Nghĩa tình Nam bộ - cội rễ vững bền của sự phát triển trong kỷ nguyên mới

Đó là nét tính cách đậm bản sắc vùng bên cạnh những giá trị chung của người Việt Nam: tinh thần yêu nước, cần cù, sáng tạo.

ĐẬM SÂU NHÂN ÁI, NGHĨA TÌNH

Nhân ái, nghĩa khí là tính cách nổi bật khi nói đến người dân Nam bộ. Điều kiện hình thành và phát triển ở mảnh đất phương Nam đã sản sinh và hun đúc những con người phóng khoáng, hào hiệp, trọng nghĩa, khinh tài. Đó là những con người biết quý trọng nơi bắt đầu sự sống và biết giữ gìn nền văn hiến của tổ tiên.

Xuôi dòng sử Việt, trên mảnh đất này đã hiện diện bao lớp người đến từ khắp các vùng miền, từ những người mưu sinh trên mọi nẻo đường, đến những bậc trượng phu nuôi chí lớn, tất cả đều tự tâm niệm làm việc nghĩa, thi ân bất cầu báo. Trong xóm nghèo hoặc khu dân cư khang trang, bất cứ nơi đâu cũng có thể nhận ra sự mộc mạc, tình nhân ái của người dân Nam bộ. 

Xóm làng, con hẻm có những ông già, bà lão sống qua bao thời cuộc dạy cháu con giữ lòng tự trọng, san sẻ yêu thương, giúp nhau khi hữu sự. Chốn thị thành có không ít người giàu làm thiện nguyện, có nhiều công nhân vất vả lao động nhưng sẵn lòng chia sẻ phần thu nhập ít ỏi cho người khó khăn hơn.

Cựu chiến binh, thiếu tá Nguyễn Tuấn Tài (72 tuổi, bìa trái) cùng vợ và đồng đội chuẩn bị cơm để tặng bà con có hoàn cảnh khó khăn tại bếp ăn 0 đồng do ông thành lập ở Cần Thơ

Ảnh: Duy Tân

Nghĩa tình Nam bộ được kế thừa từ tình yêu nước, thương người, vốn là phẩm chất truyền thống tốt đẹp của dân tộc kết tinh qua nhiều thế hệ đi mở cõi, hòa kết thành tính tình chân chất, hồn hậu, vị tha, trọng nghĩa, phóng khoáng và hào sảng. Nghĩa tình ấy thể hiện trong đấu tranh là sự nghĩa khí, kiên cường bảo vệ quê hương, giữ gìn từng tấc đất; nghĩa tình trong hòa bình là sự đùm bọc, chở che, vì yêu thương, nhân nghĩa mà thích nghi, mà vượt thoát những tư duy cạn hẹp trong dựng xây và phát triển quê hương.

Nghĩa tình đã trở thành đặc trưng trong văn hóa ứng xử, trong tư duy hành động của người dân TP.HCM và cũng là động lực quan trọng tạo nên sự đồng lòng, hiệp lực của toàn dân trong sự nghiệp kiến tạo phát triển thành phố, nhất là trong những lúc khó khăn. Nhiều phong trào khởi xướng từ thành phố như: Đền ơn đáp nghĩa, Xóa đói giảm nghèo, Giảm nghèo bền vững… đã lan tỏa cả nước và trở thành điển hình cho đặc tính nghĩa tình người Nam bộ.

Suất ăn miễn phí trong đại dịch Covid-19 tại TP.HCM

Ảnh: Nữ Vương

Nhân ái dường như tự thân đã thấm đẫm trong mỗi con người thành phố bằng những hành động nhỏ như: bữa cơm 0 đồng cho các cụ già neo đơn, tủ bánh mì, bình trà đá miễn phí ven đường, những hộp cơm nhân đạo tại các bệnh viện… 

Đi qua đại dịch Covid-19, nghĩa tình thành phố càng thêm sâu sắc, người thành phố gửi cho nhau từng bó rau, quả trứng, nhường nhau từng bình ô xy và từng chuyến xe hú còi chạy về bệnh viện dã chiến. Nghĩa tình trao đi, người thành phố đón nhận lại nghĩa tình quân dân cả nước hướng về tâm dịch. Đằng sau những sợi dây giăng của dãy nhà trọ, khu cách ly, tình nhân ái, nghĩa đồng bào ngời lên sức sống mãnh liệt.

Những bình trà đá miễn phí đặt ven đường, trước cổng chùa, nhà thờ, cửa hàng… là hình ảnh “rất TP.HCM”

Ảnh: Thái Hòa

TRÊN NỀN GỐC RỄ, KỶ NGUYÊN MỚI MỞ RA

Văn hóa nghĩa tình chính là nền tảng xã hội để Sài Gòn - Gia Định - TP.HCM lớn mạnh, trở thành TP.HCM mở rộng từ thời điểm 1.7.2025. Tạm phân tích 5 giai đoạn của một phần tư đầu thế kỷ 21 (2000 - 2008: Toàn cầu hóa cực thịnh; 2008 - 2016: Hậu khủng hoảng tài chính, điều chỉnh trật tự nền kinh tế; 2016 - 2019: Cạnh tranh chiến lược Mỹ - Trung; 2020 - 2022: Đại dịch Covid-19 làm đứt gãy chuỗi cung ứng, tác động mạnh mẽ đến nhận thức con người; 2022 - 2025: Xung đột địa chính trị gia tăng khắp thế giới), Việt Nam, trong đó có TP.HCM, xác định bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên hội nhập - kỷ nguyên vươn mình. Trên con đường ấy, nếu hội nhập là điều kiện khách quan cho sự phát triển thì vươn mình là phản ứng chủ động của một dân tộc có khát vọng và bản lĩnh. Nếu hội nhập là con đường, vươn mình là khát vọng, thì văn hóa và con người là linh hồn của sự phát triển và là nguồn sức mạnh để biến khát vọng thành hiện thực.

Với khát vọng gánh vác sứ mệnh: tiên phong đột phá, khai sáng, kiến tạo, Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ TP.HCM lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030 xác định: "Đẩy mạnh xây dựng và phát triển văn hóa TP.HCM thống nhất trong đa dạng, trên cơ sở bảo tồn và nâng tầm các giá trị văn hóa đặc trưng các khu vực, đảm bảo hài hòa giữa truyền thống và hiện đại, giữa bản sắc dân tộc và yêu cầu hội nhập. Xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, đồng bộ từ gia đình, nhà trường, xã hội đến không gian số với nền tảng là Không gian văn hóa Hồ Chí Minh".

Văn hóa và con người là nguồn sức mạnh để TP.HCM cùng cả nước vững bước tiến vào kỷ nguyên vươn mình

Ảnh: Nhật Thịnh

Để biến khát vọng thành hiện thực, việc xây dựng con người trong kỷ nguyên vươn mình phải trở thành nhiệm vụ trọng tâm, có ý nghĩa chiến lược, quyết định trên con đường xây dựng TP.HCM - một đô thị đặc biệt văn minh, hiện đại, mà thấm đẫm nghĩa tình phương Nam. 

Ở đó, truyền thống yêu nước, đoàn kết, năng động, sáng tạo tiếp tục được bồi đắp và phát triển; lòng nhân ái, tình yêu thương con người được vun đắp và phát huy; đức tính nghĩa tình trở thành nét văn hóa phổ biến, đặc trưng của người dân thành phố. Đó chính là gốc rễ bền lâu cho thành phố bước vững chắc vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.