Không có nhà, lương hưu và không có con, tôi học cách tự chịu trách nhiệm cho tuổi già của mình

Tôi và chồng từng tự hỏi làm sao để tuổi già được an toàn hơn và đã tìm ra câu trả lời là học cách tự chịu trách nhiệm cho những lựa chọn của mình, để giảm đến mức thấp nhất khả năng trở thành gánh nặng của người khác.

Không muốn tích lũy nhiều tài sản, chọn viện dưỡng lão cho tuổi già

Tôi là người Việt, chồng tôi người Ý. Cả hai làm công việc tự do từ xa (du mục số) nên không nằm trong hệ thống bảo hiểm xã hội truyền thống. Chúng tôi không có nhà riêng, không theo đuổi mục tiêu tích lũy thật nhiều tài sản, quyết định không sinh con.

Tiền kiếm được phần lớn dành cho việc trải nghiệm thế giới, sống ở nhiều quốc gia khác nhau và tích lũy những giá trị mà chúng tôi tin sẽ theo mình lâu hơn bất kỳ món đồ nào.

Gia đình hai bên lo lắng: sau này già thì sao, không có con thì ai nuôi… Đó đều là những trăn trở rất thật và chính đáng. Chúng tôi cũng từng nghĩ liệu mình có quá ích kỷ?

Mọi người lo chúng tôi sẽ trả giá cho những lựa chọn hôm nay. Điều đó khiến chúng tôi suy nghĩ nghiêm túc hơn về hai chữ trách nhiệm.

Việc không có con không phải do bốc đồng hay né tránh trách nhiệm. Chúng tôi không muốn mang một đứa trẻ đến thế giới này rồi xem nó như một điểm tựa hay tấm vé "bảo hiểm" cho tuổi già. Vậy nên chúng tôi phải tự chuẩn bị phương án cho mình, thay vì trông chờ vào bất kỳ ai.

Vợ chồng tôi ý thức rất rõ việc rèn luyện thể lực: chúng tôi duy trì thói quen đi bộ, tập yoga mỗi ngày, nỗ lực giữ cho bản thân sự dẻo dai và minh mẫn lâu nhất có thể.

Mỗi chuyến đi chúng tôi đều mua bảo hiểm đầy đủ để lỡ có bất trắc. Chúng tôi cũng luôn duy trì một khoản quỹ dự phòng an toàn cho những biến cố.

Khi sức khỏe không cho phép tiếp tục cuộc sống dịch chuyển, chúng tôi sẽ vào viện dưỡng lão. Đó là lựa chọn chứ không phải vì cô đơn.

Sống thật đầy chứ không phải sống thật lâu

Tôi không phủ nhận giá trị của nhà cửa, tài sản hay công việc ổn định. Nhưng đại dịch, khủng hoảng kinh tế hay bệnh tật đã cho thấy không có sự ổn định nào là tuyệt đối.

Chúng tôi học cách chấp nhận vô thường là một phần tự nhiên của cuộc sống. 

Thay vì dành toàn bộ tuổi trẻ để kiểm soát một tương lai chưa tới, chúng tôi chuẩn bị một mức an toàn vừa đủ rồi dành phần còn lại để sống trọn vẹn ở hiện tại. Chúng tôi không định phải sống thật lâu, mà là sống thật đầy.

Sống ở Ý giúp tôi nhìn thấy một góc khác của câu chuyện này. Ý là một trong những quốc gia già hóa dân số nhanh nhất châu Âu, có một hệ thống an sinh xã hội vận hành tốt.

Ở đây không có chuyện con cái chăm sóc ba mẹ già. Nhiều người Ý bây giờ cũng không định tích lũy tài sản, mua đất, xây nhà cho con cái. Họ chuẩn bị cho tuổi già từ rất sớm bằng một công việc ổn định với các khoản tiết kiệm và các quỹ bảo hiểm bổ sung, để được hưởng dịch vụ y tế tốt nhất về sau.

Mẹ chồng tôi ngoài 80 tuổi, cả đời làm nội trợ, không đóng thuế và không được nhận lương hưu nhưng bà vẫn được nhận một khoản lương hưu xã hội hằng tháng.

Khi bà không thể tự chăm sóc thì các con đóng góp thêm để thuê cho bà một người giúp việc. Bốn năm gần đây bà được chuyển đến một viện dưỡng lão tư nhân.

Người Ý không nghĩ việc vào viện dưỡng lão là do con cái bất hiếu. Con cái vẫn yêu thương, thăm nom nhưng không phải từ bỏ cuộc sống riêng để trở thành người chăm sóc cha mẹ toàn thời gian. Đó là một sự tự chủ và độc lập rất văn minh.

Dù chuẩn bị cho tương lai bài bản, người Ý không quên tận hưởng hiện tại. Mùa hè, họ đóng cửa tiệm để đi du lịch vài tuần, các bãi biển chật kín người từ sáng tới tối, âm nhạc xập xình thâu đêm.

Ngày chủ nhật, các cửa hàng đồng loạt nghỉ ngơi. Họ dạy tôi bài học: chuẩn bị cho tuổi già không nhất thiết phải đánh đổi toàn bộ niềm vui tuổi trẻ.