Lao động xuất khẩu chuyển hướng an toàn

Những bất ổn địa chính trị tại Trung Đông thời gian gần đây đã tác động trực tiếp đến xu hướng lựa chọn thị trường làm việc của lao động Việt Nam. Nếu trước đây nhiều người sẵn sàng tìm đến những thị trường có thu nhập cao dù tiềm ẩn rủi ro thì nay yếu tố an toàn, ổn định và môi trường làm việc lâu dài được đặt lên hàng đầu. Không ít người lao động (NLĐ) đã chủ động chuyển hướng sang các thị trường truyền thống như Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan (Trung Quốc).

Cân nhắc kỹ hơn

Sau kỳ nghỉ Tết, anh Nguyễn Văn H. (25 tuổi, quê Nghệ An) được bạn bè giới thiệu đăng ký đi làm việc trong ngành xây dựng tại UAE với mức lương hơn 1.000 USD/tháng, chi phí xuất cảnh khoảng 1.500 USD.

Tuy nhiên, khi theo dõi các bản tin quốc tế về xung đột tại khu vực Trung Đông, anh bắt đầu cân nhắc lại. "Gia đình rất lo lắng khi thấy tin tức về chiến sự. Tôi cũng suy nghĩ lại và quyết định không đăng ký nữa. Tôi đang chuyển hướng sang Nga hoặc Đài Loan (Trung Quốc). Thu nhập có thể thấp hơn một chút nhưng ổn định và an toàn hơn" - anh H. nói.

Tâm lý này không phải cá biệt. Thời gian gần đây, nhiều lao động có ý định sang Trung Đông làm việc đã tạm dừng kế hoạch hoặc chuyển hướng sang những thị trường quen thuộc hơn. Chị Trần Thị L. (27 tuổi, quê Quảng Ngãi) cho biết trước đây khi tìm hiểu các chương trình đi làm việc ở nước ngoài, chị chỉ quan tâm đến mức lương và chi phí xuất cảnh. Nhưng hiện nay, cách suy nghĩ đã thay đổi.

"Trước đây, nghe chỗ nào lương cao là tìm hiểu ngay. Nhưng bây giờ thì phải xem tình hình chính trị, môi trường sống, chế độ bảo hộ lao động… Bạn bè tôi có người từng định đi Dubai làm giúp việc vì thấy lương cao nhưng giờ chuyển sang Hàn Quốc làm nông nghiệp hoặc Đài Loan (Trung Quốc) làm nhà xưởng. Ai cũng muốn đi nơi ổn định hơn" - chị L. cho hay.

Nhiều lao động chuyển hướng sang Hàn Quốc làm thời vụ trong ngành nông nghiệp

Thực tế, trong nhiều năm qua, các thị trường Trung Đông từng thu hút một bộ phận lao động Việt Nam nhờ mức thu nhập khá và chi phí xuất cảnh thấp. Nhưng khu vực này cũng tiềm ẩn nhiều yếu tố khó lường như xung đột địa chính trị, điều kiện khí hậu khắc nghiệt hoặc khác biệt văn hóa. Chính vì vậy, khi thông tin về những bất ổn khu vực xuất hiện dày đặc trên các phương tiện truyền thông, NLĐ nhanh chóng điều chỉnh kế hoạch.

Anh Phạm Văn T. (29 tuổi, quê Thanh Hóa), hiện làm việc trong ngành điện tử tại Đài Loan (Trung Quốc), cho biết nhiều người quen của anh gần đây cũng tìm cách sang thị trường này. "Ở đây công việc khá ổn định, thu nhập khoảng 20-25 triệu đồng/tháng. Nếu chịu khó làm thêm thì còn cao hơn. Điều quan trọng là môi trường làm việc an toàn nên gia đình cũng yên tâm" - anh T. chia sẻ.

