Nâng chất giáo dục thể chất - Bài cuối: Đổi mới giáo dục thể chất ra sao?

Là mô hình trường tiên tiến hội nhập, Trường tiểu học Lê Đức Thọ (phường An Hội Đông) có diện tích 8.000m² với hơn 1.000 học sinh. Ngoài sân tập trong không gian sân trường, trường này thuận lợi hơn các trường trong cùng phường vì có hồ bơi lớn. Học sinh tại đây khi đến lớp 3 các em sẽ được thi chứng chỉ bơi lội tại trường.

Mong có cơ chế riêng

Bà Nguyễn Ngọc Phương, Hiệu trưởng Trường tiểu học Lê Đức Thọ, cho biết: "So với các trường thường, trường chúng tôi thuận lợi hơn trong các hoạt động TDTT vì mô hình tiên tiến hội nhập quốc tế nên được phép thu không quá 1.725.000 đồng/em để tổ chức các môn học tự chọn, trong đó có rèn luyện thể chất. 

Tuy nhiên tôi vẫn mong TP có cơ chế riêng cho thể thao học đường. Vì nhà trường muốn vận động xã hội hóa và vận động được cũng phải dàn trải cho nhiều hoạt động, không thể tập trung sâu vào giáo dục thể chất nên mọi nguồn lực trải đều", bà Phương nói.

Bà Phương cũng thông tin thêm trường muốn mang cái mới đến học sinh, để học trò thụ hưởng những môn thể thao được yêu thích nhưng bị hạn chế đầu tư dụng cụ, sân bãi. 

"Nếu liên kết thì doanh nghiệp ít mặn mà vì đầu tư lớn mà lợi nhuận thu về ít. Dẫn chứng là hai năm trước, tôi có tìm hiểu bộ môn golf học đường để mang về trường và bị doanh nghiệp từ chối. Nên ngoài việc mong TP có cơ chế riêng, tôi mong sở có giải pháp mở đường cho trường để thực hiện đẩy mạnh phát triển thể thao theo hướng hội nhập quốc tế", bà Phương nói thêm.

Thay đổi tư duy tiếp cận

Ông Đỗ Đình Đảo - Hiệu trưởng Trường THPT Nguyễn Hữu Thọ (phường Xóm Chiếu) - cho rằng đổi mới thể dục thể chất học đường trước hết cần thay đổi tư duy tiếp cận: không xem môn giáo dục thể chất đơn thuần là tiết học bắt buộc để rèn luyện thể chất mà phải nhìn nhận đây là một cấu phần quan trọng trong giáo dục toàn diện, góp phần hình thành nhân cách, sức khỏe, bản lĩnh và kỹ năng sống cho học sinh.

"Muốn làm được điều đó, trước tiên chương trình và hình thức tổ chức phải đổi mới mạnh mẽ theo hướng hiện đại, hấp dẫn, gần gũi với tâm lý lứa tuổi. Nếu vẫn dạy học theo mô típ cũ, lặp đi lặp lại những nội dung truyền thống, thiếu tính sáng tạo thì rất khó tạo hứng thú cho học sinh. 

Cần đa dạng hóa nội dung giảng dạy, đưa vào nhiều môn vận động hiện đại, năng động, phù hợp xu thế như aerobic, dance sport, bóng rổ, cầu lông, pickleball, võ thuật, bóng bàn, kỹ năng vận động cơ bản… 

Bên cạnh đó cần chuyển từ dạy thể dục sang xây dựng văn hóa thể thao học đường, tức biến hoạt động thể chất thành một phần đời sống thường nhật trong nhà trường thông qua các câu lạc bộ, các giải đấu, ngày hội thể thao, phong trào thi đua giữa các khối lớp… Khi học sinh được vận động bằng niềm vui, bằng tinh thần tập thể thay vì áp lực điểm số, các em sẽ chủ động tham gia hơn", ông Đảo bày tỏ.

Cũng theo ông Đảo, thay đổi thực chất thì phải đầu tư tương xứng về cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên và cơ chế quản lý; vận động xã hội hóa… Tuy nhiên khi triển khai thực tế, ông Đảo cho rằng trường gặp nhiều rào cản nhất là giải pháp xã hội hóa. Cụ thể như: pháp lý, nhận thức xã hội, điều kiện thực tế… 

Ngoài ra, trong bối cảnh TP.HCM đang định hướng đào tạo công dân toàn cầu, ông Đảo đưa ra quan điểm TDTT học đường cũng cần chuyển mình theo hướng hội nhập quốc tế.

"Ngoài các môn thể thao truyền thống, nhà trường cần mạnh dạn tiếp cận và từng bước đưa vào trải nghiệm những môn thể thao mang tính quốc tế, đang phát triển mạnh như pickleball, golf học đường, bơi chuẩn kỹ năng sinh tồn, tennis, bóng rổ hiện đại… Đây không chỉ là hoạt động thể chất mà còn giúp học sinh tiếp cận phong cách sống hiện đại, văn minh, tăng khả năng hội nhập quốc tế. 

Tuy nhiên, để làm được điều đó cần có lộ trình bài bản. Tôi cũng mong muốn ngành giáo dục cần có định hướng chiến lược dài hạn về phát triển thể thao học đường, xem đây là một phần trong chiến lược đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao chứ không chỉ là hoạt động phong trào. 

Kỳ vọng trong tương lai gần, học sinh TP.HCM không chỉ giỏi tri thức mà còn khỏe thể chất, mạnh kỹ năng, năng động trong lối sống và tự tin hội nhập quốc tế. Một công dân toàn cầu phải là con người phát triển toàn diện cả trí tuệ lẫn thể chất", ông Đảo mong muốn.

Tạo động lực cho học sinh

Đồng quan điểm, ông Trịnh Hoàng Quân - Hiệu trưởng Trường THPT Võ Thị Sáu (phường Gia Định) - cho rằng cần chuyển từ "dạy cho có" sang "tạo động lực tự thân cho học sinh" với môn giáo dục thể chất và đầu tư mạnh cơ sở vật chất. 

"Có thể đưa yêu cầu về việc học sinh phải biết một môn thể thao khi tốt nghiệp THPT và điều kiện để đăng ký tuyển sinh vào các trường đại học. Duy trì các giải TDTT học sinh phong trào từ phường, liên phường, cấp cụm và cấp TP để thu hút tối đa học sinh tham gia", ông Quân bày tỏ ý tưởng.

Đề xuất thêm, ông Quân nói cần chính sách minh bạch giảm thủ tục, tăng quyền tự chủ cho trường; đầu tư hạ tầng thể thao dùng chung theo cụm trường, khu vực… 

"Về phía trường cần phát triển mô hình CLB thể thao học đường chuyên sâu (bóng rổ, cầu lông, bơi…). Hợp tác với các trung tâm thể thao uy tín để đưa HLV chuyên nghiệp vào trường. Định hướng mỗi học sinh có ít nhất một môn thể thao gắn bó lâu dài. 

Riêng với các môn thể thao xu hướng quốc tế là cơ hội để tiếp cận chuẩn quốc tế nhưng cần thí điểm có chọn lọc, tránh phong trào, ưu tiên môn có tính phổ cập, chi phí hợp lý trước, ví dụ pickleball…", ông Quân nói.