Ngành game Việt nắm thời cơ bứt tốc ra thế giới

Ngày 8-9/5, sảnh đón khách của Trung tâm Hội chợ và Triển lãm Sài Gòn (SECC) trang trọng treo 11 lá quốc kỳ của các quốc gia ASEAN. Đây là động thái chào đón 87 tuyển thủ Esports tham dự Cup thể thao điện tử Đông Nam Á (SNC) 2026. Lần đầu có một giải đấu Esports quy tụ đầy đủ đội tuyển từ 11 nước ASEAN, đánh dấu Vietnam GameVerse không còn chỉ là ngày hội trong nước mà đã chuyển mình trở thành sự kiện có tầm ảnh hưởng quốc tế.

"Bốn năm qua, chúng tôi có một giấc mơ cháy bỏng. Đó là xây dựng GameVerse trở thành một sự kiện quốc tế, một điểm đến của ngành game thế giới. Và hôm nay, giấc mơ đó đã trở thành hiện thực", Cục trưởng Phát thanh truyền hình và Thông tin điện tử Lê Quang Tự Do khẳng định trước các đại biểu từ nhiều nước trên thế giới tại sân khấu khai mạc.

Ông Do có cơ sở để tự tin nói điều này. Trước giờ mở cửa vào 8h ngày 8/5, hàng nghìn bạn trẻ đã xếp hàng chật kín lối vào cổng soát vé. Đoàn người tiếp tục nối nhau trước gian hàng của các nhà phát hành như VTC, VNGGames, Funtap. Ở khu vực B2B, những cuộc thảo luận đa ngôn ngữ giữa đại diện các dự án game và nhà đầu tư diễn ra liên tục. Ở khu Wonderland, các cosplayer Việt chào đón khách mời từ Đài Loan, Malaysia...

Vận hội 'trăm năm có một'

Vietnam GameVerse 2026 diễn ra trong bối cảnh ngành game vừa được "cởi trói". Lần đầu tiên, Việt Nam có những nghị quyết, chính sách khẳng định game là một trong 6 ngành công nghiệp văn hóa trọng điểm cần được đầu tư phát triển. Doanh nghiệp Việt đầu tư game lịch sử, văn hóa được miễn giảm thuế.

"Ngành game Việt đang có ‘thiên thời, địa lợi, nhân hoà’ để bứt tốc", ông Do nhận định, đồng thời kêu gọi hợp tác, đầu tư từ các đối tác quốc tế. Với các công ty game trong nước, ông nhắn nhủ: "Đây là thời cơ lớn. Vận hội này trăm năm mới có một, hãy nắm lấy".

Các phần tham luận tại Diễn đàn Game Việt Nam sáng 8/5 cũng chỉ ra sức bật tiềm năng của ngành. Bà Vũ Minh Hạnh, CEO GameGeek, đưa ra số liệu cho thấy Việt Nam đứng thứ hai toàn cầu về số lượt tải game di động trong năm 2025, với 4,9 tỷ lượt. Đã có tới 27.000 game được ra mắt trong năm 2025, cho thấy tốc độ sản xuất, tối ưu sản phẩm của các studio trong nước và sự nhanh nhạy trong việc tiếp cận nhiều thị trường.

Trong khi đó, ông Giuseppe Stasolla, Giám đốc Hệ sinh thái Đông Nam Á, Australia và New Zealand, Google Play cung cấp số liệu cho thấy trong năm 2025, Việt Nam đạt 8,5 tỷ lượt tải game và app, tăng 39% so với 2024. Doanh thu của nhà phát hành tăng 69% so với 2024. Điều này phản ánh sự chuyển dịch của thị trường từ tăng trưởng dựa trên số lượng người dùng sang chất lượng và khả năng tạo giá trị bền vững.

Ông Đào Quang Tuấn, CEO Funtap Games, phân tích 6 động lực sẽ đưa Việt Nam trở thành cường quốc game. Trong đó, có thể kể đến những yếu tố quan trọng như nguồn vốn đầu tư trong và ngoài nước, sự ủng hộ của chính phủ và quốc tế hay sức sáng tạo của nguồn nhân lực nội địa.

Sự xuất hiện của "Nhà Esports", mảnh ghép cuối cùng để hoàn thiện bức tranh hệ sinh thái ngành game, đã đưa vai trò của người chơi lên ngang hàng với các trụ cột khác gồm nhà trường, nhà phát hành, nhà nước và nhà sản xuất. Sự phát triển của ngành game không còn là câu chuyện giữa doanh nghiệp và nhà quản lý, mà nó phải thực sự thúc đẩy kỹ năng của người chơi, từ đó sản sinh các tuyển thủ có thể làm rạng danh đất nước ở những giải đấu thể thao quốc tế.

Một thoả thuận đã được ký kết giữa Liên đoàn Thể thao điện tử Đông Nam Á (SEAEF), Vietnam GameVerse và VNGGames để đưa SNC trở thành giải đấu thường niên, thể hiện cam kết của lãnh đạo ngành với tương lai của bộ môn non trẻ này.

