Lượt tàu qua Hormuz tăng mạnh sau khi Mỹ - Iran ký thỏa thuận

Số lượng tàu thương mại qua eo biển Hormuz tăng mạnh ngay sau khi tuyến hàng hải này mở cửa trở lại theo thỏa thuận giữa Mỹ với Iran.

"Trong ngày 18/6, chúng tôi quan sát thấy 25 tàu thương mại được xác nhận đi qua eo biển Hormuz, mức nhiều nhất trong một ngày kể từ 18/4 và gấp hơn 5 lần trung bình 10 ngày đầu tháng 6", nền tảng dữ liệu hàng hải AXSMarine cho biết hôm nay.

Theo AXSMarine, số lượt tàu qua eo biển Hormuz trên thực tế có thể cao hơn, do một số phương tiện đã tắt hoặc điều chỉnh tín hiệu từ hệ thống nhận dạng tự động (AIS) để tránh bị lộ vị trí.

Lượt tàu thương mại qua eo biển Hormuz mỗi ngày năm 2026 (đường sáng màu) so với cùng kỳ năm 2025. Đồ họa: AXSMarine

Đợt tăng đột biến diễn ra sau khi Iran ngày 18/6 ký bản ghi nhớ 14 điểm hướng đến chấm dứt xung đột với Mỹ, trong đó có mở cửa lại eo biển Hormuz.

Cơ quan Quản lý Eo biển vịnh Ba Tư (PGSA), tổ chức mới được Iran thành lập để giám sát eo biển Hormuz, hôm nay cho biết Iran sẽ không thu phí với tàu qua lại Hormuz trong 60 ngày, theo đúng như bản ghi nhớ. Tuy nhiên, PGSA yêu cầu các tàu phải gửi đề xuất di chuyển cho cơ quan này 48 giờ trước khi đến eo biển và đi theo lộ trình được cung cấp để đảm bảo an toàn.

Chủ tịch Quốc hội kiêm trưởng phái đoàn đàm phán Iran Mohammad Bagher Ghalibaf trước đó khẳng định "eo biển Hormuz sẽ không trở lại tình trạng như trước". Ông tuyên bố nước này sẽ thu phí tàu thuyền qua Hormuz sau thời hạn 60 ngày.

Trước khi Mỹ và Israel tấn công Iran ngày 28/2, tàu thuyền đều qua lại Hormuz tự do mà không phải chịu bất kỳ khoản phí hay điều kiện nào. Iran sau đó tuyên bố phong tỏa, tìm cách áp đặt quyền kiểm soát đối với eo biển để đáp trả. Diễn biến này khiến lưu lượng tàu giảm tới 90% so với mức 120 tàu một ngày trước chiến sự, theo tạp chí hàng hải Lloyd's List.

Một tàu thương mại chờ qua eo biển Hormuz ngày 8/4. Ảnh: AFP

Dù tiến trình hòa đàm Mỹ - Iran có tín hiệu tích cực, nhiều tổ chức của ngành vận tải biển vẫn kêu gọi thận trọng, cho rằng chưa đủ an toàn để các tàu hàng bắt đầu rời vịnh Ba Tư qua eo biển Hormuz.

Ông Jakob Larsen, giám đốc an ninh của BIMCO, tổ chức vận động hành lang hàng hải hàng đầu thế giới, cho biết họ "kỳ vọng các bên sớm thiết lập một cơ chế điều phối quốc tế để hỗ trợ các chuyến quá cảnh".

Tổng thư ký Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) Arsenio Dominguez hồi tháng 4 thông báo cơ quan này đang xây dựng một kế hoạch nhằm bảo đảm hành trình an toàn cho các tàu bị mắc kẹt trong vịnh Ba Tư do xung đột.

Theo IMO, hiện vẫn có hơn 500 tàu thương mại mắc kẹt trong vịnh Ba Tư với khoảng 11.000 thủy thủ trên tàu. Cơ quan này cũng cho biết tổng cộng khoảng 20.000 thủy thủ làm việc trong khu vực đã bị ảnh hưởng bởi cuộc xung đột.

Vị trí eo biển Hormuz. Đồ họa: Guardian

Như Tâm (Theo AFP, Reuters)