h sáng nhưng nhiệt kế đã chạm mốc 30 độ C. Vào ban ngày, mức nhiệt có thể tăng vọt qua ngưỡng 45 độ C. Tuần qua, Delhi ghi nhận ngày tháng 5 nóng nhất trong hai năm qua cùng với đêm ngột ngạt nhất suốt 14 năm. Tình hình càng trở nên tồi tệ khi Cục Khí tượng Ấn Độ phát đi cảnh báo vàng cho thành phố. Cơ quan này dự báo hiện tượng nắng nóng gay gắt tiếp tục diễn ra trong những ngày tới với nhiệt độ ban ngày dao động quanh ngưỡng 44 đến 46 độ C.

Một người đàn ông tắm tại vòi nước công cộng bên đường để làm mát cơ thể trong một ngày hè nắng nóng ở vùng ngoại ô thành phố Jammu, Ấn Độ, hôm 19/5. Ảnh: AP/Channi Anand

Cuộc khủng hoảng khí hậu đang biến các đô thị lớn tại Nam Á và Đông Nam Á thành những cái bẫy nhiệt khổng lồ. Báo cáo từ Tổ chức Quốc tế về Lòng dũng cảm của Con người (PCI) chỉ ra tình trạng ban đêm ngày càng nóng hơn kết hợp với hiệu ứng đảo nhiệt đô thị đang tước đoạt cơ hội phục hồi sinh học của cơ thể con người. Nhiệt lượng kẹt lại bên trong các thành phố có mật độ xây dựng dày đặc.

Thực trạng này khiến hàng triệu lao động kiệt sức ngay cả trước khi một ngày làm việc mới bắt đầu. Những số liệu thực tế đã củng cố mức độ nghiêm trọng của vấn đề. Tờ The Hindu đăng tải báo cáo ước tính Ấn Độ thiệt hại khoảng 100 tỷ USD do sụt giảm năng suất lao động từ các đợt nắng nóng.

Đối với tài xế công nghệ hay người bán hàng rong sống trong các khu trọ chật chội thiếu thông gió, giấc ngủ tự nhiên đã trở thành một thứ xa xỉ. Các nhà nghiên cứu thuộc PCI mô tả tình trạng kiệt quệ tích tụ này bằng khái niệm "thâm hụt phục hồi". Người dân bắt đầu ngày mới khi cơ thể đã cạn mòn sinh lực. Sự thiếu ngủ kéo dài không chỉ làm giảm năng suất làm việc mà còn kích phát tâm lý lo âu và tình trạng suy nhược thần kinh.

Bà Ameena Kidwai, nhà nghiên cứu của PCI, nhận định tác động của nắng nóng diễn ra một cách âm thầm và dần bủa vây người lao động. Yếu tố thời tiết khắc nghiệt tàn phá từ không gian sống đến nơi làm việc. Khảo sát của PCI trên 2.200 lao động nhập cư cho thấy gần 80% người trả lời khẳng định nắng nóng cực đoan đang đảo lộn sinh kế của gia đình họ.

Nhiều cá nhân ghi nhận mức thu nhập sụt giảm do không thể làm việc trọn ca. Cùng lúc đó, họ phải chi tiêu nhiều hơn cho nước uống và chi phí y tế. Họ cũng phải liên tục chống chọi với chứng đau đầu mạn tính hoặc tình trạng mất nước trong suốt ngày dài mưu sinh ngoài trời.

Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) ước tính hơn 70% lực lượng lao động tại châu Á phải làm việc trong cái nóng quá mức. Liên Hợp Quốc bổ sung dữ liệu cho thấy khi nhiệt độ đạt ngưỡng 33 đến 34 độ C, hiệu suất của những công việc đòi hỏi thể lực có thể giảm tới 50%.

Mối đe dọa này càng trở nên khốc liệt hơn tại các quốc gia như Ấn Độ, nơi gần 90% người lao động đang kiếm sống trong nền kinh tế phi chính thức. Mặc dù chính quyền Delhi đã lập các trạm cấp nước công cộng hay khuyến cáo điều chỉnh giờ làm việc, các chuyên gia y tế đánh giá những biện pháp này vẫn mang tính đối phó thụ động. Chúng chưa giải quyết trực tiếp nhu cầu sống còn của nhóm cư dân sinh hoạt trong điều kiện nhiệt độ cực đoan.

Anh Ajay Kumar, 32 tuổi, một người bán rau trên vỉa hè tại vùng ngoại ô Delhi, là minh chứng điển hình cho vòng lặp suy kiệt này. Mỗi ngày, anh phải kéo chiếc xe ba bánh nặng nề qua những làn đường kẹt xe hầm hập sau khi đi bộ 7 km mua hàng. "Mỗi ngày đầu tôi đều quay cuồng vì nắng nóng. Nhưng tôi không còn lựa chọn nào khác ngoài việc tiếp tục làm việc để nuôi gia đình", anh Kumar, ông bố của 4 đứa con nhỏ, chia sẻ.

Học sinh dùng khăn trùm lên đầu để che nắng trong cái nóng như thiêu đốt vào buổi chiều, khi đi bộ qua một cánh đồng khô cằn ở vùng ngoại ô thành phố Jammu, Ấn Độ, hôm 20/5 năm 2026. Ảnh: AP/Channi Anand

Trở về căn phòng trọ gỉ sét không có hệ thống thông gió ở ngoại ô, anh Kumar không có đủ tiền mua một chiếc quạt điều hòa hơi nước khi thu nhập ít ỏi chỉ khoảng 300 đến 400 rupee (3-4 USD). "Tôi luôn mang theo một ít nước và làm ướt chiếc khăn gamcha (khăn quàng cổ truyền thống). Điều đó giúp đầu tôi bớt nóng hơn", anh nói.

Vào ban đêm, gia đình anh thường phải lên ngủ trên sân thượng lộ thiên của tòa nhà vì không khí bên trong phòng nóng bức tới mức nghẹt thở. "Nhưng ngay cả như vậy, tôi vẫn phải nằm trằn trọc nhiều tiếng đồng hồ mới có thể vào giấc", anh chia sẻ.

Bình Minh (Theo The Guardian, India Today)