Lý do Mỹ có nhiều núi lửa nhất thế giới

Mỹ dẫn đầu thế giới về số lượng núi lửa với con số 165, vượt xa các nước khác, chủ yếu do điều kiện địa chất đặc biệt ở Alaska, miền tây và Hawaii.

Nói đến quốc gia có số lượng núi lửa lớn nhất thế giới, nhiều người thường nghĩ đến Indonesia, nơi xảy ra hàng loạt vụ phun trào, hoặc Nga, nơi có diện tích vô cùng lớn. Tuy nhiên, hai đáp án này đều không chính xác.

IFL Science cho biết, thực tế Mỹ là quốc gia chứa nhiều núi lửa nhất thế giới với số lượng vượt xa các nước đứng sau. Theo Chương trình Núi lửa Toàn cầu của Viện Smithsonian, nước này có 165 ngọn núi từng phun trào trong 12.000 năm qua. Đứng thứ hai là Nhật Bản với số lượng núi lửa ít hơn gần 50, tiếp theo là Nga và Indonesia.

Đa số núi lửa của Mỹ nằm ở Alaska, trong khi phần còn lại phân bố dọc theo những khu vực khác ở miền tây, ví dụ dãy Cascade trải dài từ Washington tới Bắc California, và Hawaii.

Núi lửa Cleveland ở Alaska. Ảnh: AVO/UAFGI/Pavel Izbekhov

Núi lửa ở Alaska và miền tây nằm dọc theo "Vành đai lửa" - cấu trúc hình móng ngựa dài 40.250 km uốn quanh Thái Bình Dương, là khu vực có hoạt động núi lửa và địa chấn mạnh bậc nhất thế giới. Hoạt động núi lửa thường xuyên diễn ra tại đây do quá trình kiến tạo.

Vành đai lửa là nơi nhiều mảng kiến tạo của Trái Đất gặp gỡ mảng lớn nhất: mảng Thái Bình Dương. Khi chúng va chạm với nhau, mảng đặc hơn sẽ trượt xuống dưới mảng còn lại do sự hút chìm. Trong quá trình này, một phần mảng đặc hơn nóng chảy thành magma, dâng lên xuyên qua mảng phía trên, cuối cùng phun trào.

Vụ phun trào gần đây nhất thuộc loại này tại Mỹ diễn ra vào năm 1980, bắt nguồn từ núi St. Helens ở Washington. Theo Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS), sự kiện khiến hàng loạt người bị thương và 57 người thiệt mạng, trở thành vụ phun trào gây thiệt hại nặng nề nhất lịch sử nước này. Tuy nhiên, xét về lượng vật chất phun trào, vụ phun trào núi Katmai năm 1912 tại Alaska lớn hơn nhiều. "Cơn thịnh nộ" của núi lửa này đã giải phóng khoảng 13,5 km3 dung nham, là vụ phun trào lớn nhất hành tinh thế kỷ 20.

Núi lửa Kilauea phun trào ngày 23/4/2026. Ảnh: YouTube/USGS

Ngoài ra, Hawaii cũng có một trong những ngọn núi lửa hoạt động mạnh nhất thế giới, Kilauea. Nhưng khác với St. Helens và Katmai, nó không nằm dọc theo Vành đai lửa mà trên một "điểm nóng". Đây là vùng nóng bất thường trong lớp phủ (lớp bên dưới vỏ Trái Đất) so với đá xung quanh, khiến các luồng vật chất dâng lên xuyên qua lớp phủ và lớp vỏ, phun trào trên bề mặt. Những đợt phun trào này có thể kéo dài rất lâu, ví dụ, núi lửa Kilauea đã phun trào hơn một năm qua, tạo ra những khung cảnh ấn tượng.

Dù sở hữu nhiều núi lửa nhất thế giới, Mỹ không phải quốc gia có hoạt động núi lửa mạnh nhất. Danh hiệu này thường được coi là thuộc về Indonesia, đất nước có 101 ngọn núi lửa và hàng triệu người sống rất gần chúng.

Thu Thảo