31 minutes ago
1
Nhưng sự bứt tốc của loại quả này cũng mang theo nỗi lo thường trực về một cuộc khủng hoảng khi người trồng chỉ mải mê chạy theo số lượng mà bỏ quên chất lượng.
Một thống kê cho thấy tổng diện tích sầu riêng cả nước hiện đã lên tới 178.000 - 180.000 ha, vượt xa gấp đôi so với các quy hoạch trước đây. Trong khi diện tích đang cho thu hoạch mới chỉ chiếm khoảng một nửa (90.000 ha) nhưng sản lượng tới 1 triệu tấn. Vài năm tới, khi toàn bộ diện tích này bước vào giai đoạn khai thác ổn định, sản lượng có thể bùng nổ lên mức 3 - 3,5 triệu tấn.
Con số này đặt ra một thách thức rất lớn. Theo ông Nguyễn Quang Hiếu, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), Luật Quy hoạch hiện hành không còn duy trì việc áp đặt "trần" diện tích cho từng loại cây trồng như trước.
Thay vì dùng mệnh lệnh hành chính, cơ quan chức năng giờ đây quản lý bằng cách định hướng thông qua tiêu chuẩn chất lượng, tín hiệu thị trường và các khuyến cáo.
Sự chuyển dịch từ "quản lý diện tích" sang "quản lý chất lượng" đòi hỏi người nông dân phải thay đổi nhận thức. Việc ồ ạt mở rộng vùng trồng theo tâm lý đám đông, thiếu liên kết với thị trường sẽ đẩy người sản xuất vào rủi ro lớn. Giá trị của sầu riêng, hay bất kỳ loại nông sản nào, giờ đây phải gắn chặt với khả năng truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn kỹ thuật.
Một giải pháp quan trọng khác chính là mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói. Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tính đến tháng 5-2026, cả nước hiện có 9.546 mã số vùng trồng và 1.525 mã số cơ sở đóng gói cho các loại trái cây tươi như thanh long, xoài, vú sữa, chuối, bưởi, chanh leo, chanh không hạt, nhãn, vải, ớt, thạch đen… xuất khẩu sang các thị trường Trung Quốc, Mỹ, Úc, New Zealand, Hàn Quốc, Nhật Bản và nhiều thị trường khác. Riêng đối với thị trường Trung Quốc, hiện có 4.323 mã số vùng trồng và 1.332 mã số cơ sở đóng gói đang hoạt động.
Quy mô càng lớn, áp lực quản lý càng cao. Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Hoàng Trung, chỉ một vài cá nhân, tổ chức gian lận mã số, vi phạm kiểm dịch thực vật hay an toàn thực phẩm cũng có thể tạo ra "hiệu ứng domino", ảnh hưởng tới uy tín quốc gia và làm gia tăng nguy cơ bị siết hoặc tạm dừng nhập khẩu từ phía nước nhập khẩu.
Do đó, Thứ trưởng Hoàng Trung yêu cầu các địa phương, hiệp hội ngành hàng và doanh nghiệp rà soát toàn bộ mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói; kiên quyết xử lý các trường hợp không duy trì điều kiện kỹ thuật hoặc vi phạm quy định. Đồng thời, cần đẩy mạnh tổ chức sản xuất theo chuỗi liên kết giữa doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân nhằm kiểm soát chất lượng, truy xuất nguồn gốc hiệu quả.
Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cần tiếp tục hoàn thiện hướng dẫn kỹ thuật, tăng cường thanh tra, cập nhật kịp thời quy định từ các thị trường nhập khẩu và phối hợp chặt chẽ với địa phương để xử lý nhanh các vướng mắc phát sinh trong quá trình xuất khẩu.
"Ngành rau quả Việt Nam đang đứng trước cơ hội phát triển rất lớn. Để tận dụng được cơ hội đó, chúng ta buộc phải thay đổi tư duy quản lý và tổ chức sản xuất theo hướng chuyên nghiệp hơn, minh bạch hơn và trách nhiệm hơn. Muốn đi xa thì phải đi bài bản. Muốn giữ được thị trường thì phải giữ được uy tín. Muốn nâng cao giá trị thì phải nâng cao chất lượng và năng lực tuân thủ" - ông Trung nhấn mạnh.
