2 hours ago
1
Sau 4 kỳ của loạt phóng sự Hiến kế tăng 30% khách đi xe buýt ở TP.HCM, hàng ngàn bình luận đổ về các nền tảng Báo Thanh Niên. Người mong miễn phí vé, người muốn có bãi gửi xe, người cần tuyến nhanh hơn, người chỉ cần xe đúng giờ hay sự thuận tiện trong hành trình mỗi ngày.
Từ sự quan tâm đó, câu hỏi được đặt ra là: nếu miễn phí vé được triển khai, TP.HCM sẽ làm gì để người dân thực sự quay lại với xe buýt?. Như đã nhấn mạnh trong các kỳ trước, câu trả lời không chỉ nằm ở giá vé, mà ở cả cách tổ chức lại hệ thống giao thông công cộng.
TP.HCM đối mặt với áp lực giao thông của gần 13 triệu phương tiện, trong đó có tới 11,5 triệu xe máy, gây thiệt hại khoảng 6 tỉ USD mỗi năm vì ùn tắc và hơn 3.000 tỉ đồng do ô nhiễm không khí.Trong bối cảnh đó, mục tiêu tăng 30% lượng khách đi xe buýt, cùng đề xuất miễn phí vé trên hơn 135 tuyến với ngân sách khoảng 7.000 tỉ đồng/năm, được kỳ vọng sẽ tạo cú hích lớn.
Tuy nhiên, liệu chi phí có phải là rào cản chính? Tuyến video Hiến kế tăng 30% khách đi xe buýt ở TP.HCM sẽ ghi nhận ý kiến người dân, trải nghiệm dịch vụ và phân tích từ chuyên gia để tìm lời giải bền vững cho bài toán giao thông đô thị.
Lời giải kéo khách đi xe buýt ở TP.HCM: Bắt đầu từ… chỗ gửi xe gần trạm
27 giải pháp đồng bộ triển khai trong giai đoạn 2021 - 2030
Nhiều ý kiến bạn đọc cho rằng rào cản lớn nhất hiện nay không phải tiền vé, mà là sự bất tiện trước khi bước lên xe buýt.
Một độc giả tên Hải Trần bình luận rằng để kéo khách, thành phố cần tăng tuyến, kết nối thuận lợi hơn, có điểm gửi xe máy - xe đạp giá rẻ, trạm dừng có mái che, có camera giám sát thái độ phục vụ của tài xế và cần có làn ưu tiên cho xe buýt. Theo bạn đọc này, cán bộ, công chức cũng nên đi đầu trong việc sử dụng phương tiện công cộng.
Trong khi đó, chị Thảo Huỳnh cho rằng muốn thu hút người dân đi xe buýt miễn phí, điều cần thiết là phải xây dựng nhiều nhà vệ sinh công cộng sạch sẽ, tiện ích, nhất là với những người phải di chuyển nhiều tuyến hoặc hành trình dài.
Anh Nguyễn Nhật Huy (sống tại P.Đông Hòa, TP.HCM), cũng cho biết với người đi làm như anh, mức giá 7.000 đồng hay 0 đồng không tạo khác biệt quá lớn. Điều anh quan tâm hơn là nếu giá vé quá thấp nhưng thiếu chính sách vận hành phù hợp, xe buýt có thể hoạt động kém hiệu quả, khó tìm chuyến để đi.
Song song với chủ trương miễn phí xe buýt, Sở Xây dựng đã đưa ra Đề án tăng cường vận tải hành khách công cộng kết hợp kiểm soát sử dụng phương tiện cơ giới cá nhân trên địa bàn TP.HCM, với 27 giải pháp đồng bộ triển khai trong giai đoạn 2021 - 2030.
Sở Xây dựng đề xuất tăng vận tải công cộng gắn với kiểm soát phương tiện cá nhân để giảm áp lực giao thông đô thị
ẢNH: SẦM ÁNH
Theo đó, 17 giải pháp thuộc nhóm tăng cường vận tải hành khách công cộng, tập trung phát triển hệ thống, tăng khả năng tiếp cận, nâng cao chất lượng phương tiện, công tác điều hành và sức cạnh tranh của xe buýt.
