Khai thác cát lậu rầm rộ như 'đại công trường' trên sông Thạch Hãn

Mỗi tàu hút có 4 người vận hành, liên tục như con thoi giữa hút và bơm lên 2 điểm tập kết riêng biệt ở bãi tập kết An Đôn.

"Đại công trường" cát lậu

Người dân ven sông Thạch Hãn (phường Quảng Trị, tỉnh Quảng Trị), đoạn từ hạ nguồn đập thủy lợi Nam Thạch Hãn về đến trung tâm phường, liên tục phản ánh nạn "cát tặc" diễn ra hằng đêm. Mật phục nhiều đêm liền, phóng viên Tuổi Trẻ ghi nhận hoạt động khai thác cát trái phép ở đây diễn ra như một đại công trường.

"Cát tặc" hoạt động từ 22h đêm đến 4h sáng hôm sau. Đi trên đường Nguyễn Hoàng ở bờ nam sông và đường An Đôn ở bờ bắc, dễ dàng nghe tiếng máy nổ chát chúa của tàu hút cát. Khi đi bộ ra sát bờ sông, tiếng nổ càng rõ, vang vọng cả quãng sông.

Có ít nhất 5 tàu hút cát hoạt động như con thoi giữa điểm hút cát và bãi tập kết. Trung bình mỗi tàu mất 45 - 60 phút cho việc di chuyển, hút và bơm cát lên bãi. Các thành viên trên tàu phân công nhiệm vụ thuần thục theo quy trình khép kín.

Về phía thượng nguồn bãi tập kết An Đôn, có 2 tàu hút cát hoạt động gần giữa sông, sau đó cập bờ và bơm vào bãi. Lúc 23h53 tối 10-8, cùng lúc 2 tàu hút cập bờ, hối hả bơm cát lên bãi. Phần lớn các hoạt động diễn ra trong bóng tối cho thấy nhóm người quá quen với công việc. Chỉ rất ít công đoạn khi cần kiểm tra mức cát, đấu nối ống… thì mới bật đèn pin đội đầu.

Xuôi dòng Thạch Hãn khoảng 300m là điểm khai thác cát lậu thứ 2, rầm rộ hơn với 3 tàu hút.

Cụ thể, 3 tàu cát hút ở 3 vị trí khác nhau giữa sông Thạch Hãn, trong đó 2 tàu hút gần bờ ở Tượng đài chiến thắng Sư đoàn 325, tàu thứ 3 cách đó hơn 1,5km ở gần chợ Quảng Trị.

Tuy nhiên, vào đêm 11 đến rạng sáng 12-8, các tàu này đổi vị trí, một tàu vẫn hút gần Tượng đài chiến thắng Sư đoàn 325, 2 tàu vào hút ngay giữa lòng sông Thạch Hãn ở chợ Quảng Trị.

Có thời điểm, 3 tàu hút gần như cập bãi tập kết cùng một lần. Một người trên tàu nhảy xuống nước vớt ống bơm cát lên tàu để đấu nối. Sau đó tiếng nổ máy bơm rền vang, từng dòng cát được bơm lên bãi.

Bên trên, từng dòng cát chảy ra thấy rõ, nhanh chóng vun thành đống cao. Một người liên tục dùng xẻng san gạt để cát hạ thấp. Lâu lâu, nhóm người dùng đèn pin để kiểm tra tiến độ.

Sau đó các tàu rời bãi đến điểm hút và vòng lặp kéo dài đến rạng sáng.

Không bao che cho cát lậu?

Theo UBND phường Quảng Trị, khu vực An Đôn hiện có 5 bãi tập kết cát, sạn nằm sát bờ sông được cấp phép. Tuy nhiên, dọc sông Thạch Hãn tại khu vực được phản ánh không có mỏ cát, sạn nào được cấp phép.

Lãnh đạo Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Quảng Trị thừa nhận việc tàu hút cát từ khu vực chân đập thủy lợi Nam Thạch Hãn về hạ nguồn là hoạt động trái phép.

Bà Nguyễn Thị Mai Anh - Chủ tịch UBND phường Quảng Trị - cho hay địa phương đã nhiều lần chỉ đạo xử lý tình trạng khai thác cát, sạn trái phép.

Đối với khu vực phóng viên phản ánh, bà Mai Anh thừa nhận chưa nắm cụ thể vụ việc, đồng thời cho biết sẽ yêu cầu công an và Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm, không bao che hoạt động khai thác cát lậu.

Tháng 4-2025, báo Tuổi Trẻ từng phản ánh việc khai thác cát trái phép ở đoạn sông Thạch Hãn và các bãi tập kết trên. Sau đó Tỉnh ủy Quảng Trị chỉ đạo xử lý nghiêm. Tuy vậy, sau hơn 1 năm, tình trạng "cát tặc" lại tái diễn và rầm rộ không kém.