Khó thở khi tập gym có bất thường?

Tôi tập gym cường độ cao đều đặn, một tuần nay nhanh mệt, hụt hơi, khó thở thì có bất thường không? Tôi cần làm gì để tìm nguyên nhân? (Duy Long, 36 tuổi)

Trả lời:

Khó thở khi tập luyện không phải lúc nào cũng là dấu hiệu bất thường. Khi chạy nhanh, nâng tạ nặng hoặc vận động với cường độ cao hơn khả năng, cơ thể cần nhiều oxy nên nhịp tim và nhịp thở tăng lên. Nếu cảm giác hụt hơi giảm dần và hết sau khi nghỉ, đây thường là phản ứng sinh lý bình thường.

Tuy nhiên, nếu trước đây bạn tập gym ở cùng cường độ mà không gặp vấn đề, nay đột nhiên nhanh mệt, hụt hơi hoặc phải giảm mức tập, đây là thay đổi cần lưu ý. Khó thở mới xuất hiện có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân như thiếu máu, rối loạn chức năng tuyến giáp, nhiễm trùng, bệnh hô hấp, tim mạch hoặc đơn giản là thể lực suy giảm.

Để tìm nguyên nhân, trước tiên bác sĩ hỏi kỹ thời điểm xuất hiện khó thở, mức độ vận động gây ra triệu chứng, tiền sử bệnh và thuốc đang sử dụng, sau đó khám tim phổi. Bạn có thể được chỉ định xét nghiệm máu (kiểm tra tình trạng thiếu máu, tuyến giáp, vi chất, men tim...), điện tâm đồ nghỉ (ECG), X-quang ngực thẳng, siêu âm tim qua thành ngực, đo chức năng hô hấp...

Nếu các xét nghiệm ban đầu chưa xác định được nguyên nhân hoặc cần đánh giá sâu hơn, bác sĩ chỉ định chụp CT cắt lớp, siêu âm tim gắng sức hay nghiệm pháp gắng sức tim mạch hô hấp (CPET - Cardiopulmonary Exercise Testing). Phương pháp CPET này giúp đánh giá đồng thời hoạt động của tim, phổi và khả năng cơ thể sử dụng oxy khi vận động.

Bác sĩ theo dõi sát các chỉ số nhịp tim, huyết áp, SpO₂... trong quá trình người bệnh thực hiện CPET. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh

Trong lúc thực hiện, bạn đi bộ trên thảm lăn hoặc đạp xe đạp lực kế với cường độ tăng dần. Bác sĩ theo dõi liên tục điện tâm đồ, nhịp tim, huyết áp, nồng độ oxy trong máu (SpO₂), lượng oxy tiêu thụ (VO₂), lượng carbon dioxide thải ra (VCO₂), đồng thời ghi nhận các triệu chứng như mệt, khó thở, đau ngực hoặc chóng mặt.

Giai đoạn gắng sức thường kéo dài khoảng 8-12 phút, nghiệm pháp sẽ kết thúc khi đã thu thập đủ dữ liệu cần thiết hoặc khi bạn đạt mức gắng sức tối đa phù hợp. Nếu người bệnh xuất hiện dấu hiệu bất thường, bác sĩ sẽ cho dừng nghiệm pháp ngay để đảm bảo an toàn.

Dựa trên dữ liệu thu được, bác sĩ xác định khả năng gắng sức bị giới hạn chủ yếu do tim, phổi, rối loạn chuyển hóa hay giảm thể lực. Đồng thời, nghiệm pháp còn hỗ trợ đánh giá mức độ bệnh, phân tầng nguy cơ, tiên lượng và xây dựng kế hoạch điều trị hoặc chương trình tập luyện phù hợp cho từng người.

CPET có thể áp dụng cho nhiều nhóm bệnh nhân nếu không có chống chỉ định, từ vận động viên, người chơi thể thao không chuyên, người mắc bệnh hô hấp, tim mạch, người chuẩn bị trải qua ca phẫu thuật lớn (đặc biệt là phẫu thuật tim, phổi hoặc ghép tạng) nhằm đánh giá nguy cơ trước mổ. Tuy nhiên, không phải ai khó thở khi tập cũng cần thực hiện nghiệm pháp này. Bác sĩ dựa trên triệu chứng và kết quả khám ban đầu để quyết định.

Nếu khó thở mới xuất hiện và kéo dài dù bạn đã giảm cường độ tập thì nên tạm ngừng các bài tập gắng sức và đi khám để tìm nguyên nhân. Nếu khó thở đi kèm đau hoặc nặng ngực, hồi hộp, chóng mặt, ngất hoặc xuất hiện ngay cả khi nghỉ, bạn cần được khám sớm.

Tại Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh, hệ thống nghiệm pháp gắng sức tim mạch hô hấp được đưa vào hoạt động thường quy. Quy trình đo CPET kết hợp với hệ thống cấp cứu thường trực tại phòng đo giúp xử trí kịp thời cho người bệnh.

BS.CKII Hồ Thị Tuyết Mai
Trung tâm Tim mạch
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM

Độc giả gửi câu hỏi về bệnh tim mạch tại đây để bác sĩ giải đáp