Ngân hàng Phát triển châu Á ra mắt cơ chế tài chính mới liên quan khoáng sản thiết yếu

"Khoáng sản thiết yếu sẽ định hình kỷ nguyên công nghiệp tiếp theo", Chủ tịch Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), ông Masato Kanda, phát biểu tại Hội nghị thường niên lần thứ 59 của ADB ngày 3-5.

Cơ chế tài chính mới của ADB, theo ông, sẽ giúp các quốc gia ở châu Á - Thái Bình Dương phát triển chuỗi cung ứng khoáng sản thiết yếu cần thiết cho năng lượng sạch, pin, xe điện và công nghệ số.

Hình dung về cơ chế mới

"Châu Á và Thái Bình Dương không chỉ nên là nguồn cung cấp nguyên liệu thô. Khu vực này cũng cần nắm bắt được việc làm, công nghệ và giá trị mà các khoáng sản này mang lại", ông Masato Kanda nói tiếp.

Cơ chế "Đối tác tài chính khoáng sản thiết yếu hướng đến sản xuất" (Critical Minerals-to-Manufacturing Financing Partnership Facility) nhằm mục đích đưa châu Á - Thái Bình Dương bước ra khỏi lĩnh vực khai thác mỏ và tiến vào các ngành công nghiệp có giá trị cao hơn như chế biến, sản xuất và tái chế.

Cơ chế này sẽ giúp chuẩn bị các dự án, cải cách chính sách và hỗ trợ đầu tư công và tài chính tư nhân trên toàn bộ chuỗi giá trị khoáng sản thiết yếu. Hai cấu thành của cơ chế gồm: cửa sổ cấp vốn và cửa sổ tài chính xúc tác.

Nguồn vốn tài trợ sẽ hỗ trợ các công việc ban đầu của dự án, bao gồm nghiên cứu khả thi, đánh giá môi trường và xã hội, hỗ trợ kỹ thuật và chia sẻ kiến thức. Chính phủ Nhật Bản đã cam kết 20 triệu USD cho nguồn vốn tài trợ này, trong khi Chính phủ Anh cam kết 1,6 triệu USD.

Nguồn vốn tài trợ nói trên mang tính xúc tác, được thiết kế để thu hút đồng tài trợ và chia sẻ rủi ro từ các đối tác tài chính khác. Ngân hàng Xuất nhập khẩu Hàn Quốc (Korea Eximbank) và Tổng công ty Bảo hiểm thương mại Hàn Quốc (K-SURE) mỗi bên đã ký một bản ghi nhớ trị giá 500 triệu USD với tư cách là các đối tác đầu tiên của cơ chế này.

"Cơ chế mới nhắm đến sự cấp bách và công bằng: xây dựng chuỗi cung ứng có trách nhiệm ngay bây giờ, để các quốc gia thành viên đang phát triển của chúng ta có thể cạnh tranh trong sản xuất tiên tiến và tạo ra cơ hội trong nước", Chủ tịch ADB nêu vấn đề.

ADB mong muốn thông qua cơ chế mới sẽ đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng về năng lượng sạch và công nghệ kỹ thuật số, đồng thời tạo ra việc làm và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế toàn diện trong khu vực.

Loạt dự án ADB đang hỗ trợ

Nhật Bản là một trong những thành viên sáng lập và đóng góp lớn nhất cho ADB mỗi năm. Chủ tịch của ngân hàng này luôn là người Nhật kể từ năm 1966.

Việc ADB công bố cơ chế tài chính mới liên quan khoáng sản thiết yếu cũng trùng thời điểm Nhật Bản công bố bản cập nhật mới cho "Tầm nhìn Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do và rộng mở" (FOIP).

Trong đó, lĩnh vực ưu tiên hàng đầu của FOIP mới là tăng cường xây dựng cơ sở hạ tầng kinh tế cho kỷ nguyên AI và dữ liệu thông qua củng cố chuỗi cung ứng năng lượng và khoáng sản thiết yếu.

Hồi năm 2025, ADB đã công bố một chiến lược hỗ trợ các khai thác, sản xuất khoáng sản thiết yếu có trách nhiệm và bền vững trên toàn khu vực.

Hiện ngân hàng này đang hỗ trợ sản xuất và tái chế pin ở Ấn Độ, lập bản đồ dữ liệu địa chất ở Mông Cổ, sản xuất kim loại thiết yếu dựa trên trí tuệ nhân tạo và các phương pháp tiếp cận tuần hoàn ở Uzbekistan, chiến lược khoáng sản thiết yếu ở Kazakhstan, và lộ trình khoáng sản thiết yếu cùng các cải cách quy định ở Philippines.

ADB cũng đã hợp tác với các đối tác để thiết lập cơ sở dữ liệu khoáng sản thiết yếu nhằm cải thiện thông tin về chuỗi cung ứng khoáng sản thiết yếu và hỗ trợ phối hợp chính sách tốt hơn. Tất cả các dự án được hỗ trợ thông qua cơ chế này sẽ phải tuân thủ các yêu cầu nghiêm ngặt về môi trường và xã hội, thẩm định và đánh giá tác động của ADB.