Bên cạnh đó là 3 nhóm giải pháp kiểm soát phương tiện cá nhân, gồm nghiên cứu thu phí ô tô vào khu vực trung tâm, phân vùng kiểm soát khí thải kết hợp thu phí ô nhiễm môi trường, đồng thời quản lý hoạt động xe mô tô, xe gắn máy tại một số khu vực phù hợp. Ngoài ra còn có 7 nhóm giải pháp hỗ trợ về quy hoạch đô thị, nguồn vốn, ứng dụng công nghệ, quản lý nhu cầu giao thông, trật tự an toàn giao thông và tuyên truyền.
Trong thời gian tới, nếu được HĐND TP.HCM thông qua chủ trương, chính sách miễn phí vé xe buýt sẽ được triển khai. Cùng lúc đó, thành phố sẽ rà soát, điều chỉnh và tái cấu trúc toàn bộ mạng lưới tuyến cho khu vực TP.HCM mới. Nhiều tuyến buýt xanh, buýt điện, buýt cỡ nhỏ sẽ được mở thêm để len sâu vào khu dân cư, kết nối các khu vực tập trung đông người với trục giao thông chính.
Đây được xem là bước đi quan trọng, bởi nhiều khu dân cư hiện nay có nhu cầu lớn nhưng xe buýt khó tiếp cận do hẻm nhỏ, đường hẹp hoặc khoảng cách từ nhà ra trạm còn xa.
Muốn tăng khách, phải tạo cả hệ sinh thái di chuyển thuận tiện
Nhiều tuyến buýt xanh, buýt điện và buýt cỡ nhỏ sẽ được mở thêm để tăng khả năng kết nối khu dân cư
ẢNH: CÔNG KHỞI
Theo PGS.TS Vũ Anh Tuấn, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Giao thông Vận tải Việt – Đức, Trường Đại học Việt Đức, khi miễn phí vé được triển khai, lượng khách sẽ không tăng đều ở mọi tuyến hay mọi khung giờ.
Sẽ có những tuyến hoặc thời điểm mà lượng khách tăng đột biến, vượt quá khả năng vận chuyển hiện tại. Vì vậy, thành phố cần phân tích, dự báo để xác định những tuyến và khung giờ có nguy cơ quá tải, từ đó phối hợp với các đơn vị vận tải để bổ sung xe kịp thời.
PGS.TS VŨ ANH TUẤN, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Giao thông Vận tải Việt – Đức, Trường ĐH Việt Đức
Mục tiêu là không để hành khách bị bỏ chuyến và đảm bảo tần suất xe đủ dày để người dân không phải chờ lâu. Song song với đó, mạng lưới xe buýt sẽ được tích hợp với metro, buýt sông, xe đạp công cộng và đường sắt đô thị, hướng tới mục tiêu người dân chỉ cần đi bộ khoảng 300 - 500m là có thể tiếp cận phương tiện công cộng.
Sau khi tăng bãi xe gần trạm, TP.HCM tính thêm loạt tiện ích hút khách đi xe buýt
Các tuyến buýt kết nối sân bay Long Thành, liên vùng đến Bình Dương cũ, Bà Rịa - Vũng Tàu cũ cùng các tuyến buýt đêm cũng nằm trong kế hoạch mở rộng. Không chỉ mở thêm tuyến, TP.HCM cũng dự kiến áp dụng nhiều chính sách khuyến khích người dân chuyển đổi thói quen đi lại. Trong đó có miễn, giảm phí gửi xe cá nhân khi chuyển sang giao thông công cộng; miễn, giảm giá vé khi sử dụng liên thông giữa xe buýt, metro và buýt đường thủy; triển khai các chương trình tích điểm, khuyến mại, ưu đãi cho hành khách thường xuyên.
