Kể chuyện quê hương bằng ngôn ngữ nhạc kịch toàn cầu

Vũ Nhật Tân (nghệ danh Tân Vũ) hoạt động trong lĩnh vực nhạc kịch. Anh là thành viên của Canadian Actors' Equity Association và ACTRA - những tổ chức nghề nghiệp lớn dành cho nghệ sĩ của Canada.

Câu chuyện của anh không chỉ phản ánh hành trình cá nhân theo đuổi nghệ thuật, mà còn là khát vọng tìm kiếm và tái định nghĩa bản sắc, đưa chất liệu văn hóa Việt Nam vào không gian sáng tạo mang tính toàn cầu.

Tìm lối đi riêng

Trên sân khấu với phông nền mang phong cách tranh Đông Hồ, những nghệ sĩ đến từ nhiều nơi say mê ca hát, thoại bằng tiếng Anh. Đặc biệt, áo dài của các nhân vật chính do chính tay mẹ anh thực hiện. Dưới khán phòng, bao ánh mắt chăm chú theo dõi từng chuyển động, những tràng pháo tay vang dội không ngớt; mức độ hài lòng của người xem đạt 93,5%. Đó là kỷ niệm khó quên của Tân về buổi trình diễn ANIVIA phiên bản đầy đủ tại Small World Music (Canada) cuối năm 2025. Với anh, đó là minh chứng rằng những giá trị truyền thống từ nguồn cội, khi được kể chân thành và phù hợp, hoàn toàn có thể chạm đến khán giả quốc tế.

ANIVIA là câu chuyện về cách người trẻ tìm thấy tiếng nói của mình trong thế giới toàn cầu hóa, nơi bản sắc không để bị hòa tan, mà cần được tái tạo và lan tỏa. Ảnh: ANIVIA

Trong quá trình casting, Tân cũng có trải nghiệm đặc biệt. Ngoài chuyên môn về hát, diễn xuất và chuyển động, anh yêu cầu thí sinh hát dân ca: nam hát "Lý kéo chài", nữ hát "Cây trúc xinh" (có thể bằng tiếng Việt hoặc bằng nguyên âm). Có đến 118 hồ sơ cho 8 vai diễn, đến từ các nghệ sĩ chuyên nghiệp thuộc nhiều cộng đồng văn hóa khác nhau trên khắp Canada - tất cả đều sẵn sàng, thậm chí hào hứng khi tiếp cận và thể hiện âm nhạc dân gian Việt Nam. Khoảnh khắc khiến Tân càng trân trọng sức hấp dẫn riêng của văn hóa Việt; khi đặt trong ngôn ngữ nghệ thuật phù hợp, nó có thể vượt qua ranh giới địa lý để kết nối với công chúng.

Trong quá trình học tập và làm việc trong môi trường nhạc kịch quốc tế, Tân nhận thấy nghệ sĩ châu Á thường bị "đóng khung" trong những khuôn mẫu vai diễn quen thuộc. Đồng thời, hình ảnh Việt Nam ở một số tác phẩm vẫn được nhìn qua lăng kính chưa thật sự đầy đủ. "Liệu mình có thể góp một tiếng nói riêng, để văn hóa Việt Nam được thể hiện một cách chủ động, đa chiều và gần gũi hơn không? ANIVIA ra đời từ chính câu hỏi đó" - Tân kể.

Khán giả thưởng thức ANIVIA - nơi nhạc kịch không chỉ là một sân khấu mà là không gian đối thoại - nơi Việt Nam kể câu chuyện của mình với thế giới. Ảnh: ANIVIA

Dự án nhạc kịch ANIVIA được Tân khởi xướng từ tháng 10-2021 không chỉ là tác phẩm, mà là một hệ sinh thái sáng tạo liên tục vận động. Trong đó, Tân lựa chọn hướng đi táo bạo: kết hợp ngôn ngữ nhạc kịch phương Tây với nhạc dân gian, truyện dân gian và các trò chơi dân gian Việt Nam. Đây không phải sự "ghép nối" đơn thuần, mà là một hành trình tìm kiếm sự hòa quyện, để những làn điệu và nhạc cụ dân gian hiện diện tự nhiên trong một cấu trúc vở nhạc kịch, để thông điệp dân tộc được kể bằng hình thức mà công chúng toàn cầu có thể tiếp cận, nhưng vẫn giữ được chiều sâu văn hóa.

Sau hơn 3 năm phát triển, ANIVIA đã đạt được nhiều cột mốc đáng kể. Dự án nhận được 24 khoản tài trợ và giải thưởng từ các quỹ nghệ thuật cấp thành phố, tỉnh bang và liên bang tại Canada. Đây là sự ghi nhận rõ ràng của hệ thống nghệ thuật với một dự án mang tính giao thoa văn hóa rõ rệt. ANIVIA được giới thiệu tại nhiều không gian nghệ thuật uy tín.

