Lào Cai, Hải Phòng muốn thí điểm xã phường xã hội chủ nghĩa

Tỉnh Lào Cai và thành phố Hải Phòng đang xây dựng đề án thí điểm mô hình xã phường xã hội chủ nghĩa, hướng tới cộng đồng dân cư phát triển, văn minh, hạnh phúc.

Cùng với Hà Nội, tỉnh Lào Cai và thành phố Hải Phòng đang hoàn thiện bộ tiêu chí cụ thể để thí điểm xây dựng mô hình xã phường xã hội chủ nghĩa.

Phát biểu tại hội thảo Xây dựng xã phường xã hội chủ nghĩa trong kỷ nguyên phát triển mới - những vấn đề lý luận và thực tiễn ngày 21/5, ông Dương Đức Huy, Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận tỉnh Lào Cai cho biết trước khi hợp nhất với Yên Bái thành tỉnh Lào Cai mới, tỉnh Lào Cai cũ đã được Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương gợi ý nghiên cứu mô hình này. Khi đó, Lào Cai triển khai mô hình ban tuyên vận ở xã, phường, còn Yên Bái xây dựng bộ chỉ số hạnh phúc.

Sau khi hợp nhất hai tỉnh, địa phương đã báo cáo Bộ Chính trị, Ban Bí thư và được đồng ý chủ trương khảo sát, lựa chọn địa điểm thí điểm xây dựng xã phường xã hội chủ nghĩa. Địa bàn được lựa chọn phải có tính đại diện, không quá đặc thù. Trong đó, phường Lào Cai đại diện khu vực đô thị gắn với kinh tế cửa khẩu và biên giới, còn xã Trấn Yên tiêu biểu cho khu vực nông thôn.

"Lúc đầu, chúng tôi khá bối rối khi xây dựng bộ tiêu chí xã phường xã hội chủ nghĩa vì là địa phương đầu tiên bắt tay thực hiện ý tưởng này", ông Huy nói và cho biết tỉnh đã tổ chức nhiều hội thảo, ba lần chỉnh sửa đề án để hoàn thiện nội dung.

Hệ thống tiêu chí xã phường xã hội chủ nghĩa tại Lào Cai được xây dựng trên 5 nhóm gồm xây dựng con người mới; môi trường sống an toàn, hạnh phúc; phát triển hạ tầng; phát triển kinh tế - xã hội; hệ thống kỹ thuật xã hội. Trên cơ sở đó, tỉnh xây dựng 48 tiêu chí chung cho hệ thống xã phường xã hội chủ nghĩa. Khi triển khai thực tế, phường Lào Cai dự kiến áp dụng 72 tiêu chí cụ thể, còn xã Trấn Yên có 60 tiêu chí.

Phường Lào Cai được định hướng phát triển kinh tế cửa khẩu, du lịch, dịch vụ và logistics. Xã Trấn Yên tập trung phát triển kinh tế nông nghiệp, chú trọng tín chỉ carbon và nông nghiệp sinh thái phục vụ du lịch. "Chúng tôi sẽ tiếp tục hoàn thiện bộ tiêu chí xã phường xã hội chủ nghĩa để có thể áp dụng ngay trong thực tiễn và đo đếm rõ ràng bằng các chỉ số cụ thể", ông Huy nói.

Thành phố Lào Cai. Ảnh: Thư viện Lào Cai

Hải Phòng thí điểm mô hình xã phường gắn với chỉ số hạnh phúc

Ông Nguyễn Quang Phúc, Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy Hải Phòng cho biết địa phương đã tổ chức nhiều hội thảo với sự tham gia của các chuyên gia, đồng thời thảo luận tại đại hội đảng bộ cơ sở để hoàn thiện đề án về mô hình xã hội chủ nghĩa. Tháng 1/2026, thành phố ban hành Đề án xây dựng và triển khai một số mô hình gắn với con người xã hội chủ nghĩa tại Hải Phòng giai đoạn 2026 - 2030 và những năm tiếp theo.

Đề án xác định 8 nhóm đặc trưng của mô hình xã hội chủ nghĩa tại thành phố, gồm mục tiêu dân giàu, thành phố vững mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh; nhân dân làm chủ, đồng hành, thụ hưởng; nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và quan hệ sản xuất tiến bộ phù hợp, thông minh, hội nhập sâu rộng; nền văn hóa hiện đại, nhân văn, giàu bản sắc; người dân có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc và điều kiện phát triển toàn diện; xã hội phát triển bền vững, bình đẳng, vì con người; chính quyền kiến tạo, liêm chính, hành động, phục vụ nhân dân; quốc phòng, an ninh vững mạnh cùng quan hệ hữu nghị, hợp tác và phát triển.

Bên cạnh đó, Đề án cũng xây dựng 6 nhóm tiêu chí về con người xã hội chủ nghĩa tại Hải Phòng như yêu nước, yêu Hải Phòng; trung thực, nghĩa tình; có khát vọng cống hiến; bản lĩnh, đổi mới sáng tạo, hội nhập; đoàn kết, trách nhiệm, kỷ cương; tự chủ, tự tin, tự lực, tự cường và tự hào dân tộc.

Trên cơ sở các nhóm tiêu chí này, Hải Phòng xây dựng 11 mô hình về xây dựng Đảng, phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội và phát triển con người để triển khai trong thực tế. Trong đó có 3 mô hình về xây dựng Đảng và hệ thống chính trị, 2 mô hình phát triển kinh tế, 4 mô hình phát triển văn hóa - xã hội và 2 mô hình phát huy phẩm chất, năng lực con người.

Các địa phương, đơn vị sẽ căn cứ nguồn lực, tiềm năng và lợi thế để chủ động lựa chọn mô hình phù hợp, bảo đảm khả thi, dễ triển khai và thu hút sự tham gia của người dân, doanh nghiệp. Mục tiêu là xây dựng Hải Phòng trở thành thành phố văn minh, hạnh phúc.

Theo ông Phúc, Hải Phòng có nhiều thuận lợi khi xây dựng mô hình xã hội chủ nghĩa nhờ 10 năm liên tiếp duy trì tốc độ tăng trưởng hai con số, có nguồn lực đầu tư hạ tầng; thu nhập bình quân đầu người cao hơn mặt bằng chung cả nước; toàn bộ xã đã hoàn thành chương trình xây dựng nông thôn mới, nhiều nơi tiệm cận tiêu chí đô thị; người dân có tinh thần tự lực, tự cường cao.

Để xây dựng xã phường xã hội chủ nghĩa, ông Phúc cho rằng cần có bộ tiêu chí cụ thể gắn với chỉ số hài lòng thực chất và chỉ số hạnh phúc của người dân. Đội ngũ cán bộ cấp xã cần nâng cao năng lực số; mọi quy hoạch, chính sách ở cấp xã phải được công khai để người dân biết, bàn và giám sát. Thành phố cũng cần ưu tiên nguồn lực cho giáo dục, y tế và nhà ở công nhân.

Dự kiến đến tháng 6, Hải Phòng sẽ hoàn thiện đề án xây dựng xã phường xã hội chủ nghĩa để triển khai trong thực tế. "Với quyết tâm chính trị rất cao và sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, cùng văn hóa, tính cách con người Hải Phòng và điều kiện về nguồn lực, chúng tôi sẽ hoàn thiện bộ tiêu chí xây dựng xã phường xã hội chủ nghĩa để sớm áp dụng vào thực tiễn", ông Phúc nói.

Vũ Tuân