Nếu không còn đất xây bãi giữ xe, TP.HCM xoay xở thế nào?

Thiếu bãi xe không còn là câu chuyện của riêng bãi xe

Qua ba kỳ của tuyến bài, câu chuyện thiếu chỗ gửi xe tại TP.HCM không chỉ dừng lại ở những bất tiện thường nhật của người dân hay sự chậm trễ của các dự án bãi xe ngầm.

Theo nhiều chuyên gia, đây thực chất là biểu hiện của áp lực ngày càng lớn lên hệ thống quản lý đô thị khi số lượng phương tiện tăng nhanh hơn khả năng tổ chức không gian giao thông.

PGS.TS Đặng Xuân Trường, Trưởng bộ môn Quản lý hạ tầng đô thị, Trường Đại học Tài nguyên và Môi trường TP.HCM, cho rằng sự mất cân đối giữa tốc độ gia tăng phương tiện cá nhân và năng lực tổ chức không gian đô thị đang tạo ra nhiều hệ lụy.

Bãi giữ xe đông kín phương tiện tại khu vực trung tâm TP.HCM

ẢNH: CÔNG KHỞI

"Khi xe không có nơi đỗ hợp pháp thì sẽ lấn sang lòng đường, vỉa hè, làm giảm diện tích lưu thông, gây ùn ứ và ảnh hưởng đến người đi đường. Vì vậy, thiếu bãi xe không còn là chuyện riêng của bãi xe mà là biểu hiện rõ áp lực lên hệ thống quản lý đô thị", ông Trường nhận định.

Theo quy hoạch, riêng khu vực trung tâm TP.HCM cần khoảng 550,96 ha đất dành cho bãi đỗ xe ô tô và taxi. Tuy nhiên đến nay mới thực hiện được khoảng 2,69 ha.

Con số này cho thấy khoảng cách rất lớn giữa nhu cầu thực tế và khả năng đáp ứng của hạ tầng giao thông tĩnh.

Khi thiếu không gian đỗ xe hợp pháp, áp lực thường dồn lên lòng đường và vỉa hè.

ẢNH: SẦM ÁNH

Không thể chỉ trông chờ vào bãi xe ngầm

Trong nhiều năm qua, bãi xe ngầm thường được xem là lời giải cho bài toán giao thông tĩnh tại khu vực trung tâm. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, đây chỉ là một phần của bức tranh tổng thể.

TS Võ Kim Cương, nguyên Phó kiến trúc sư trưởng TP.HCM, cho rằng bãi đỗ xe ngầm là cách tận dụng quỹ đất ngầm hiệu quả nhưng không phải nơi nào cũng có thể triển khai.

"Bãi đỗ xe ngầm là một cách tận dụng quỹ đất ngầm rất tốt. Nhưng không phải chỗ nào cũng khai thác được. Vì vậy, từ bãi xe ngầm, bãi xe nổi đến các hình thức đưa bãi đỗ xe đến gần nơi ở của người dân đều phải được đặt trong bài toán quy hoạch", ông Cương nói.

Trong bối cảnh quỹ đất ngày càng hạn chế, nhiều chuyên gia cho rằng thành phố cần chuyển từ tư duy mở rộng mặt bằng sang khai thác không gian theo chiều cao.

Công viên Lê Văn Tám là một trong 4 vị trí từng được TP.HCM quy hoạch xây dựng bãi đỗ xe ngầm. Tuy nhiên, khoảng gần 10 năm qua, dự án đến nay vẫn chưa thể triển khai

ẢNH: CÔNG KHỞI

Các mô hình bãi xe cao tầng, bãi xe tự động hoặc bãi xe lắp ghép được đánh giá phù hợp với những khu vực có nhu cầu đỗ xe lớn như bệnh viện, trường học, trung tâm thương mại nhưng không còn nhiều quỹ đất.

Theo PGS.TS Đặng Xuân Trường, những mô hình này có ưu điểm là thi công nhanh, tận dụng được các diện tích nhỏ và có thể điều chỉnh linh hoạt theo nhu cầu thực tế.

