Huyết áp tăng vọt do u tủy tuyến thượng thận

TP HCMÔng Phước, 68 tuổi, tăng huyết áp, bác sĩ chẩn đoán do u tủy tuyến thượng thận.

TS.BS Lê Phúc Liên, Trưởng đơn vị Niệu nữ, Trung tâm Tiết niệu - Thận học - Nam khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết huyết áp tâm thu của ông Phước tăng 220 mmHg (bình thường khoảng 120 mmHg). Đây là dấu hiệu bất thường về hormone do sản xuất dư thừa nội tiết tố gây tăng huyết áp.

Kết quả chụp CT ghi nhận khối u kích thước khoảng 3 cm, xét nghiệm nội tiết phát hiện bất thường, bác sĩ chẩn đoán u tủy tuyến thượng thận. Bệnh gây tăng tiết hormone normetanephrine khiến mạch máu co thắt liên tục dẫn đến tăng huyết áp cấp tính không thể kiểm soát bằng thuốc thông thường.

Theo bác sĩ Liên, phẫu thuật là phương pháp điều trị tối ưu nhưng cũng rất nguy hiểm do tuyến thượng thận nằm sâu trong ổ bụng, sát các mạch máu lớn. Khối u có nhiều mạch máu nhỏ, dễ gây mất máu nghiêm trọng nếu tổn thương. Trong lúc mổ, đụng chạm nhiều vào khối u trước khi khống chế được mạch máu có thể gây tăng tiết hormone khiến huyết áp tăng vọt, nguy cơ vỡ mạch máu não. Sau cắt u, huyết áp lại có thể tụt đột ngột gây trụy tim mạch. Vì vậy, êkíp hội chẩn đa chuyên khoa và chia ca mổ thành ba giai đoạn.

Giai đoạn một, bác sĩ nội tiết cho ông Phước dùng thuốc để làm giãn các mạch máu đang bị co thắt do khối u, đưa cơ thể về trạng thái ổn định trước khi can thiệp. Bác sĩ gây mê đặt catheter vào động mạch để theo dõi huyết áp trong quá trình mổ.

Giai đoạn hai, bác sĩ Liên điều khiển robot Da Vinci Xi với hệ thống camera 3D phóng đại lên đến 10-15 lần giúp nhìn rõ từng vi mạch máu nhỏ. Các cánh tay robot linh hoạt xoay 540 độ ở những góc hẹp, bóc tách khối u, hạn chế tối đa việc cầm nắm hay đè ép vào u.

Bác sĩ Liên (ngồi) điều khiển robot Da Vinci Xi cắt khối u cho ông Phước. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh

Khi đang mổ, huyết áp người bệnh bỗng tăng vọt lên 260 mmHg, êkíp lập tức dừng mổ và bơm thuốc hạ áp tĩnh mạch tác dụng nhanh. Sau 30 giây, huyết áp được kiểm soát ổn định, bác sĩ Liên tiếp tục điều khiển robot để hoàn tất việc bóc tách.

Sau hơn 2 giờ, khối u được bóc tách trọn vẹn, kết quả sinh thiết xác định lành tính. Ông Phước bước vào giai đoạn 3, tiếp tục dùng thuốc vận mạch để duy trì sự sống cho các cơ quan. Các bác sĩ tim mạch liên tục theo dõi nhịp tim để đảm bảo người bệnh không bị suy thận hay đột quỵ sau mổ.

Sau mổ, sức khỏe ông Phước ổn định, có thể đi lại nhẹ nhàng sau một ngày và xuất viện sau ba ngày.

Ông Phước cùng vợ tập đi lại ở hành lang Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh sau một ngày phẫu thuật bằng robot Da Vinci Xi. Ảnh: Đình Lâm

Bác sĩ Liên cho biết u tủy tuyến thượng thận là khối u tương đối ít gặp, thường phát triển từ các tế bào trong phần tủy của tuyến thượng thận. Bình thường, tủy tuyến thượng thận sản xuất các hormone thuộc nhóm catecholamine giúp cơ thể phản ứng với căng thẳng. Khi có khối u, các tế bào này sản xuất quá mức các hormone trên, dẫn đến tình trạng huyết áp cao liên tục.

Các triệu chứng thường gặp của bệnh gồm nhức đầu dữ dội, vã mồ hôi, tim đập nhanh. Một số trường hợp không có triệu chứng rõ rệt nhưng huyết áp cao, khó kiểm soát bằng thuốc thông thường như ông Phước, chỉ tình cờ phát hiện bệnh khi đi khám.

Bệnh có thể liên quan đến các hội chứng di truyền như đa u nội tiết type 2, u xơ thần kinh type 1 (NF1), hội chứng paraganglioma... Bác sĩ Liên khuyến cáo người bệnh cần đi khám tại bệnh viện khi có triệu chứng bất thường để được làm các xét nghiệm sàng lọc, từ đó điều trị kịp thời.

Đình Lâm