Hoa hồng đỏ, hoa hồng trắng trong Vu Lan có ý nghĩa gì?

Hoa hồng đỏ và trắng trong lễ Vu Lan không chỉ để phân biệt người còn hay mất cha mẹ, mà còn nhắc mỗi người trân trọng tình thân.

Mỗi mùa Vu Lan, tại nhiều ngôi chùa, hình ảnh những bông hoa được cài lên ngực áo trở thành một nghi thức giàu cảm xúc. Người còn cha mẹ thường cài hoa đỏ, người đã mất cha mẹ cài hoa trắng. Nhưng không phải ai cũng biết nghi thức này có nguồn gốc từ đâu và vì sao hoa hồng lại trở thành biểu tượng của mùa Vu Lan.

Từ một đoản văn đến nghi thức Bông hồng cài áo

Theo tư liệu của Làng Mai, nghi thức “Bông hồng cài áo” gắn với Thiền sư Thích Nhất Hạnh và tác phẩm cùng tên được ông viết năm 1962.

Thiền sư cho biết ông viết đoản văn (một tác phẩm văn xuôi ngắn) “Bông hồng cài áo” trong mùa hè năm 1962 tại một trại hè ở Medford, bang New Jersey, Mỹ. Sau đó, tác phẩm được gửi về Việt Nam cho nhóm sinh viên Phật tử do ông hướng dẫn.

Những người trẻ đọc tác phẩm, xúc động và quyết định chép tay để tặng bạn bè. Mỗi bản được cài thêm một bông hoa màu hồng cho người còn mẹ hoặc hoa màu trắng cho người mất mẹ. Cũng trong mùa Vu Lan năm 1962, lễ “Bông hồng cài áo” đầu tiên được tổ chức tại chùa Xá Lợi.

Từ đó, nghi thức này dần được tổ chức tại nhiều ngôi chùa và trở thành một phần quen thuộc trong mùa Vu Lan của Phật giáo Việt Nam. Làng Mai cũng ghi nhận “Bông hồng cài áo” là tác phẩm tạo cảm hứng cho truyền thống cài hoa trong mùa Vu Lan tại Việt Nam.

Hoa hồng đỏ và trắng trong lễ Vu Lan không chỉ để phân biệt người còn hay mất cha mẹ, mà còn nhắc mỗi người trân trọng tình thân (Ảnh internet)

Vì sao là hoa hồng?

Một chi tiết đáng chú ý là theo chính lời Thiền sư Thích Nhất Hạnh, không nhất thiết phải là hoa hồng. Trong cuộc trò chuyện về tác phẩm “Bông hồng cài áo”, ông giải thích rằng chữ “hồng” trong cách gọi “bông hồng” được hiểu là màu đỏ. Hoa cẩm chướng hay một loài hoa khác có màu đỏ cũng có thể được sử dụng. Khi cha mẹ không còn, hoa màu trắng được dùng để tưởng niệm.

Tại Việt Nam, hoa hồng dần trở thành hình ảnh quen thuộc nhất của nghi thức này và được xem như biểu tượng của tình yêu thương, sự tri ân và lòng hiếu thảo đối với cha mẹ.

Hoa hồng đỏ nói lên điều gì?

Hoa hồng đỏ thường được cài cho những người còn cha mẹ. Đó không chỉ là một dấu hiệu để người khác nhận biết hoàn cảnh của người cài hoa, mà quan trọng hơn là lời nhắc về sự may mắn khi cha mẹ vẫn hiện diện trong cuộc đời.

Theo tư liệu của Làng Mai, nghi thức cài hoa nhằm giúp mỗi người ý thức rõ hơn về những điều quý giá mình đang có và biết trân trọng sự có mặt của cha mẹ trong đời sống hiện tại.

Hoa đỏ là biểu tượng của niềm hạnh phúc khi còn cha mẹ, đồng thời nhắc người con biết yêu thương, chăm sóc và báo đáp công ơn sinh thành. Vì vậy, một bông hoa đỏ trên ngực áo mùa Vu Lan có thể được hiểu như một lời nhắc rất giản dị: cha mẹ vẫn đang ở đây, và sự hiện diện ấy là điều cần được trân trọng.

Còn hoa hồng trắng là gì?

Hoa trắng được cài cho những người đã mất cha mẹ, mang ý nghĩa tưởng nhớ và nhắc về sự vắng mặt của đấng sinh thành.

Theo tư liệu Làng Mai, khi cha hoặc mẹ không còn, việc cài hoa trắng không chỉ là biểu hiện của nỗi buồn. Thiền sư Thích Nhất Hạnh từng nhắn nhủ rằng ngay cả khi cha mẹ không còn hiện diện, hình bóng và những giá trị cha mẹ trao truyền vẫn có thể tiếp tục hiện diện trong mỗi người con.

Một số tư liệu về nghi thức Bông hồng cài áo cũng mô tả hoa trắng như biểu tượng của sự tưởng niệm và nhắc nhở người con sống tốt, tiếp nối những điều cha mẹ đã để lại. Bởi vậy, hoa trắng không đơn thuần là dấu hiệu của mất mát. Đó còn là cách để người con tưởng nhớ người đã khuất và nhìn lại những gì mình đã nhận được từ cha mẹ.

Không chỉ có hoa đỏ và hoa trắng

Trong một số nghi lễ Vu Lan, người ta còn bắt gặp hoa vàng dành cho người xuất gia. Một số nguồn Phật giáo giải thích màu vàng gắn với đời sống tu hành và lý tưởng rộng lớn hơn về tình thương đối với tất cả chúng sinh. Tuy nhiên, cách sử dụng màu hoa không hoàn toàn giống nhau ở mọi nơi.

Đáng chú ý, Thiền sư Thích Nhất Hạnh từng cho biết tại Làng Mai, nghi thức “Bông hồng cài áo” được thực hiện theo tinh thần Việt Nam và tưởng niệm cả cha lẫn mẹ. Tại đây, mỗi người có thể được cài hai bông hoa, một dành cho cha và một dành cho mẹ.

Điều này cho thấy nghi thức cài hoa đã được tiếp nhận và thực hành theo những cách khác nhau, nhưng thông điệp cốt lõi vẫn là sự biết ơn đối với đấng sinh thành.

Bông hoa để nhắc người đang còn cha mẹ

Theo Làng Mai, điều quan trọng của nghi thức “Bông hồng cài áo” không chỉ nằm ở việc tưởng nhớ người đã khuất mà còn là giúp mỗi người nhận ra giá trị của những người thân đang hiện diện.

Thiền sư Thích Nhất Hạnh từng nhắn nhủ rằng nếu hôm nay có thể nói hoặc làm điều gì khiến cha mẹ vui thì hãy làm ngay, bởi có thể đến một ngày chúng ta không còn cơ hội ấy nữa. Vì thế, dù trên ngực áo là hoa đỏ hay hoa trắng, ý nghĩa sâu xa của nghi thức vẫn hướng về một điều: trân trọng cha mẹ và tình thân khi còn có thể.

Một bông hoa chỉ tồn tại trong khoảnh khắc, nhưng thông điệp mà nó gợi nhắc có thể theo mỗi người suốt cả cuộc đời.