Khách Tây bất ngờ cách người Mông giữ nghề dệt vải

Xã Quản Bạ là điểm khởi đầu cho hành trình chinh phục những cung đường uốn lượn tại Hà Giang, nhưng du khách thường chỉ ghé Cổng trời, cây cô đơn rồi đi thẳng về hướng Đồng Văn.

Tại đây, hai hợp tác xã dệt lanh Lùng Tám và Cán Tỷ do phụ nữ Mông quản lý đang duy trì nghề dệt vải, vẽ sáp ong truyền thống. Những người cao tuổi nhất không rõ nghề có từ bao giờ. Mọi thứ bắt đầu từ khi người Mông đặt chân đến Hà Giang và trồng cây lanh để dệt trang phục truyền thống.

Nơi này hấp dẫn nhiều du khách, đặc biệt là khách nước ngoài.

Giữa khoảng sân nhỏ, nghệ nhân Sùng Thị Cở chăm chú quét sáp ong, vẽ từng họa tiết truyền thống lên tấm vải trắng dù đôi tay khuyết tật.

Quy trình dệt vải lanh gồm 9 bước cơ bản: trồng, thu hoạch; phơi, tước vỏ; giã mềm, nối sợi; se sợi, gỡ rối; nấu sợi tẩy trắng; lăn lanh; dệt vải; vẽ sáp ong và nhuộm màu; luộc sáp, giặt và hoàn thiện.

Claude, du khách Pháp, cùng vợ đến hợp tác xã Lùng Tám hồi cuối tháng 2. Sau khoảng 20 phút tham quan và tìm hiểu các công đoạn, ông nhận xét những người phụ nữ Mông này "thực sự phi thường" khi gìn giữ được nghề của tổ tiên qua nhiều thế hệ.

"Thật đáng ngưỡng mộ với những người phụ nữ còn làm việc ở độ tuổi này", ông nói. Trong khi đó, bà Nicole, vợ ông, ấn tượng với các sản phẩm thủ công và mức giá tại đây nên quyết định mua một số chiếc túi, ví làm quà lưu niệm.

Thi thoảng trên đường, du khách sẽ gặp những người phụ nữ Mông cuốn sợi lanh quanh bụng, vừa đi vừa se sợi.

Người làm tách đôi một đầu sợi lanh khoảng 10 cm rồi nối vào đầu một sợi khác bằng cách xoắn chặt. Phụ nữ Mông thường tận dụng thời gian rảnh như đi chợ, trò chuyện để nối lanh. Trong hình là thành viên của hợp tác xã Cán Tỷ, cách hợp tác xã Lùng Tám khoảng 5 phút chạy xe.

Bà Sùng Thị Máy, Phó giám đốc Hợp tác xã dệt lanh Cán Tỷ, cho biết lượng khách tham quan trực tiếp không nhiều, đơn hàng chủ yếu đến từ khách mua trực tuyến hoặc xuất khẩu. Thời gian đầu thành lập, đơn vị gặp khó trong tiêu thụ khiến hầu hết thành viên nản lòng. Sau nhiều lần tham gia các hội chợ lớn, sản phẩm của hợp tác xã dần nhận được sự quan tâm từ thị trường.

Hiện nay, mỗi tháng nghề dệt mang lại 3-5 triệu đồng cho mỗi người. Đây là khoản thu nhập ổn định, có giá trị với đồng bào vùng cao. Khi có khách yêu cầu tìm hiểu, bà Máy lại biểu diễn các công đoạn trên chiếc guồng quay bằng gỗ.

"Phải quen tay mới làm được, nhiều người thử lần đầu thường bị đau chân", bà nói, tay khéo léo đưa sợi theo nhịp đạp của đòn bẩy.