Đây là cách tiếp cận mới: không chỉ bán vé, mà tạo ra hệ sinh thái dịch vụ để người dân thấy việc đi xe buýt tiện lợi và có lợi hơn.
Anh Trần Viết Thịnh (sống tại P.Bình Thạnh, TP.HCM), cho biết điều anh mong chờ là những bãi đỗ xe có giá thành phù hợp cho người muốn đi xe buýt. Nếu có thể chạy xe máy hoặc xe đạp đến điểm trung chuyển, gửi xe chỉ vài ngàn đồng rồi tiếp tục đi tuyến buýt đường dài, người dân sẽ dễ dàng thay đổi thói quen hơn.
Về hạ tầng, thành phố cũng nghiên cứu tổ chức làn ưu tiên cho xe buýt tại các giao lộ và các trục đường đủ điều kiện như Nguyễn Hữu Cảnh, Nguyễn Tất Thành..., đồng thời cho xe buýt lưu thông ưu tiên trong làn sát vỉa hè ở một số khu vực. Theo các chuyên gia, đây là giải pháp quan trọng nếu muốn xe buýt cạnh tranh với xe máy về thời gian.
Khi xe buýt nhanh hơn, tiện hơn và kinh tế hơn, người dân sẽ chủ động lựa chọn
ẢNH: SẦM ÁNH
Song song với nâng chất lượng vận tải công cộng, TP.HCM cũng đang tăng tốc chuyển đổi giao thông xanh. Thành phố dự kiến triển khai vùng phát thải thấp (LEZ) tại khu vực trung tâm, Cần Giờ và đặc khu Côn Đảo; hạn chế lưu hành các phương tiện không đạt chuẩn khí thải, đồng thời từng bước chuyển đổi phương tiện sang điện và năng lượng xanh.
Các bãi giữ xe lắp ghép tại ga metro, bến xe Miền Đông, bến xe Văn Thánh, bến xe buýt Sài Gòn, bến xe Chợ Lớn... sẽ được xây dựng để người dân gửi xe rồi tiếp tục hành trình bằng phương tiện công cộng. Ngoài ra, thành phố cũng sẽ mở rộng trạm xe đạp công cộng, xe đạp điện công cộng tại nhà ga metro, trường học, khu công sở; nghiên cứu làn đường dành riêng cho xe đạp dọc kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè, kênh Tàu Hủ - Bến Nghé, đường Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, Võ Nguyên Giáp... Các tuyến phố đi bộ trung tâm như Đồng Khởi, Lê Lợi, bến Bạch Đằng cũng được định hướng mở rộng để hạn chế xe cơ giới.
Cùng với đó là những tiện ích nhỏ nhưng tác động lớn đến trải nghiệm người dân: cải tạo vỉa hè, cầu bộ hành, hầm đi bộ, tăng cây xanh, lắp mái che kết nối từ trạm xe buýt, ga metro đến văn phòng, trung tâm thương mại.
Có thể thấy, câu chuyện tăng khách xe buýt ở TP.HCM không chỉ nằm ở tấm vé miễn phí, mà yếu tố quyết định vẫn là một hệ thống đủ thuận tiện, đúng giờ, dễ tiếp cận và đáng tin cậy mỗi ngày. Từ việc mở rộng mạng lưới tuyến, tăng kết nối metro - xe buýt - xe đạp công cộng, bổ sung bãi giữ xe gần trạm, ưu tiên hạ tầng cho xe buýt đến từng bước kiểm soát phương tiện cá nhân, TP.HCM đang hướng tới việc tối ưu cách người dân di chuyển mỗi ngày.
Chuyên gia: Muốn xe buýt tăng 30% khách, TP.HCM cần phải làm gì?
Khi xe buýt không còn là lựa chọn tạm thời, mà trở thành phương án nhanh hơn, kinh tế hơn và văn minh hơn, người dân sẽ tự tìm đến. Và khi đó, xe buýt miễn phí sẽ không phải đích đến cuối cùng, mà là bước khởi đầu cho một thay đổi lớn hơn của giao thông đô thị TP.HCM.