Định hình phong cách sáng tạo

Con đường Vũ Nhật Tân lựa chọn không phải là lối đi quen thuộc và dễ dàng. Thay vì chỉ dừng lại ở biểu diễn, Tân dấn thân sâu hơn vào cấu trúc của nhạc kịch - loại hình nghệ thuật đòi hỏi tư duy tổng hợp, từ viết kịch bản, sáng tác âm nhạc, viết lời đến sản xuất và biểu diễn.

Nền tảng học thuật là yếu tố quan trọng giúp anh phát triển vững chắc. Tân tốt nghiệp Thạc sĩ Chính sách công chuyên ngành Quản trị Nghệ thuật tại Indiana University Bloomington (Mỹ) theo học bổng toàn phần Fulbright Program giai đoạn 2012-2014. Kiến thức về quản trị thúc đẩy anh tìm hiểu rộng hơn cách nghệ thuật vận hành trong xã hội, từ chính sách, tài trợ đến xây dựng và phát triển dự án. Tân cũng được đào tạo chuyên sâu về biểu diễn nhạc kịch tại trung tâm nổi tiếng American Musical and Dramatic Academy ở New York - Mỹ. Cuối năm 2019, Tân đến Toronto - Canada - một môi trường đa văn hóa, nơi nghệ thuật không dừng ở biểu đạt cá nhân mà còn là đối thoại giữa các cộng đồng. Tại đây, anh được tiếp xúc, làm việc cùng nhiều đơn vị nghệ thuật có tiếng. Sự kết hợp giữa tư duy quản trị và kỹ năng biểu diễn tạo nên một nghệ sĩ đa năng, biết định hình trọn vẹn thế giới sáng tạo riêng và có năng lực tổ chức dự án. "Điều tôi trân quý là dù khác nhau về quốc tịch, màu da hay ngôn ngữ, con người ở đâu đều có điểm chung: đó là tình yêu thương và nhu cầu được kết nối xã hội. Nhờ vậy, chúng ta có thể vượt qua nhiều khác biệt và thử thách" - Tân bộc bạch.

Tân Vũ trình diễn Concept Showcase của ANIVIA năm 2022 tại Toronto - Canada. Ảnh: ANIVIA

Chặng đường của anh dường như song hành với nhân vật "Người lữ hành" (The Wanderer) trong nhạc kịch ANIVIA. Nếu "Người lữ hành" đi tìm những mảnh vỡ của chiếc gương để hiểu chính mình, thì Vũ Nhật Tân qua mỗi chuyến đi, cũng lặng lẽ gom góp những câu chuyện thú vị.

Tân tự hào khi hoàn thiện một tác phẩm nhạc kịch nguyên bản mang dấu ấn cá nhân - nơi những gì anh học được và những gì anh thuộc về gặp nhau một cách tự nhiên. Bên cạnh đó, cơ hội dẫn dắt một tập thể hơn 20 thành viên đến từ nhiều nền văn hóa khác nhau là một trải nghiệm đáng nhớ, giúp câu chuyện Việt Nam được tái hiện bằng góc nhìn đa dạng. Giờ đây, ANIVIA đang tiến gần đến cột mốc đánh dấu sự trưởng thành của dự án và của chính anh.

Hiện Tân đang dồn sức chuẩn bị cho tuần công diễn chính thức (world premiere) của ANIVIA tại Nhà hát Theatre Passe Muraille ngay trung tâm Toronto, dự kiến vào giữa năm sau. Phiên bản lần này được hoàn thiện toàn diện, từ âm nhạc, dàn dựng, thiết kế đến trải nghiệm khán giả, với nhiều suất diễn liên tiếp. Đây là bước chuyển quan trọng, đưa ANIVIA từ giai đoạn phát triển trở thành một sản phẩm nghệ thuật chuyên nghiệp, sẵn sàng tiếp cận thị trường rộng lớn hơn.

ẢNH ONLINE: Tân Vũ thu âm trong album đầu tay Jazz Messiah của soạn giả Andrew Gilpin tại Toronto, Canada. Ảnh: ANIVIA

Tân mong muốn đưa ANIVIA về Việt Nam, thông qua các hình thức phù hợp như biểu diễn, hợp tác nghệ thuật hoặc các chương trình giao lưu, đào tạo. Qua đó, dự án hướng tới kết nối sâu hơn với cộng đồng nghệ sĩ trong nước và bạn trẻ yêu âm nhạc, văn hóa và bản sắc dân tộc, đồng thời đóng góp góc nhìn mới về cách đưa chất liệu văn hóa truyền thống vào ngôn ngữ biểu diễn đương đại.

Xa hơn, anh hướng đến việc xây dựng một mạng lưới nghệ sĩ và khán giả cùng quan tâm đến việc kể lại những câu chuyện mang bản sắc Việt Nam bằng ngôn ngữ toàn cầu. Đó không phải là hành trình của riêng tác phẩm, mà là sự mở rộng không gian cho nghệ thuật Việt Nam trong bối cảnh hội nhập.