Lịch sử sông nước Nam Bộ qua triển lãm

Ngày 17/6, tại bảo tàng Lịch sử TP HCM (phường Sài Gòn) khai mạc chuyên đề Chúng tôi, những dòng sông Nam bộ, trưng bày 80 hiện vật, tác phẩm hội họa, hình ảnh và tư liệu.

Triển lãm là một phần của dự án Sống cùng dòng sông do Đại sứ quán Pháp và Viện Pháp tại Việt Nam tổ chức, phối hợp cùng các bảo tàng TP HCM, Lịch sử TP HCM, Phụ nữ Nam Bộ, Mỹ thuật TP HCM.

"Hoạt động kể lại câu chuyện dòng sông, mối quan hệ với con người từ nhiều góc độ khác nhau, giúp nâng cao hiểu biết về những thách thức sông ngòi đang phải đối mặt", ông Etienne Ranaivoson, Tổng Lãnh sự Pháp tại TP HCM cho biết.

Chiếc cào phơi lúa bằng gỗ được chế tác tinh xảo, đầu thế kỷ 20.

Các nông cụ của cư dân Nam Bộ được điều chỉnh để phù hợp với môi trường sông nước và điều kiện canh tác trên đất phù sa. Chúng được chia làm nhiều loại như làm đất, gieo trồng, tưới tiêu, thu hoạch.

Chủ đề Vai trò và công năng của dòng chảy trưng bày nhiều hiện vật của các nền văn hóa gắn với sông nước như Đồng Nai, Óc Eo, Giồng Cá Vồ cách đây hơn 2.000 năm.

Trong ảnh là những chiếc rìu thuộc nền văn hóa Đồng Nai (4.000-2.500 năm), tiêu biểu của thời kỳ tiền sơ sử Đông Nam Bộ. Các di tích phân bố rộng ở lưu vực sông Đồng Nai. Cư dân thường sinh sống ở các gò đồi, giồng cát ven sông hoặc vùng cửa biển.

Những chì lưới - vật dụng đánh cá bằng đất nung thuộc nền văn hóa Óc Eo, khoảng thế kỷ thứ 4 - 6.

Văn hóa Óc Eo (thế kỷ 1 - 7) gắn với sự phát triển của vương quốc Phù Nam ở Nam Bộ. Các di tích khảo cổ phân bố rộng ở vùng hạ lưu sông Mê Kông. Cư dân sống ven kênh rạch, nền kinh tế ngoài nông nghiệp, thủ công nghiệp còn gắn chặt với thương mại đường sông.

Trong ảnh chum cổ dùng bằng đất nung dùng để an táng, thuộc di tích Giồng Cá Vồ ở huyện Cần Giờ cũ (TP HCM). Mộ chum là loại hình mai táng mà người chết được đặt thi thể hoặc di cốt vào trong chum, đường kính trung bình 40-70 cm.

Giồng Cá Vồ thuộc dạng di tích tiền - sơ sử, thể hiện sự giao thoa của nhiều nền văn hóa khác nhau. Đầu tiên, di tích này mang các yếu tố bản địa của văn hóa Đồng Nai, sau đó chịu ảnh hưởng mạnh của văn hóa Sa Huỳnh. Nhờ vị trí định cư gần cửa sông Đồng Nai thông ra biển, nơi đây trở thành mạng lưới giao thương quan trọng trong khu vực.

Không gian Thần thoại, tín ngưỡng vùng sông nước tại bảo tàng giới thiệu đời sống tâm linh của cư dân Nam Bộ, nơi dòng sông không chỉ là sinh kế mà còn là nguồn cảm hứng hình thành tín ngưỡng dân gian gắn với Hà Bá, Thủy Long và các nữ thần bảo hộ.

Trong ảnh là các tượng thiên hậu, thánh mẫu, nữ thần hộ mạng chế tác đầu thế kỷ 20. Các tín ngưỡng phản ánh khát vọng về cuộc sống bình yên, thịnh vượng giữa môi trường sông nước.

Không gian trưng bày những hình ảnh, tranh vẽ chủ đề Tương lai của các dòng sông trong bối cảnh phát triển hiện nay, như một lời cảnh báo cho sự "kiệt sức" của con nước, quá trình đô thị hóa với mặt trái là ô nhiễm, hệ sinh thái suy giảm, biến đổi khí hậu...

Triển lãm diễn ra tới ngày 17/10, giá vé 30.000 đồng một người.