Manabie: 'AI hỗ trợ học tập, không thay thế năng lực tư duy'

Lãnh đạo Manabie Việt Nam cho rằng AI có thể hỗ trợ tối ưu học tập, nhưng không thể thay thế năng lực tư duy, phản biện của học sinh.

Nhiều tổ chức giáo dục quốc tế như UNESCO, OECD nhận định trí tuệ nhân tạo (AI) đang dần trở thành công cụ quen thuộc với học sinh, sinh viên. Chỉ vài câu lệnh, người dùng có thể yêu cầu AI giải bài tập, tóm tắt tài liệu hay gợi ý dàn ý bài viết. Sự tiện lợi này giúp học sinh tiếp cận kiến thức nhanh hơn nhưng cũng dấy lên tranh luận về nguy cơ phụ thuộc vào công nghệ và giảm khả năng tư duy độc lập.

Sau thời gian dài quan sát các trường hợp thực tế, ông Joseph Thia, Phó giám đốc Manabie Việt Nam, phụ trách tăng trưởng ở khu vực Đông Nam Á, cho biết nhiều học sinh hiện dùng AI để tìm lời giải hoặc hoàn thành bài tập trong thời gian ngắn. Theo ông, vấn đề không nằm ở bản thân công nghệ mà ở cách người học sử dụng công cụ này.

"Nên xem AI là công cụ hỗ trợ học tập thay vì thay thế hoàn toàn quá trình tư duy của học sinh. Công nghệ có thể giúp tiếp cận kiến thức nhanh hơn nhưng không thể thay thế quá trình tự suy luận, phản biện. Điều quan trọng là người học cần hiểu vì sao mình đưa ra đáp án, thay vì chỉ nhận kết quả từ AI", ông Joseph Thia nhận định.

Ông Joseph Thia có hơn 10 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực công nghệ, giáo dục tại Singapore lẫn Việt Nam. Ảnh: NVCC

Cũng theo lãnh đạo Manabie Việt Nam, AI phát huy hiệu quả khi đóng vai trò như "bách khoa toàn thư" được cá nhân hóa. Công cụ này hỗ trợ học sinh hệ thống kiến thức, ghi chú nhanh, xây dựng kế hoạch học tập hoặc kết nối các mảnh tri thức rời rạc, tuy nhiên hiệu quả sử dụng còn phụ thuộc vào năng lực và mức độ chủ động của từng cá nhân.

Ông cho rằng khi lạm dụng AI để lấy đáp án nhanh, học sinh dễ hình thành thói quen tiếp nhận thông tin thụ động, bỏ qua quá trình tự phân tích và phản biện. Vì vậy, cần có ranh giới rõ ràng trong việc sử dụng công nghệ nhằm khuyến khích năng lực tự học và tư duy độc lập.

Sự phát triển của AI cũng khiến nhiều phụ huynh, giáo viên quan tâm hơn đến những kỹ năng học sinh cần chuẩn bị trong tương lai. Theo ông Joseph Thia, khi việc tìm kiếm thông tin và xử lý dữ liệu ngày càng dễ dàng nhờ công nghệ, giá trị của người học không chỉ nằm ở khả năng ghi nhớ mà còn ở tư duy phân tích, phản biện, kết nối vấn đề với thực tế.

Học sinh cần khả năng đánh giá độ chính xác của thông tin, hiểu bối cảnh và tự hình thành quan điểm cá nhân. Ảnh: Manabie

Phần lớn giáo viên cũng cho rằng AI có thể hỗ trợ học tập hiệu quả nếu được sử dụng như công cụ đồng hành, không nên "làm thay" học sinh. Thay vì chỉ yêu cầu AI đưa ra đáp án, người học có thể tận dụng công nghệ để đặt thêm câu hỏi, tiếp cận nhiều góc nhìn hoặc kiểm tra lại cách lập luận của mình.

Ông Joseph Thia nhận định trong tương lai, những học sinh biết kết hợp giữa công nghệ và tư duy độc lập sẽ có nhiều lợi thế hơn. "AI có thể hỗ trợ tối ưu việc học nhưng khó thay thế khả năng sáng tạo, giao tiếp hay tư duy phản biện của con người. Điều quan trọng không phải là có dùng AI hay không, mà là cách ứng dụng công nghệ để học sâu và hiểu vấn đề tốt hơn", ông nhấn mạnh thêm.

Trong bối cảnh AI ngày càng hiện diện sâu hơn trong giáo dục, nhiều trường học và đơn vị đào tạo bắt đầu chú trọng hướng dẫn học sinh sử dụng công nghệ đúng cách, thay vì chỉ tập trung tốc độ hay thành tích.

Một số chuyên gia về AI cũng đồng tình công cụ này hỗ trợ hiệu quả nếu được ứng dụng để mở rộng hiểu biết, rèn tư duy. Ngược lại phụ thuộc hoàn toàn trí tuệ nhân tạo để tìm sẵn đáp án có thể khiến học sinh, sinh viên bỏ lỡ quá trình tự suy nghĩ - nền tảng quan trọng của việc học.

Đông Vệ