48 minutes ago
8
Nhiều năm gắn bó với vùng núi phía bắc, tôi từng nghe không ít giai thoại về hoàng đàn tuyết Lạng Sơn. Giới chơi gỗ sành sỏi nơi đây vẫn rỉ tai nhau về một loài "vương mộc" nằm trong nhóm 1A, mang mùi hương quyến rũ và khả năng kết những dải "tuyết" trắng lấp lánh vô cùng độc đáo.
Thế nhưng, để tận mắt thấy loài cây này nảy mầm và sinh trưởng thành rừng lại là một câu chuyện hiếm. Cho đến khi tôi đặt chân đến xã Đình Lập (Lạng Sơn) và gặp anh Hoàng Ngọc Vũ.
Kỹ sư người Tày "đánh thức" báu vật Hoàng đàn tuyết Lạng Sơn
ẢNH: LINH ANH
Quyết giữ gìn tài nguyên bản địa
Chàng trai 33 tuổi người dân tộc Tày từng là niềm tự hào của bản làng khi tốt nghiệp Học viện Nông nghiệp Việt Nam năm 2018 và trở thành công chức địa chính xã. Đằng sau sự ổn định ấy, anh luôn trăn trở tìm hướng đi kinh tế. Vấp ngã với sâm, lan kim tuyến, anh quyết tâm dồn tâm huyết cho hoàng đàn tuyết.
Đứng giữa khu vườn ươm xanh mướt, anh Vũ giới thiệu về loài cây đặc biệt này: "Hoàng đàn tuyết Lạng Sơn là tài nguyên bản địa vô giá. Nếu chúng ta chỉ khai thác mà không bảo tồn, loài cây này sẽ dần biến mất. Mới đầu bắt tay vào làm, ai cũng bảo tôi mạo hiểm vì ươm giống loài này nổi tiếng "khó tính" và tỷ lệ thành công cực kỳ thấp".
Hoàng đàn tuyết là loại cây nổi tiếng "khó tính" và tỷ lệ ươm trồng thành công rất thấp
ẢNH: LINH ANH
Để tạo nền móng vững chắc, anh cất công tìm kiếm nguồn gen chuẩn từ Công ty Đông Bắc. Hiện tại, khối tài sản vô giá của anh Vũ này là 10 cây hoàng đàn tuyết bố mẹ có tuổi đời từ 16 - 25 năm, được lai tạo từ nguồn gốc rừng đặc dụng Hữu Liên.
Nhờ khoa học giải mã "lời nguyền" 5%
Nghe anh Vũ kể về hành trình khởi nghiệp, tôi mới thấu hiểu vì sao làm nông nghiệp dựa vào kinh nghiệm thuần túy rất khó thành công với loài cây đặc hữu này. Chu kỳ sinh trưởng của hạt hoàng đàn cực kỳ khắt khe, quả phải đeo trên cây suốt 2 năm mới đủ độ chín.
"Thử thách lớn nhất là tỷ lệ nảy mầm tự nhiên chỉ đạt khoảng 5%. Một quả có 20 hạt thì khi gieo xuống chỉ 1 - 2 hạt nảy mầm. Thậm chí, khi mang 1 kg hạt đi ươm thu được khoảng 500 hạt nảy mầm, nhưng đến khi cây cứng cáp đem trồng thì tỷ lệ sống chỉ còn 40 - 60%", anh Vũ ngậm ngùi nhớ lại những ngày đầu chật vật.
Không cam chịu, cuối năm 2022, anh gom những mẫu hạt giống mang trở lại trường cũ nhờ các chuyên gia phân tích. Nắm được đặc tính sinh học, anh tự tin xây dựng quy trình ươm gieo bài bản. Nút thắt được gỡ khi anh điều chỉnh thời vụ gieo hạt vào những tháng cuối năm âm lịch, kết hợp phối trộn giá thể từ phân trâu bò ủ hoai mục giúp rễ cây con không bị sốc nhiệt.
Cơ sở ươm trồng của anh Vũ đã được cơ quan chức năng cấp mã số vùng trồng với mục đích thương mại
ẢNH: LINH ANH
Sự quyết liệt của anh Vũ lên đến đỉnh điểm vào năm 2025 khi anh mạnh dạn xin nghỉ việc nhà nước để chuyên tâm "chinh phục" hoàng đàn tuyết. Kết quả là cơ sở của anh hiện đã mở rộng lên 0,9 ha và được cấp mã số vùng trồng thương mại. Chỉ tính riêng năm qua, anh xuất bán ra thị trường 3 vạn cây giống, tạo việc làm thường xuyên cho lao động địa phương.
Điều khiến tôi trân quý nhất ở anh Vũ không chỉ là tư duy nhạy bén của một kỹ sư làm kinh tế, mà là cái tâm của một người con xứ Lạng. Thay vì giữ khư khư "bí kíp" để độc quyền làm giàu, anh tự tay chắp bút bộ "Cẩm nang kỹ thuật ươm trồng cây hoàng đàn tuyết Lạng Sơn". Anh Vũ muốn chuẩn hóa mọi quy trình thành tài liệu dễ hiểu nhất để đồng hành, chuyển giao kỹ thuật cho dân bản.
Nhận định về mô hình, đại diện Hạt Kiểm lâm huyện Đình Lập (Lạng Sơn) thông tin, hiện cơ sở ươm trồng của anh Vũ đã được cơ quan chức năng cấp mã số vùng trồng với mục đích thương mại. Việc nhân giống thành công có ý nghĩa rất lớn, bởi hoàng đàn tuyết Lạng Sơn vốn sinh trưởng chậm, tỷ lệ nảy mầm cực thấp. Chính những thách thức trong công tác bảo tồn cộng hưởng cùng giá trị sinh thái và kinh tế đặc biệt đã làm nên sự quý hiếm của loài cây bản địa này.
Rời Đình Lập khi chiều muộn, mùi hương hoàng đàn vẫn vấn vương theo nhịp bước. Tôi tin rằng, với sự tiên phong của những trí thức trẻ như anh Vũ, Lạng Sơn rồi đây sẽ thực sự sở hữu một vùng trồng "vương mộc"rộng lớn và bền vững, giúp bà con yên tâm bám rễ làm giàu trên chính quê hương mình.