Để tận dụng đà phát triển của ngành game, ông Do và ông Tuấn kêu gọi các bên liên quan chung tay, hỗ trợ nhau để tiến xa. Tinh thần này đã được kêu gọi từ những ngày đầu GameVerse thành hình, và một lần nữa được nhấn mạnh vào năm nay với slogan "Do Local - Go Global" (Cùng nhau vươn ra biển lớn).

Trong khi đó, các chuyên gia quốc tế như ông Stasolla, ông Kiên Bùi, Trưởng kỹ sư Giải pháp BytePlus Vietnam, ông Adam Seldow, Giám đốc Chính sách Giáo dục Roblox, nhận định bắt sóng AI sẽ là yếu tố tiên quyết để các studio Việt tăng tốc hơn nữa. Những yếu tố liên quan đến bảo vệ dữ liệu cá nhân cũng được mang ra thảo luận nhằm hướng ngành game đến con đường phát triển bền vững.

Game Việt và bài toán đi tìm bản sắc

Những con số về tốc độ tăng trưởng đã tạo ra sự hứng khởi lớn cho diễn đàn, nhưng nhiều chuyên gia có chung nhận định rằng game Việt cần IP (sở hữu trí tuệ) mạnh và bản sắc rõ ràng để thực sự vươn ra quốc tế.

Diễn giả Mike Fischer, Đại học Nam California, nhận định việc khai thác các yếu tố mang tính bản sắc như văn hoá, lịch sử sẽ giúp game Việt tạo ra trải nghiệm đủ cá tính để chinh phục một nhóm người chơi trung thành.

Trong năm qua, một số sản phẩm như Hào Khí Đông A, Thủ Thành Sử Việt, Tai Ương đã gây tiếng vang khi khai thác lịch sử, truyền thuyết 4.000 năm của dân tộc. Tuy nhiên, văn hoá là dòng chảy biến đổi liên tục, đòi hỏi nhà làm game phải liên tục nắm bắt thị hiếu của công chúng nếu muốn sản phẩm của mình để lại ấn tượng sâu sắc.

Chiến thắng của Quán phở anh Hai trong Lễ trao giải Game Việt Nam tối 8/5 đã chứng minh điều này. Bằng việc sử dụng những hình ảnh rất Việt Nam như tô phở, chú chó hay đời sống của người lao động, tựa game này đã giành cú đúp giải thưởng danh giá Game Indie Việt xuất sắc và Game Việt của năm. Đây là minh chứng rõ ràng cho việc các studio quy mô nhỏ trong nước hoàn toàn có thể tiếp cận người chơi quốc tế với sản phẩm "thuần Việt".

Tại chung kết GameHub chiều 8/5, năm dự án khai thác tốt chất liệu bản địa đã được vinh danh và nhận đầu tư từ hội đồng giám khảo. Phần lớn là sản phẩm của các nhóm phát triển game trẻ, với thể loại và hướng tiếp cận đa dạng. Có nhóm lấy cảm hứng từ cổ tích Sơn Tinh - Thuỷ Tinh, có nhóm lấy bối cảnh nạn đói năm 1945 làm chất liệu cho trải nghiệm kinh dị sinh tồn, nhóm khác tái hiện nhịp sống làng ven biển Việt Nam giai đoạn 1995-2010.

Ông Nguyễn Thế Minh, đại diện dự án Trảm yêu diệt ma: Loạn thế quỷ linh lấy cảm hứng từ thần thoại và tín ngưỡng dân gian, nhận định: "Trên thế giới vẫn đang thiếu nhiều IP hành động mang yếu tố văn hóa và thần thoại mới. Văn hóa Việt là một mảnh đất cần được khai phá". Theo ông, người chơi không tìm đến game chỉ để học lịch sử, mà còn để khám phá thế giới mới, cảm giác mới và chiều sâu trong gameplay.

Để khai thác tốt các chất liệu lịch sử, văn hoá, khâu đào tạo nhân lực đóng vai trò quan trọng. Hiện nay, nhiều trường đại học tại Việt Nam đã xem thiết kế game là ngành trọng điểm khi ngày càng nhiều người trẻ chọn đây làm con đường phát triển sự nghiệp. Tuy nhiên, TS Cao Minh Thắng, Viện trưởng Viện Công nghệ Thông tin và Truyền thông CDIT thuộc Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông, cho rằng ngành game Việt vẫn "khát" nhân lực chất lượng cao.

Theo ông, việc đào tạo nhân sự hiện vẫn còn rời rạc giữa lập trình và nghệ thuật, trong khi thị trường thiếu nghiêm trọng đội ngũ kỹ thuật số, cinematic và đồ họa chất lượng cao cho các dự án game quy mô lớn. Ông nhấn mạnh quá trình đào tạo nhân lực cho ngành game cần gắn với nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp và sự phát triển dài hạn của công nghiệp văn hóa.

Một nữ game thủ cosplay tại sự kiện.

