5 hours ago
2
Theo Trung tâm Bảo tồn Động vật Hoang dã tại Việt Nam (SVW), lúc 8h25 phút sáng 9/5, thêm một cá thể Cầy vằn con chào đời tại Khu sinh sản bảo tồn Cầy vằn ở Vườn quốc gia Cúc Phương, Ninh Bình.
Khoảnh khắc này được camera ghi lại. Hai mẹ con đang được theo dõi trong điều kiện yên tĩnh, nhằm hạn chế tối đa sự can thiệp từ con người, tránh gây căng thẳng cho động vật.
Theo SVW, đây là một dấu mốc tích cực của Chương trình sinh sản bảo tồn Cầy vằn quý hiếm, hướng tới mục tiêu xây dựng quần thể đủ lớn, khỏe mạnh, đa dạng nguồn gen và phát triển ổn định trong môi trường nuôi bảo tồn, tạo nền tảng cho kế hoạch tái thả, nhằm phục hồi loài Cầy vằn ngoài tự nhiên từ năm 2028.
Cầy vằn (có tên khoa học Chrotogale owstoni) là loài thú ăn thịt nhỏ đẹp, có giá trị sinh thái cao, rất quý hiếm ngoài tự nhiên. Loài này có phạm vi phân bố nhỏ nhất trong nhóm thú ăn thịt nhỏ ở Châu Á, chỉ được tìm thấy ở Việt Nam, Lào và một phần rất nhỏ ở miền Nam Trung Quốc.
Cầy vằn nằm trong nhóm Nguy cấp của Sách đỏ thế giới và được xếp vào nhóm cực kỳ nguy cấp trong Sách đỏ Việt Nam.
Theo các nhà bảo tồn, quần thể Cầy vằn trong tự nhiên đang bị suy giảm nghiêm trọng do tình trạng săn bắt và buôn bán trái phép làm thực phẩm và thú cưng. Việc bảo vệ và phục hồi Cầy vằn đã trở thành một ưu tiên quan trọng trong công tác bảo tồn đa dạng sinh học ở Việt Nam và thế giới.
Năm 2019, Trung tâm bảo tồn động vật hoang dã tại Việt Nam (SVW) phối hợp với Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế, Cục Lâm nghiệp và các chuyên gia trong và ngoài nước tổ chức hội thảo và đề xuất Chiến lược bảo tồn Cầy vằn 2019-2029, đánh dấu việc xây dựng chiến lược bảo tồn đầu tiên trên thế giới cho loài này.
Chiến lược đề ra 4 mục tiêu cụ thể trong 10 năm, trong đó có việc xây dựng một quần thể ngoại vi khoẻ mạnh, đa dạng về gen, ngăn chặn nguy cơ tuyệt chủng và cung cấp động vật đủ tiêu chuẩn tái phục hồi quần thể ngoài tự nhiên.
Để triển khai mục tiêu này, VQG Cúc Phương đã phối hợp cùng SVW khởi công xây dựng Khu sinh sản bảo tồn rộng 1.3ha cho cầy vằn vào đầu năm 2023. Mục tiêu là sinh sản thành công và duy trì sự ổn định của ít nhất 50 cá thể cầy vằn và bắt đầu tái phục hồi quần thể để tái thả về tự nhiên.
SVW đã đầu tư xây dựng và hoàn thiện 350m tường rào, 12 chuồng sinh sản động vật, một nhà an toàn sinh học và cải tạo 200m2 nhà ở thành phòng họp, phòng làm việc, phòng kho và khu chế biến thức ăn cho động vật.
Theo ông Nguyễn Văn Thái, Giám đốc SVW, năm 2021 có 8 cá thể Cầy vằn đã chào đời. Năm 2024 và 2025, sau khi Khu sinh sản bảo tồn loài Cầy Vằn được đưa vào hoạt động, mỗi năm có thêm 10 con non chào đời, đều sống và phát triển tốt. Năm 2026 ghi nhận 20 cá thể con chào đời.
Cầy vằn và đàn con tại Khu sinh sản bảo tồn năm 2024.
Đáng lưu ý, trong mùa sinh sản năm nay, một cá thể Cầy vằn mẹ đã khiến đội ngũ bảo tồn bất ngờ khi chọn làm ổ và sinh con ngoài khu chuồng bán hoang dã, thay vì sử dụng các ổ làm sẵn trong hộp gỗ.
Đây chính là cách mà loài Cầy vằn hoang dã vẫn làm trong tự nhiên. Hành vi này xuất hiện ngay trong môi trường bảo tồn cho thấy cá thể Cầy vằn vẫn giữ được những bản năng rất tự nhiên của mình.
Để chăm sóc, bảo vệ loài động vật quý hiếm này, tất cả Cầy vằn, bao gồm cả các con non tại Khu sinh sản bảo tồn đều được giám sát liên tục 24 giờ hàng ngày qua hệ thống camera. Bên cạnh đó, việc hạn chế tối đa tác động của con người đến các cá thể cũng là một trong những ưu tiên hàng đầu.
Đối với Cầy vằn, nếu cá thể mẹ phát hiện tác động của con người lên con non, chúng có thể cắn các con của nó hoặc cõng các con của nó đi chỗ khác. Vì lý do này, các cán bộ bảo tồn luôn hạn chế tối đa việc con người tiếp xúc với các cá thể.
Bên cạnh việc tái phục hồi quần thể Cầy vằn, các chuyên gia bảo tồn cũng cho rằng, cần tăng cường các biện pháp xử lý đối với các vụ việc săn bắt trái phép.
Cầy vằn thường ăn giun đất, côn trùng và hoa quả chín rụng trên mặt đất, vì vậy chúng thường xuyên bị dính bẫy thú. Rất nhiều cá thể bị mắc bẫy và thối rữa trong rừng do thợ săn không kiểm tra bẫy thường xuyên.
Theo các chuyên gia, mặc dù hành vi săn bắt và buôn bán trái phép Cầy vằn có thể bị khởi tố hình sự nhưng vẫn chưa đủ mang tính răn đe đối với các đối tượng vi phạm. Vì vậy, cần phải có chế tài xử lý nghiêm khắc hơn với các hoạt động săn bắt bằng bẫy, đồng thời tăng cường hiệu quả công tác tuần tra bảo vệ rừng.
