Kế hoạch di dời hơn 40.000 căn nhà ven kênh rạch ở TPHCM

Sở Xây dựng TPHCM vừa có báo cáo về tiến độ Đề án chỉnh trang đô thị khu vực nhà trên và ven sông, kênh, rạch trên địa bàn giai đoạn 2025 - 2030. Hiện tại, Sở Xây dựng đã hoàn tất việc trình UBND TPHCM ban hành kế hoạch thực hiện đề án này.

TPHCM phấn đấu hoàn thành giải phóng mặt bằng và di dời 41.540 căn nhà trên và ven sông, kênh, rạch tới năm 2030.

Theo Sở Xây dựng, đây là chương trình trọng điểm mang tính lịch sử nhằm giải quyết dứt điểm tình trạng nhà lụp xụp ven sông rạch kéo dài nhiều thập kỷ qua, gắn liền với các mục tiêu giảm ngập úng, kiểm soát triều cường và nâng cao chất lượng sống cho người dân.

115 dự án

Theo đó, TPHCM phấn đấu hoàn thành giải phóng mặt bằng và di dời 41.540 căn nhà trên và ven sông, kênh, rạch (vượt chỉ tiêu 40.000 căn theo Chỉ thị 45/CT-UBND).

Theo kế hoạch, TPHCM sẽ triển khai 115 dự án chỉnh trang đô thị (xây dựng bờ kè, đường giao thông dọc kênh và hạ tầng kỹ thuật đồng bộ) trên địa bàn 53 phường, xã (tập trung lớn nhất tại quận 8 cũ với 19 tuyến kênh rạch, di dời khoảng 14.950 căn). Tổng nhu cầu vốn là 396.875 tỷ đồng, được cơ cấu đa dạng nguồn lực.

Cụ thể, nguồn vốn đầu tư công (70 dự án) với tổng mức đầu tư 232.770 tỷ đồng (trong đó chi phí bồi thường giải phóng mặt bằng chiếm khoảng 169.435 tỷ đồng). Ngân sách dự kiến bố trí 57.062 tỷ đồng, nhu cầu cần bổ sung giai đoạn 2026 - 2030 là 129.445 tỷ đồng.

Nguồn lực từ huy động xã hội hóa - PPP (45 dự án) khoảng 164.033 tỷ đồng, gồm 16 dự án kêu gọi nhà đầu tư chiến lược (140.318 tỷ đồng) và 29 dự án chỉnh trang tại xã Nhà Bè (23.716 tỷ đồng).

Cùng với đó là đấu giá các khu đất công hiện có và quỹ đất thương mại sau di dời (bờ Nam Kênh Đôi, rạch Xóm Củi, Tạ Quang Bửu...) ước thu khoảng 90.343 tỷ đồng để tái đầu tư.

Lộ trình giải tỏa và xây dựng mới căn hộ

Đề án chia lộ trình và tiến độ triển khai cụ thể trong giai đoạn 2026 - 2030. Trong đó, năm 2026 sẽ di dời khoảng 2.921 căn nhà, đồng thời khởi công dự án Rạch Văn Thánh và hoàn thành 10 dự án chuyển tiếp. TPHCM chuẩn bị sẵn 1.202 căn hộ và nền đất tái định cư.

Năm 2027, lũy kế di dời đạt 5.139 căn nhà, hoàn thành đưa vào sử dụng 3.510 căn nhà ở xã hội từ nguồn vốn ngoài ngân sách. Cũng trong năm này, TPHCM sẽ khởi công đồng loạt 11 dự án đầu tư công.

Đề án chia lộ trình và tiến độ triển khai cụ thể trong giai đoạn 2026 - 2030.

Năm 2028 tiếp là giai đoạn tăng tốc, TPHCM lũy kế di dời 26.508 căn (tương đương 63,8% kế hoạch). Trong năm 2028, các dự án thực hiện theo phương thức PPP sẽ đồng loạt khởi công.

Đến giai đoạn 2029 - 2030, toàn bộ 41.540 căn nhà ven kênh, rạch sẽ được di dời, tập trung thi công hoàn thành hạ tầng, công viên cây xanh, nghiệm thu bàn giao đưa công trình vào sử dụng, chào mừng 100 năm ngày thành lập Đảng.

Đảm bảo cho hơn 41.000 hộ dân có nơi ở mới

Khảo sát của Sở Xây dựng TPHCM cho thấy khoảng 60% hộ dân chọn nhận tiền bồi thường theo giá thị trường để tự lo nơi ở mới, và khoảng 40% (tương đương 15.285 căn, nền đất) có nhu cầu bố trí tái định cư.

Do phần lớn nhà ven kênh rạch không đủ điều kiện bồi thường đất do lấn chiếm, TPHCM áp dụng cơ chế đặc thù cho phép sử dụng nhà ở xã hội để bố trí tái định cư theo Nghị quyết 201/2025/QH15 và Nghị định 192/2025/NĐ-CP. Nhà ở xã hội được miễn tiền sử dụng đất giúp giá thành phù hợp với khả năng tài chính của người dân.

Quỹ nhà tái định cư được bố trí tại 45 dự án, với quy mô 17.668 căn hộ và nền đất, kết hợp cùng quỹ nhà có sẵn 902 căn, đầu tư công 4 dự án nhà ở xã hội 2.792 căn, huy động doanh nghiệp và các dự án PPP.

Ngoài ra, TPHCM sẽ đảm bảo cho hơn 41.000 hộ dân có nơi ở mới an toàn, đồng bộ hạ tầng kỹ thuật và xã hội. Hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp, ưu tiên giao mặt bằng kinh doanh, dịch vụ ven sông. Khai thông toàn bộ dòng chảy các trục kênh rạch nội đô, tăng khả năng thoát nước, kết hợp bờ kè, công viên cây xanh và phát triển giao thông - du lịch đường thủy.