1 hour ago
7
Trong một cuộc phỏng vấn ngắn với Fox News, Tổng thống Trump cho biết Mỹ đang lên kế hoạch giáng đòn mạnh vào nền kinh tế Iran. Ông đồng thời nói rằng mình không quan tâm cuộc chiến có kết thúc trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ Mỹ vào tháng 11 hay không, dù kết quả bầu cử sẽ phụ thuộc đáng kể vào đánh giá của cử tri về tình hình kinh tế.
Nhà lãnh đạo Mỹ đang gặp khó khăn với việc tìm lối thoát khỏi cuộc chiến.
Các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran nhằm hướng tới nền hòa bình lâu dài đã đình trệ, trong khi những cuộc đụng độ gián đoạn vẫn tiếp diễn, làm tắc nghẽn dòng chảy dầu mỏ và các mặt hàng thiết yếu khác qua eo biển Hormuz. Hai bên cáo buộc nhau không đáng tin cậy trong đàm phán, trong khi Iran đã thực hiện các bước nhằm duy trì quyền kiểm soát eo biển.
Trong bài phát biểu tại Long Island hôm 14/8, Tổng thống Trump khoe rằng việc Mỹ phong tỏa các cảng biển của Iran đã tạo thành một “bức tường thép”, cho phép Washington kiểm soát hiệu quả tuyến đường thủy này. Ngược lại, Iran khẳng định nước này mới là bên đang quản lý hoạt động giao thông qua eo biển.
“Chẳng bao lâu nữa, tôi sẽ tuyên bố eo biển Hormuz là lãnh thổ của Mỹ”, Tổng thống Trump nói với giọng đùa cợt.
Trong cuộc phỏng vấn với Newsmax ngày 13/8, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết sẽ có “thêm nhiều thông báo vào tuần tới” về các biện pháp kinh tế mới nhằm vào Iran. Ông nói những biện pháp này “chưa từng xuất hiện trong lịch sử cô lập kinh tế một quốc gia”, nhưng không tiết lộ cụ thể.
Nền kinh tế Iran đã chịu tổn thất nghiêm trọng, khi phần lớn năng lực công nghiệp bị phá hủy và xuất khẩu dầu thô bị cắt giảm mạnh do lệnh phong tỏa của Mỹ. Tuy nhiên, Cộng hòa Hồi giáo Iran đã vượt qua nhiều làn sóng trừng phạt trước đây mà không từ bỏ chương trình hạt nhân hay quyền kiểm soát eo biển Hormuz.
Trong những ngày gần đây, Tổng thống Trump một lần nữa thúc đẩy chiến lược gây sức ép kinh tế với Iran, trong bối cảnh Mỹ thiếu hụt một số loại đạn dược cần thiết và dường như thận trọng với lựa chọn mở rộng chiến dịch quân sự.
Cuối tuần qua, Tổng thống Trump nói với Axios rằng Mỹ đang “giảm mức độ” đối đầu với Iran. “Chúng ta chỉ đang theo dõi Iran với tình trạng lạm phát khổng lồ, và thực tế là họ không có tiền”, ông nói.
Nhiều lần đe dọa rồi không làm
Sau nhiều thập kỷ trừng phạt và chiến dịch gây sức ép mới, bao gồm phong tỏa hoàn toàn các cảng biển của Iran, chưa rõ Mỹ có thể triển khai thêm biện pháp kinh tế đáng kể nào mà không cần áp lệnh trừng phạt thứ cấp với những nước mua dầu Iran, chẳng hạn Trung Quốc.
Động thái này nhiều khả năng sẽ châm ngòi cho các biện pháp trả đũa từ Bắc Kinh, đồng thời làm gia tăng bất ổn với giá năng lượng toàn cầu.
Trong khi đó, Tổng thống Trump và các quan chức cấp cao khác nhiều lần đưa ra những lời đe dọa mạnh mẽ nhằm vào Iran nhưng sau đó không thực hiện, chỉ vì định gây sức ép buộc Tehran trở lại bàn đàm phán nhằm chấm dứt cuộc chiến bế tắc.
Theo luật sư Jeremy Paner - đối tác của hãng luật Hughes Hubbard & Reed, Mỹ đã áp đặt khoảng 2.200 lệnh trừng phạt Tehran kể từ năm 2018.
Một báo cáo của Bloomberg Economics nhận định: “Nếu 47 năm trừng phạt chưa thể làm lung lay ý chí của Tehran, việc tiếp tục những biện pháp tương tự khó có khả năng tạo ra thay đổi”.
Kịch bản có khả năng xảy ra nhất là ông Trump tiếp tục đi theo con đường hiện tại, duy trì các biện pháp trừng phạt và phong tỏa, kết hợp với những cuộc tấn công hạn chế và tiếp tục nỗ lực ngoại giao.
Về phần mình, Iran đã tổ chức lại quân đội theo hướng sẵn sàng đương đầu với kịch bản xung đột kéo dài.
Eo biển Hormuz vẫn là một trong những điểm bế tắc chính. Cả hai bên đều tuyên bố kiểm soát tuyến đường thủy này, nơi từng vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu mỏ và khí đốt của thế giới trước khi chiến tranh nổ ra. Hai bên đều yêu cầu những nhượng bộ mà đối phương không chấp nhận.
Iran và Oman đã tiến hành các cuộc đàm phán kéo dài về việc thiết lập một tuyến hàng hải qua eo biển, nhưng Mỹ không tham gia.
Ông Mohsen Rezaee - người vừa được bổ nhiệm làm Thư ký Hội đồng An ninh quốc gia tối cao Iran, cho biết bất kỳ thỏa thuận nào 2 bên có thể đạt được cũng sẽ tách biệt với việc mở cửa hoàn toàn eo biển Hormuz.
