
Tổng thống Mỹ Donald Trump - Ảnh: REUTERS
Hồi tháng 2 năm nay, Tòa án tối cao Mỹ đã ra phán quyết bác bỏ các mức thuế quan do Tổng thống Donald Trump áp đặt, cho rằng ông đã vượt quá thẩm quyền hiến định khi sử dụng Đạo luật Quyền hạn kinh tế khẩn cấp quốc tế (IEEPA) năm 1977.
Theo tờ New York Times ngày 20-4, hai tháng sau phán quyết, chính quyền của ông Trump đã bắt đầu triển khai một hệ thống mới có tên CAPE để hoàn trả cho các doanh nghiệp bị ảnh hưởng số tiền hơn 166 tỉ USD thu từ việc áp thuế quan, bao gồm tiền gốc cùng với lãi.
Mỹ triển khai hệ thống hoàn tiền
Tính đến tháng 3, có hơn 330.000 nhà nhập khẩu đã nộp thuế IEEPA cho hơn 53 triệu lô làng, do đó chính phủ Mỹ ước tính đã thu hơn 166 tỉ USD. Số tiền này tiếp tục phát sinh khoảng 650 triệu USD tiền lãi mỗi tháng, tương đương khoảng 22 triệu USD mỗi ngày.
Chính quyền Trump đã tìm cách trì hoãn việc hoàn tiền sau phán quyết của Tòa án tối cao, song Tòa Thương mại quốc tế vào tháng 3 đã yêu cầu Mỹ phải tiến hành hoàn trả.
Lệnh của Tòa Thương mại quốc tế buộc các cơ quan hải quan Mỹ phải nhanh chóng xây dựng hệ thống CAPE hoàn toàn mới nhằm xử lý số lượng lớn đơn yêu cầu hoàn tiền, trong đó phải tách biệt giữa khoản thuế hợp pháp với bất hợp pháp trên cùng một lô hàng.
Ban đầu hệ thống thậm chí còn chưa có cách chuyển tiền trực tiếp vào tài khoản ngân hàng của các doanh nghiệp, và hiện chỉ có thể xử lý khoảng 63% số giao dịch nhập khẩu chịu thuế IEEPA.
Kể từ sáng 20-4, các công ty có thể bắt đầu nộp hồ sơ để yêu cầu hoàn tiền. Theo hướng dẫn, sẽ mất từ 60 đến 90 ngày để hoàn tiền sau khi hồ sơ được chấp nhận.
Các chuyên gia cho rằng quy trình này là rất mới và phức tạp, đồng thời dự đoán có thể xảy ra lỗi kỹ thuật hoặc sai sót.
Nhiều băn khoăn

Tập đoàn bán lẻ Costco của Mỹ nằm trong hơn 3.000 doanh nghiệp kiện chính phủ nhằm yêu cầu hoàn tiền - Ảnh: REUTERS
Hơn 3.000 doanh nghiệp đã kiện chính quyền ông Trump để đòi hoàn tiền. Dù muộn, song đối với một số doanh nghiệp Mỹ, khoản hoàn trả này vẫn được xem là một nguồn tài chính quan trọng.
Chính sách thuế quan của ông Trump đã trở thành gánh nặng cho các công ty phụ thuộc vào hàng nhập khẩu. Nhiều doanh nghiệp đã buộc phải lựa chọn giữa tự chịu chi phí, cắt giảm một số khoản, hoặc chuyển chi phí tăng thêm sang người tiêu dùng.
Tuy nhiên nhiều doanh nghiệp vẫn còn băn khăn về quy trình hoàn tiền, do ông Trump từng lên tiếng phản đối, đồng thời chưa rõ chính quyền có tiếp tục ra tòa để nỗ lực ngăn chặn việc hoàn trả hay không.
Cùng với đó, nhiều doanh nghiệp sẽ phải chuẩn bị cho một loạt biện pháp thuế quan mới từ chính quyền Trump. Để áp đặt các mức thuế quan thay thế, chính quyền Trump đã mở các cuộc điều tra về hoạt động thương mại của hàng chục quốc gia khác theo Đạo luật Thương mại năm 1974.
Các cuộc điều tra đó dự kiến sẽ dẫn đến các mức thuế quan có quy mô tương tự như những mức thuế mà Tòa án Tối cao đã vô hiệu hóa.
Người tiêu dùng khó được hưởng lợi
New York Times cho biết chỉ những đơn vị trực tiếp nộp tiền thuế IEEPA mới đủ điều kiện hoàn tiền. Điều này có nghĩa là hàng triệu người Mỹ - những người đã phải trả giá cao hơn cho hàng hóa - không thể xin hoàn trực tiếp.
Việc người tiêu dùng có được hưởng lợi hay không phụ thuộc vào việc doanh nghiệp có chia sẻ khoản hoàn trả hay không, song rất ít công ty cam kết điều này.
Tập đoàn FedEx đã bày tỏ sẽ nỗ lực hoàn tiền lại cho khách hàng, trong khi ông lớn ngành bán lẻ Costco cho biết có thể sẽ bán hàng với giá thấp hơn.
Một số người tiêu dùng đã liên kết thành các vụ kiện tập thể với hy vọng nhận được bồi thường.
