Làm rõ vai trò của 'thương nhân bao tiêu sản phẩm' xăng dầu

Bao tiêu có thỏa thuận bảo lãnh và cam kết của Chính phủ

Tại dự thảo 13 (dự thảo mới nhất, ngày 27.7) nghị định về kinh doanh xăng dầu, Bộ Công thương đã bổ sung một số quy định mới, mở rộng quyền đồng thời tăng trách nhiệm đối với doanh nghiệp.

Liên quan "thương nhân bao tiêu sản phẩm xăng dầu", dự thảo cũ (bản 12.2) chỉ quy định thương nhân bao tiêu sản phẩm xăng dầu được giao quyền bao tiêu sản phẩm. Tại dự thảo 13, thương nhân bao tiêu được giao quyền bao tiêu theo Thỏa thuận bảo lãnh và cam kết của Chính phủ và/hoặc có quyền chi phối doanh nghiệp sở hữu nhà máy lọc dầu trong nước. Cho phép trực tiếp thực hiện hoặc ủy quyền cho chi nhánh, doanh nghiệp do mình sở hữu 100% vốn điều lệ thực hiện một phần hoặc toàn bộ hoạt động bao tiêu, đồng thời phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về phạm vi ủy quyền. 

Bên cạnh đó, thương nhân bao tiêu sản phẩm xăng dầu được mua sản phẩm xăng dầu của thương nhân sản xuất xăng dầu trong nước và bán cho thương nhân đầu mối; được xuất khẩu, nhập khẩu, tạm nhập tái xuất, mua bán nguyên liệu trong và ngoài nước; được xuất khẩu, nhập khẩu xăng dầu thành phẩm trong trường hợp nhằm bảo đảm cân đối nguồn xăng dầu bao tiêu để cung cấp cho các thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu, theo chấp thuận của Bộ Công thương; thực hiện chế độ báo cáo, nghĩa vụ phối hợp bảo đảm nguồn cung và các nghĩa vụ khác theo quy định của Bộ Công thương.

Đối với thương nhân đầu mối, dự thảo giữ các điều kiện về hạ tầng và hệ thống phân phối, trong đó phải sở hữu cảng chuyên dụng, kho chứa tối thiểu 15.000 m³, có ít nhất 10 cửa hàng bán lẻ thuộc sở hữu và tối thiểu 40 thương nhân phân phối chỉ thuộc hệ thống của mình. Ngoài ra, dự thảo mở rộng quyền phân phối cho thương nhân đầu mối hơn, được bán trực tiếp cho người tiêu dùng, cho doanh nghiệp sử dụng xăng dầu... được tổ chức phân phối thông qua chi nhánh, công ty con và phải kết nối dữ liệu về kho, nguồn hàng, nhập - xuất - tồn với Bộ Công thương, đồng thời chịu trách nhiệm bảo đảm nguồn cung và hoạt động của toàn hệ thống.

Dự thảo giữ các điều kiện chặt chẽ về hạ tầng và hệ thống phân phối đối với thương nhân đầu mối, trong đó yêu cầu kho chứa tối thiểu 15.000 m³

ẢNH: NGỌC DƯƠNG

Chi phí kinh doanh định mức do Bộ Công thương quyết

Về cơ chế giá, dự thảo nghị định trao quyền chủ động lớn hơn cho doanh nghiệp khi quy định thương nhân đầu mối và thương nhân phân phối được quyền tự quyết giá bán buôn, giá bán lẻ theo cơ chế thị trường, bảo đảm tuân thủ pháp luật về giá. Giá bán được xác định trên cơ sở giá mua thực tế cộng chi phí tạo nguồn, chi phí kinh doanh định mức, lợi nhuận và các loại thuế. Ngoài ra, thương nhân phân phối thuộc hệ thống của thương nhân đầu mối không được tự quyết hoàn toàn về giá, mà giá bán lẻ không được cao hơn mức giá do thương nhân đầu mối cung cấp xăng dầu công bố. 

Đối với khu vực xa cảng, xa kho đầu mối, thương nhân đầu mối được phép bán cao hơn để bù chi phí vận chuyển, nhưng mức tăng tối đa không vượt quá 2% giá bán lẻ đã công bố.  

Riêng chi phí kinh doanh định mức vẫn do Bộ Công thương công bố làm cơ sở và được điều chỉnh hằng năm theo CPI; rà soát định kỳ 3 năm/lần; có thể điều chỉnh sớm nếu chi phí biến động lớn.

Về bình ổn giá, dự thảo mới xác định việc can thiệp của Nhà nước chỉ được thực hiện khi giá xăng dầu có biến động bất thường theo quy định của luật Giá. Khi giá bán lẻ tăng hoặc giảm liên tiếp trong 1 - 4 tuần, biến động mạnh trong thời gian ngắn hoặc mức tăng, giảm cộng dồn từ khoảng 15 - 20% trở lên, có nguy cơ ảnh hưởng đến lạm phát, sản xuất, kinh doanh và đời sống người dân. Trên cơ sở đánh giá diễn biến thị trường, Bộ Công thương chủ trì phối hợp với Bộ Tài chính và các bộ, ngành xây dựng phương án bình ổn để trình Chính phủ quyết định. Các biện pháp bình ổn được thực hiện theo nguyên tắc phù hợp cơ chế thị trường, kết hợp điều hòa nguồn cung, chính sách thuế, tài chính, tiền tệ, Quỹ bình ổn giá xăng dầu (nếu có) và các công cụ khác theo quy định của pháp luật.

Ngày 3.8, tại cuộc họp thường kỳ Chính phủ, một số nội dung được Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo đối với Bộ Công thương liên quan lĩnh vực xăng dầu là khẩn trương hoàn thiện dự thảo nghị định thay thế Nghị định số 83, trong đó có quy định về hệ thống phân phối xăng dầu, các giải pháp điều hành giá xăng dầu trong nước cũng như sử dụng hiệu quả Quỹ Bình ổn giá xăng dầu...