5 hours ago
2
Thay đổi cách nhìn với hộ kinh doanh
Quốc hội đã thông qua việc bỏ ngưỡng doanh thu chịu thuế 500 triệu đồng với hộ kinh doanh và giao Chính phủ quy định mức cụ thể. Dự kiến, ngưỡng này sẽ được tăng lên 1 tỷ đồng.
Hiện vẫn còn những ý kiến về ngưỡng doanh thu nào nên miễn thuế, ngưỡng nên là 1 tỷ đồng, 2 tỷ đồng hay 3 tỷ đồng. Có người cho rằng việc quyết định ngưỡng nào chưa phải gốc vấn đề, điều cần thiết hơn là thay đổi cách tiếp cận với hộ kinh doanh để thiết kế chính sách.
TS. Lê Duy Bình - Giám đốc Economica Việt Nam - cho biết, phần lớn hộ kinh doanh hiện nay chủ yếu là để mưu sinh, tạo sinh kế cho gia đình, chứ không phải mô hình kinh doanh lớn. Trong khi đó, cách quản lý hiện nay có xu hướng nhìn nhận họ như những hộ có doanh thu lớn, trên 3 tỷ đồng hoặc 10 tỷ đồng, dẫn đến việc áp dụng chính sách chưa sát thực tế.
Nhiều hộ bán tạp hóa, hàng tiêu dùng có biên lợi nhuận rất thấp, chỉ khoảng 5-7%, thậm chí thấp hơn. Với doanh thu 1 tỷ đồng mỗi năm, lợi nhuận thực tế chỉ khoảng 50-70 triệu đồng. Nếu vẫn phải đóng thuế như hiện nay thì cần đặt câu hỏi về tính công bằng.
Cùng mức doanh thu, nhưng biên lợi nhuận của hộ kinh doanh trong các lĩnh vực rất khác nhau. Ảnh: Việt Linh.
Ông Bình dẫn số liệu cho biết, số hộ có doanh thu trên 1 tỷ đồng chỉ khoảng 37.000 hộ, còn hộ có doanh thu trên 10 tỷ đồng chỉ khoảng 4.000 hộ. Phần lớn hộ kinh doanh còn lại đều có quy mô rất nhỏ, nên không thể áp dụng cùng một cách quản lý cho tất cả.
Giám đốc Economica Việt Nam cho rằng, ngưỡng 1 tỷ, 2 tỷ hay 3 tỷ đồng hiện nay chưa thực sự có cơ sở rõ ràng. Cùng một mức doanh thu nhưng lợi nhuận giữa các ngành nghề rất khác nhau. Mức 1 tỷ đồng có thể phù hợp với ngành có biên lợi nhuận cao, nhưng lại không hợp lý với các hộ bán tạp hóa, thuốc lá, bia, nước giải khát chỉ có biên lợi nhuận 2-5%.
Ngoài ra, nếu ưu đãi thuế quá lớn cho hộ kinh doanh theo ngưỡng doanh thu, sẽ tạo ra bất bình đẳng với doanh nghiệp siêu nhỏ. Nhiều doanh nghiệp có doanh thu tương đương nhưng phải chịu đầy đủ nghĩa vụ về kế toán, bảo hiểm, thuế và tuân thủ pháp lý, trong khi hộ kinh doanh lại được hưởng cơ chế nhẹ hơn. Điều này có thể khiến doanh nghiệp chuyển ngược thành hộ kinh doanh hoặc chia nhỏ hoạt động để hưởng lợi chính sách.
“Quan trọng nhất là phải xác định rõ bản chất pháp lý của hộ kinh doanh. Hộ kinh doanh thực chất là cá nhân kinh doanh, tương tự mô hình làm việc cho chính mình ở nhiều nước, không có tư cách pháp nhân và chịu trách nhiệm bằng tài sản cá nhân”, ông Bình dẫn chứng.
Chuyên gia đề xuất, nếu là cá nhân kinh doanh thì nên đánh thuế theo thu nhập cá nhân. Chủ hộ sẽ lấy doanh thu trừ chi phí hợp lý, phần còn lại là thu nhập thực tế. Nếu vượt ngưỡng chịu thuế thu nhập cá nhân thì nộp thuế theo biểu lũy tiến.
Cần lộ trình rõ ràng
Khảo sát khu vực hộ kinh doanh do VCCI thực hiện cho thấy, hơn 66% chủ hộ kinh doanh là nữ. Bà Từ Thu Hiền - CEO Sáng kiến Hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp và kinh doanh (WISE) - cho biết trong quá trình làm việc với các chủ hộ kinh doanh nhỏ, điều bà cảm nhận rõ nhất là sự lo lắng, căng thẳng và áp lực tâm lý kéo dài. Nhiều người luôn đặt câu hỏi “nên tiếp tục hay dừng lại”, bởi làm tiếp thì gánh nặng ngày càng lớn.
Bà Hiền đề xuất cần có một kênh truyền thông chính thức, dễ tiếp cận cho hộ kinh doanh, đặc biệt là nhóm lớn tuổi, người có trình độ thấp hoặc không quen sử dụng công nghệ. Thông tin cụ thể như ngày nào chính sách bắt đầu áp dụng, họ phải làm gì, nếu không thực hiện thì hậu quả ra sao... Hộ kinh doanh rất cần một nơi có thể hỏi và được giải đáp trực tiếp, thay vì chỉ nghe truyền miệng từ người này sang người khác.
Nữ CEO mong muốn có một lộ trình hướng dẫn đầy đủ cho những người mới bắt đầu kinh doanh. Nếu có một “lộ trình mẫu” để người dân nhìn vào và thấy rằng việc kinh doanh không quá phức tạp, chỉ cần tuân thủ đúng ngay từ đầu; không còn tâm lý né tránh thanh tra, kiểm tra…