Bên cạnh đó, thành phố cũng cần phát triển các mô hình chia sẻ bãi đỗ giữa cao ốc văn phòng, trung tâm thương mại và khu dân cư nhằm khai thác hiệu quả hơn hạ tầng hiện hữu.

Đưa bãi xe ra cửa ngõ, kéo người dân đến metro

Theo các chuyên gia, xây thêm bãi đỗ xe có thể chưa phải là lời giải duy nhất nếu phương tiện cá nhân vẫn tiếp tục đổ dồn vào khu vực trung tâm.

TS Võ Kim Cương cho rằng tại nhiều đô thị trên thế giới, các bãi đỗ xe quy mô lớn thường được bố trí gần các nhà ga đường sắt đô thị để người dân gửi xe rồi tiếp tục hành trình bằng phương tiện công cộng.

Đó cũng là lý do mô hình Park and Ride (gửi xe rồi chuyển sang metro hoặc xe buýt) đang được nhiều chuyên gia đánh giá phù hợp với TP.HCM trong giai đoạn phát triển mạng lưới đường sắt đô thị.

Mô hình Park and Ride được nhiều chuyên gia đánh giá phù hợp với TP.HCM trong giai đoạn phát triển giao thông công cộng

ẢNH: SẦM ÁNH

Theo PGS.TS Đặng Xuân Trường, các bãi xe này nên được bố trí tại các ga đầu mối, ga vành đai hoặc khu vực cửa ngõ để người dân gửi xe rồi tiếp tục di chuyển bằng metro, xe buýt thay vì lái xe vào trung tâm.

Đáng chú ý, trong năm 2026, TP.HCM cũng đang nghiên cứu phương án phát triển các bãi đậu xe cao tầng tại một số bến xe buýt nhằm tận dụng quỹ đất hiện hữu và tạo điều kiện kết nối với giao thông công cộng.

Không chỉ xây thêm bãi xe mà còn phải quản lý thông minh hơn

Theo các chuyên gia, TP.HCM vẫn còn nhiều dư địa để khai thác hiệu quả hơn hệ thống bãi đỗ hiện có thông qua công nghệ và dữ liệu.

TS Võ Kim Cương cho rằng việc tự động hóa thu phí, thanh toán không tiền mặt hay quản lý vị trí đỗ xe bằng công nghệ hiện nay không còn là vấn đề quá phức tạp về mặt kỹ thuật.

Trong khi đó, PGS.TS Đặng Xuân Trường nhấn mạnh giao thông tĩnh cần được số hóa để cơ quan quản lý có dữ liệu về cung - cầu bãi đỗ theo thời gian thực, từ đó nâng cao hiệu quả điều hành.

Số hóa và thu phí tự động được xem là hướng đi cần thiết cho hệ thống giao thông tĩnh của TP.HCM

ẢNH: CÔNG KHỞI

Theo TS Võ Kim Cương, một trong những điểm nghẽn hiện nay là cách tiếp cận đối với loại hình hạ tầng này.

Ông cho rằng bãi đỗ xe không chỉ là một hoạt động kinh doanh mà còn là một công trình hạ tầng kỹ thuật của đô thị. Vì vậy, bên cạnh vai trò của doanh nghiệp, Nhà nước cần có các chính sách hỗ trợ về đất đai, tài chính và cơ chế đầu tư để các dự án có thể triển khai hiệu quả hơn.

Từ bãi xe ngầm, bãi xe cao tầng, bãi xe tự động, bãi xe lắp ghép, mô hình Park and Ride cho đến quản lý bằng công nghệ, mỗi giải pháp đều có vai trò riêng trong bức tranh giao thông tĩnh của TP.HCM.

Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng không có giải pháp nào đủ sức giải quyết bài toán này nếu được triển khai riêng lẻ. Điều cần thiết là một chiến lược đồng bộ, gắn giữa quy hoạch bãi đỗ xe, phát triển giao thông công cộng và quản lý đô thị.

Sau cùng, điều người dân mong mỏi có lẽ không chỉ là thêm một bãi giữ xe, mà là một hệ thống đủ thuận tiện để mỗi hành trình trong thành phố không còn phải bắt đầu bằng cảnh chạy vòng quanh tìm chỗ gửi xe.