Luật visa mới đẩy du học sinh Mỹ vào thế khó

Du học sinh đối mặt nhiều thủ tục, chi phí phát sinh cùng sự không chắc chắn với luật thị thực mới của Mỹ, đặc biệt là nhóm thay đổi kế hoạch học tập, làm tiến sĩ.

Kim Ngọc, sinh viên năm thứ hai tại Mỹ, dự định học tiếp lên thạc sĩ. Những ngày này, Ngọc liên tục theo dõi thông tin về luật thị thực sinh viên mới, tất bật chuẩn bị hồ sơ và các phương án dự phòng.

"Chính sách ban hành khá nhanh và không còn linh hoạt như trước, nên mình hơi áp lực. Mình cảm giác phải cẩn trọng hơn trong mọi thứ liên quan visa và hồ sơ", Ngọc nói.

Theo quy định của Bộ An ninh Nội địa Mỹ, từ 15/9, du học sinh diện F-1, J-1 bị áp thời gian lưu trú 4 năm. Họ phải xin gia hạn trực tiếp từ Cục Di trú và Nhập tịch Mỹ (USCIS) nếu cần ở lại, đồng thời bị hạn chế đổi ngành.

Trên các hội nhóm, nhiều du học sinh và phụ huynh Việt bối rối vì không rõ quy định mới sẽ áp dụng thế nào với mình. Nhiều sinh viên quốc tế tương tự.

"Nếu tôi rời khỏi Mỹ rồi quay lại, ví dụ như để đi dự hội nghị, thì chuyện gì sẽ xảy ra với tôi?", Max Lu, nghiên cứu sinh tiến sĩ ở trường Giáo dục, Đại học Harvard, lo lắng.

Các chuyên gia nhận định quy định mới sẽ làm phát sinh thủ tục, chi phí và thời gian với du học sinh, cùng áp lực vì rủi ro cao.

Một góc trong khuôn viên Đại học Carnegie Mellon, Mỹ. Ảnh: Fanpage trường

Gia hạn thời gian lưu trú vốn là việc nhỏ mà văn phòng sinh viên quốc tế của một đại học có thể xử lý, theo anh Nguyễn Ngọc Khương, chuyên gia tư vấn du học ở Mỹ. Song sắp tới, du học sinh phải tự điền đơn xin gia hạn thị thực (EOS), để một cơ quan chính phủ thẩm định.

Nhóm muốn chuyển cấp phải hoàn tất đồng thời hai việc: cập nhật hồ sơ trên Hệ thống quản lý thông tin du học sinh (SEVIS), nhận giấy chứng nhận nhập học I-20 mới, và nộp đơn EOS. Tương tự, du học sinh ở lại thực tập sau tốt nghiệp (OPT) phải trải qua "quy trình kép" – xin EOS cùng lúc với giấy phép lao động (EAD), theo chị Nhung Đỗ, đại diện trung tâm du học VnTalent. Để tránh quá hạn, họ cần làm hồ sơ trước khi tốt nghiệp 2-3 tháng.

Lệ phí nộp đơn dao động 420-470 USD. Nếu USCIS yêu cầu lấy dấu vân tay, người nộp đơn phải trả thêm 85 USD, theo Grape Law.

Anh Khương nhìn nhận chính sách này chưa có tiền lệ, ngay cả luật sư hay nhân viên USCIS cũng khó dự báo quy trình phức tạp đến mức nào và mất bao lâu.

Tuy nhiên, những du học sinh đang ở Mỹ gần như không bị ảnh hưởng lớn do quy định tính từ mốc 15/9. Ví dụ, một sinh viên năm thứ hai đại học sẽ phải xin gia hạn vào năm 2030, nhưng khi đó họ đã tốt nghiệp.

Cụ thể hơn, anh Đặng Hữu Phước, đại diện trung tâm Edu4Life, cho biết nhóm này vẫn được ở lại bình thường cho đến ngày kết thúc chương trình ghi trên I-20 hoặc ngày hết hạn trên EAD (lấy mốc muộn hơn), miễn là không quá 4 năm kể từ thời điểm chính sách có hiệu lực.

Chịu tác động lớn nhất là nhóm sinh viên thay đổi kế hoạch học tập ban đầu (như xin visa sang học thạc sĩ nhưng sau đó chuyển xuống cao đẳng, hoặc kéo dài thời gian học tiếng Anh), nghiên cứu sinh tiến sĩ và sinh viên đại học có chương trình kéo dài hơn 4 năm.

Nghiên cứu sinh tiến sĩ thường cần 5-7 năm để hoàn thành chương trình, theo dữ liệu năm 2024 của Trung tâm Thống kê Khoa học và Kỹ thuật Mỹ. BBC nhận định quá trình nghiên cứu, công bố kết quả, cùng những khó khăn như thiếu kinh phí hoặc hoàn cảnh cá nhân, khiến họ mất nhiều thời gian hơn dự kiến.

Chia sẻ trên NPR, hiệu trưởng Đại học Vanderbilt nói quy định mới sẽ khiến gần như tất cả nghiên cứu sinh quốc tế ở trường này có nguy cơ gián đoạn việc học.

Nhóm này cũng thiệt thòi khi bị cấm chuyển ngành, giáo sư hướng dẫn nghỉ việc, chuyển trường, hết tài trợ nghiên cứu hoặc phòng thí nghiệm đóng cửa..., theo anh Phước.

Với hệ đại học, sinh viên có nhiều lý do phải gia hạn, như gặp vấn đề sức khỏe, trượt môn, đang học dở thì nghỉ gap year,... Ngoài ra, một số chương trình kéo dài hơn 4 năm, ví dụ Co-op (kết hợp giữa học tại trường và làm việc thực tế). Theo Education Data Initiative, năm ngoái có tới hơn 20% sinh viên mất hơn 4 năm để tốt nghiệp.

Anh Khương cho hay theo quy định mới, sinh viên quốc tế được chấp nhận gia hạn nếu có những lý do học thuật thuyết phục. Nhóm học Co-op hoặc tích hợp không cần quá lo lắng, vì có chính đáng, còn lại thì khó đoán.

"Sinh viên có kế hoạch tới Mỹ cần học tập nghiêm chỉnh, tránh trượt môn hay có vấn đề khác, bởi sẽ khó có thể thuyết phục nhà chức trách", anh nói.

Ngoài ra, chị Nhung lưu ý du học sinh xác định rõ mục tiêu, ngành học, nhanh chóng tìm cơ hội thực tập và xây mạng lưới chuyên môn từ những kỳ đầu tiên.

Những người có kế hoạch chuyển bậc học nên liên hệ văn phòng sinh viên quốc tế hoặc đơn vị tư vấn uy tín để làm các thủ tục đúng hạn. Sinh viên tốt nghiệp năm nay cần tận dụng giai đoạn chuyển tiếp để được miễn xin EOS khi nộp hồ sơ OPT.

Anh Phước còn khuyên du học sinh rà soát I-94 (hồ sơ ghi nhận thông tin nhập cảnh và xuất cảnh) để nắm tình hình và có hướng xử lý hồ sơ gia hạn khi hết thời gian cho phép gần nhất.

Hiện, nhiều đại học cập nhật thông tin trên website để sinh viên tham khảo. Một số dự kiến tổ chức họp toàn trường vào đầu học kỳ để giải đáp thắc mắc, như Đại học Carnegie Mellon, Đại học California-Riverside, Đại học Bentley,...

Khánh Linh