Kiến trúc giúp Đại kim tự tháp Giza đứng vững 4.600 năm

Ai CậpCác nhà nghiên cứu phát hiện một số đặc điểm chống động đất hiệu quả góp phần giúp kim tự tháp Giza tồn tại qua nhiều trận động đất lớn.

Nghiên cứu mới công bố hôm 21/5 trên tạp chí Scientific Reports cho thấy các đặc điểm bên trong Đại kim tự tháp Giza như loạt phòng giảm áp phía trên nơi pharaoh Khufu từng yên nghỉ giúp giảm chấn động địa chấn hướng lên đỉnh cấu trúc.

Theo Live Science, chiều cao của kim tự tháp Giza chỉ giảm 10 m từ khi xây trong thời kỳ Cổ Vương quốc Ai Cập (năm 2649-2150 trước Công nguyên). Ít nhất hai trận động đất lớn từng xảy ra trong bán kính 80 km quanh kim tự tháp Giza. Năm 1847, một trận động đất cường độ 6,8 độ làm rung chuyển khu vực. Năm 1992, trận động đất 5,8 độ làm rơi một số viên đá ốp từ đỉnh của kim tự tháp.

Theo Science Alert, kim tự tháp Giza được xây từ 2,3 triệu khối đá nặng tổng cộng 6 triệu tấn. Những khối đá này được sắp xếp và liên kết cẩn thận để tạo thành cấu trúc rắn cao khoảng 147 m chỉ chứa một vài phòng rỗng. Do đó, kim tự tháp rất vững chắc với trọng lượng tập trung xuống đất và phân bố đều khắp nền móng. Nhưng điều đó không đủ giúp công trình tránh mọi thiệt hại do động đất hay thời gian tàn phá.

Để tìm hiểu bí quyết chống động đất, nhóm chuyên gia đứng đầu là nhà địa chấn học Asem Salama ở Viện Nghiên cứu Thiên văn và Địa vật lý Ai Cập đặt 37 cảm biến gia tốc ở nhiều nơi khác nhau gồm Phòng vua, Phòng hoàng hậu, các phòng giảm áp xếp chồng lên nhau ngay trên Phòng vua, hành lang và đường hầm, trên đá ốp ngoài và mặt đất xung quanh kim tự tháp. Họ sử dụng kỹ thuật không xâm lấn gọi là "phân tích rung động môi trường" giúp đo rung động truyền qua những khối đá, đường hầm và khoang bên trong, qua đó tìm hiểu rõ cách cấu trúc phản ứng với động đất.

Đại kim tự tháp Giza ở Ai Cập. Ảnh: Wikipedia

Theo National Geographic, kết quả phân tích cho thấy mức độ rung động trong cấu trúc dao động trung bình từ 2 đến 2,6 hertz, chứng tỏ rung động truyền đều từ khối đá này sang khối đá khác, dấu hiệu quan trọng thể hiện sự ổn định. Phân tích cũng phát hiện rung động khác biệt ở nền đất xung quanh kim tự tháp, dao động khoảng 0,6 hertz. "Tần số rung động của kim tự tháp khác với nền đất xung quanh, có thể làm giảm hiệu ứng cộng hưởng trong các trận động đất", Mostafa giải thích. Bằng cách giảm cộng hưởng, tiềm năng phá hủy của rung động mạnh trong lòng đất được giảm thiểu.

Một số đặc điểm khác góp phần tạo nên độ ổn định của kim tự tháp bao gồm nền móng lớn, nền đá vôi chắc chắn và thiết kế hình học đối xứng. Rung động tăng dần về phía đỉnh công trình, nhưng bị gián đoạn bởi các phòng giảm áp nằm ở độ cao 61 m bên trong kim tự tháp, phía trên Phòng vua, được xây dựng để giảm bớt một phần trọng lượng đè lên nơi yên nghỉ cuối cùng của pharaoh. Chúng cũng giúp giảm rung động truyền lên đỉnh cấu trúc.

Nhóm nghiên cứu đang lên kế hoạch đo đạc thêm tại kim tự tháp Giza và hy vọng có thể sử dụng phương pháp tương tự tại nhiều di tích khảo cổ quan trọng của Ai Cập bởi vài đặc điểm tương tự có khả năng bảo vệ các kim tự tháp khác ở Giza.

An Khang