Theo các chuyên gia lao động, sự thay đổi trong lựa chọn thị trường cho thấy NLĐ ngày càng chủ động và thận trọng hơn. Họ không còn chỉ nhìn vào mức lương trước mắt mà bắt đầu cân nhắc nhiều yếu tố dài hạn như sự ổn định, cơ hội gia hạn hợp đồng hay khả năng tích lũy.

Tìm "bến đỗ" ổn định

Ông Nguyễn Mạnh Tỉnh, đại diện một doanh nghiệp (DN) phái cử lao động tại TP HCM, cho biết lượng lao động đăng ký đi các thị trường Trung Đông đã giảm rõ rệt trong thời gian gần đây.

Theo ông, nhiều lao động nộp hồ sơ đi Trung Đông trước đó đã đề nghị chuyển sang thị trường khác. "Khoảng 40 lao động đăng ký sang Trung Đông tại công ty tôi đều muốn chuyển sang thị trường Đài Loan (Trung Quốc) làm công việc tương tự. Với những người đã đóng tiền, DN sẽ điều chỉnh hồ sơ hoặc chuyển đổi chi phí cho phù hợp với thị trường mới" - ông Tỉnh cho biết.

Trong số các thị trường tiếp nhận lao động Việt Nam hiện nay, Đài Loan (Trung Quốc) được đánh giá là lựa chọn phù hợp với lao động phổ thông - nhóm chiếm tỉ lệ lớn trong lực lượng đi làm việc ở nước ngoài.

So với nhiều thị trường khác, Đài Loan (Trung Quốc) có một số lợi thế đáng kể như chi phí xuất cảnh thấp hơn, yêu cầu tuyển chọn không quá khắt khe và ngành nghề đa dạng. Các lĩnh vực như sản xuất điện tử, cơ khí, chế biến thực phẩm hay giúp việc gia đình luôn có nhu cầu tuyển dụng lớn. Ngoài ra, khoảng cách địa lý gần Việt Nam giúp việc di chuyển thuận tiện, chi phí sinh hoạt ở mức hợp lý và cộng đồng lao động Việt Nam tại đây khá đông đảo. Điều này giúp NLĐ dễ thích nghi với môi trường sống và làm việc.

Ông Đinh Thanh Bình, Phó Giám đốc Trung tâm Xuất khẩu lao động Mai Linh, nhận định xu hướng chuyển sang các thị trường ổn định hơn thực chất cũng là cơ hội để NLĐ lựa chọn con đường bền vững. "Nhiều thị trường như Nhật Bản, Hàn Quốc hay Đài Loan (Trung Quốc) tuy thu nhập ban đầu không quá cao nhưng môi trường làm việc ổn định, quyền lợi NLĐ được bảo đảm. Nếu làm việc chăm chỉ vẫn có thể tích lũy tốt và nâng cao tay nghề" - ông Bình đánh giá.

Ông cũng khuyến nghị NLĐ cần tìm hiểu kỹ thông tin trước khi đăng ký đi làm việc ở nước ngoài, lựa chọn DN phái cử uy tín và tránh chạy theo những lời quảng cáo về mức lương quá cao.

Theo các chuyên gia, điều quan trọng nhất khi lựa chọn thị trường lao động nước ngoài không phải là mức lương cao nhất, mà là tổng thể các yếu tố như chi phí ban đầu, độ ổn định của công việc, điều kiện sinh hoạt và khả năng phát triển nghề nghiệp. Với lao động phổ thông, việc lựa chọn những thị trường ổn định còn giúp giảm rủi ro trong trường hợp xảy ra biến động kinh tế hoặc chính trị.

Về lâu dài, việc đa dạng hóa thị trường tiếp nhận lao động cũng được xem là hướng đi cần thiết. Bên cạnh các thị trường truyền thống như Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan (Trung Quốc), cơ quan quản lý đang thúc đẩy mở rộng sang một số thị trường mới tại châu Âu và châu Đại Dương.