Một thứ "càng để lâu càng quý", một người Thanh Hóa bền bỉ giữ hơn 30 năm, đó là cái gì?

Hơn 30 năm gắn bó với nghề nấu rượu men lá truyền thống, gia đình bà Ngân Thị Quyến ở bản Năng Cát, xã Linh Sơn, tỉnh Thanh Hóa (địa phận huyện Lang Chánh cũ) không chỉ giữ gìn bí quyết làm men lá của đồng bào Thái mà còn đưa sản phẩm đạt OCOP 3 sao, tạo việc làm và tăng thu nhập cho người dân địa phương.

Hơn 30 năm giữ bí quyết men lá của đồng bào Thái

Từ lâu, bản Năng Cát, xã Linh Sơn, tỉnh Thanh Hóa được biết đến với nghề nấu rượu men lá truyền thống của đồng bào Thái.

Được làm từ gạo nếp thơm, men lá lấy từ các loại cây rừng cùng kinh nghiệm tích lũy qua nhiều thế hệ, rượu Năng Cát có hương thơm đặc trưng, vị êm và trở thành sản phẩm được nhiều người tiêu dùng biết đến.

Bà Ngân Thị Quyến (bên trái ngoài cùng) ở bản Năng Cát, xã Linh Sơn (Thanh Hóa) đã có kinh nghiệm hơn 30 năm nấu rượu. Ảnh HD.

Nghề nấu rượu ở bản Năng Cát đã tồn tại từ nhiều đời nay. Hơn 30 năm gắn bó với nghề, bà Ngân Thị Quyến, chủ cơ sở sản xuất rượu men lá Bình An, ở bản Năng Cát, xã Linh Sơn (Thanh Hóa) cho biết, từ năm 15 tuổi bà đã theo người lớn vào rừng tìm các loại lá cây làm men.

"Bà con chỉ cho cây nào thì tôi hái cây đó, dần dần quen thuộc với từng loại lá và cách phối trộn để làm men. Đây là công đoạn quan trọng quyết định chất lượng rượu", bà Quyến chia sẻ.

Sau khi lập gia đình, bà tiếp tục theo nghề bởi phù hợp với điều kiện sản xuất của hộ nông thôn, đồng thời tạo nguồn thu nhập ổn định cho gia đình.

Theo bà Quyến, để tạo ra những mẻ rượu đạt chất lượng, người làm nghề phải trải qua nhiều công đoạn từ chuẩn bị men lá, ủ nguyên liệu đến chưng cất. Riêng quá trình chuẩn bị men và ủ rượu thường kéo dài khoảng 3 tháng. Nguồn nước sạch, khí hậu mát mẻ, men lá tự nhiên và việc đun nấu bằng bếp củi là những yếu tố tạo nên hương vị đặc trưng của rượu Năng Cát.

Bà Ngân Thị Quyến ở bản Năng Cát, xã Linh Sơn (Thanh Hóa) đang giới thiệu quy trình làm ra sản phẩm rượu siêu men của đồng bào nơi đây. Ảnh: TH.

Để nâng cao chất lượng sản phẩm, cơ sở của gia đình bà đã đầu tư hệ thống lọc nhằm giảm các tạp chất không mong muốn trong rượu, đồng thời hoàn thiện nhãn mác, bao bì và truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Rượu siêu men lá Bình An cũng đã được cơ quan chuyên môn kiểm nghiệm, chứng nhận đáp ứng các yêu cầu về an toàn thực phẩm.

Từ nghề truyền thống đến sản phẩm OCOP 3 sao

Năm 2023, sản phẩm rượu siêu men lá Bình An được công nhận OCOP 3 sao. Đây là dấu mốc quan trọng giúp sản phẩm tiếp cận thị trường rộng hơn, đồng thời tạo động lực để gia đình bà Quyến tiếp tục duy trì nghề truyền thống của đồng bào Thái ở bản Năng Cát.

Năm 2023, sản phẩm rượu siêu men lá Bình An được của bà Ngân Thị Quyến ở bản Năng Cát, xã Linh Sơn công nhận OCOP 3 sao. Ảnh HD.

Hiện nay, cơ sở sản xuất của gia đình bà Quyến đạt sản lượng gần 25.000 lít rượu mỗi năm. Hoạt động sản xuất không chỉ mang lại thu nhập cho gia đình mà còn tạo việc làm cho nhiều lao động địa phương.

Nhờ giữ được chất lượng ổn định, sản phẩm rượu men lá Bình An có đầu ra khá thuận lợi, được tiêu thụ tại nhiều địa phương như Hà Nội, Hải Phòng và một số tỉnh, thành khác. Vào dịp cuối năm, khi nhu cầu thị trường tăng cao, cơ sở thường phải thuê thêm lao động để đáp ứng đơn hàng.

Ông Vũ Tiến Dũng, Phó Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh Thanh Hoá cho biết, nghề nấu rượu men lá là một nét văn hóa truyền thống gắn bó lâu đời với đời sống của đồng bào địa phương. Những kinh nghiệm trong việc lựa chọn nguyên liệu, làm men và chưng cất rượu được lưu truyền qua nhiều thế hệ, góp phần tạo nên sản phẩm mang bản sắc riêng của vùng đất Năng Cát.

Lãnh đạo Hội Nông dân tỉnh Thanh Hóa và Hội Nông dân xã Linh Sơn đến thăm cơ sở sản xuất rượu của gia đình bà Quyến. Ảnh: TH.

Theo ông Dũng, trong bối cảnh nhiều nghề truyền thống đứng trước nguy cơ mai một, việc duy trì và phát triển nghề nấu rượu men lá không chỉ góp phần nâng cao thu nhập cho người dân mà còn giúp bảo tồn giá trị văn hóa bản địa.

Từ nghề nấu rượu truyền thống, đời sống gia đình bà Ngân Thị Quyến ngày càng ổn định hơn. Thời gian tới, gia đình bà tiếp tục chú trọng nâng cao chất lượng sản phẩm, giữ gìn phương thức sản xuất truyền thống và mở rộng thị trường tiêu thụ. Đồng thời, cơ sở cũng chia sẻ kinh nghiệm với các hộ dân trong bản nhằm phát triển nghề nấu rượu men lá theo hướng bền vững, gắn với xây dựng sản phẩm đặc trưng của địa phương.

Đắt - Độc - Lạ Xem thêm