Bệ phóng từ cộng đồng

Tương lai của ngành game Việt Nam không chỉ phụ thuộc vào chất lượng của sản phẩm mà còn phụ thuộc vào sức ảnh hưởng của cộng đồng. Tại Vietnam GameVerse 2026, các giải Esports, hoạt động diễu hành, thi hóa trang (cosplay) hay concert đã tạo sự bùng nổ cho hàng vạn khán giả.

Với tính chất của một giải đấu cấp khu vực, nơi các đội tuyển đại diện quốc gia thi đấu, SNC gắn kết cộng đồng người hâm mộ Esports Việt Nam thành một khối. Không phụ lòng CĐV, đội chủ nhà kết thúc giải ở vị trí thứ hai toàn đoàn, với 390 điểm, chỉ sau Indonesia.

Trong đó, tấm HC vàng nội dung đồng đội ở bộ môn PUBG Mobile mà bộ đôi Nguyễn Anh Quân và Phan Văn Đông mang về khiến người hâm mộ vỡ oà, trong khi thất bại của Đoàn Trọng Tấn trước Nathawat Satake (Thái Lan) ở môn Total Football lại khiến nhiều người ôm đầu tiếc nuối khi có thời điểm VĐV Việt Nam đã dẫn 5-2.

Ngoài SNC, Vietnam GameVerse 2026 còn có những giải đấu khác như Game Arena: SROM, VMC Spring 2026 Grand Finals, FC Mobile Invitation Cup 2026, quy tụ tuyển thủ nổi tiếng từ nhiều bộ môn.

Bên cạnh thi đấu, chương trình Fan Meeting Esports All Stars mang đến góc nhìn khác về bộ môn này. Bốn tuyển thủ nổi tiếng gồm Hide từ Saigon Phantom MLBB, Jiro từ Saigon Phantom AOV, cựu tuyển thủ Levi của GAM Esports và Hoài Triết đến từ SuperNova chia sẻ con đường đến với Esports và cách họ vượt qua định kiến để bước lên đỉnh cao.

Những chia sẻ này tiếp thêm động lực cho các bạn trẻ đang cân nhắc theo đuổi Esports chuyên nghiệp. Ngoài ra, không khí cuồng nhiệt của buổi giao lưu còn cho thấy tuyển thủ Esports không đơn thuần chỉ nổi trội về kỹ năng, mà còn có khả năng dẫn dắt đám đông và trở thành thần tượng của thế hệ trẻ.

Trong khi chuỗi hoạt động Esports mang dấu ấn thể thao, hoạt động cosplay mới thực sự phô diễn khía cạnh của một lễ hội văn hoá tại GameVerse. 200 bạn trẻ đã mang những bộ trang phục tưởng chừng chỉ xuất hiện trong thế giới giả tưởng ra ngoài đời thực khi tham gia hoạt động diễu hành vào chiều 9/5. Hầu hết đầu tư hàng chục triệu đồng để có ngoại hình ưng ý trong ngày hội tụ với những người có cùng đam mê.

Có cosplayer từ Vũng Tàu cho biết phải rời nhà từ 3h sáng để kịp đến TP HCM makeup và chuẩn bị trang phục trước giờ chương trình bắt đầu. Cosplayer Celine Thảo (TP HCM) thì cho biết không chỉ đầu tư cho bản thân mà còn thuê trang phục để phục vụ cộng đồng.

Cộng đồng cosplay gắn kết trực tiếp với ngành game. Họ là chất xúc tác giúp các sự kiện như GameVerse bùng nổ. Các cosplayer, với việc hoá thân thành nhân vật, giúp các tựa game lan toả hình ảnh. Nhiều người trong số họ đã trở thành những KOL thực thụ. Ngay tại GameVerse 2026, ban tổ chức đã mời các cosplayer có tầm ảnh hưởng trong khu vực như Mikki (Malaysia), Taotan (Thái Lan), Hattie (Hàn Quốc) đến giao lưu với cộng đồng Việt Nam.

Vietnam GameVerse 2026 khép lại tối 9/5, sau chương trình âm nhạc với sự tham gia của các nghệ sĩ trẻ như 24k.Right, Wxrdie, Khang Ki, IndieK hay DJ Huy OEG. Sự kiện gây ấn tượng không chỉ bởi tầm vóc của một ngày hội thể thao, văn hoá mà còn bởi vai trò nền tảng cho các ký kết khi các nhà phát hành, nhà sản xuất và nhà đầu tư gặp nhau, hình thành môi trường B2B rõ nét cho ngành game.

Dù nhìn từ góc độ của nhà quản lý hay thực tiễn doanh nghiệp, sợi chỉ xuyên suốt của Vietnam GameVerse 2026 là tinh thần cộng lực. Để biến tiềm năng thành sức mạnh thực sự và nắm bắt thời cơ thế kỷ, các đơn vị không thể hoạt động rời rạc. "Muốn đi nhanh thì đi một mình. Muốn đi xa hãy đi cùng nhau", Cục trưởng Lê Quang Tự Do nhắn nhủ, đồng thời khép lại bài phát biểu bằng thông điệp xuyên suốt của sự kiện: "Let’s do local, go global together".

Hoài Phương
Ảnh: Quỳnh Trần, Đức Đồng, Hiếu Lương