Hàng ngàn cơ sở nhà đất công bỏ trống

Bỏ hoang lãng phí

Ngay 138 - 140 Nguyễn Thị Minh Khai, P.Xuân Hòa, TP.HCM khu "đất vàng" rộng mênh mông thuộc quản lý của Bộ Tài chính với nhiều đơn vị thành viên nhưng tại đây phía sau các dãy nhà cao tầng đã bỏ hoang nhiều năm. Trao đổi với Thanh Niên, một bảo vệ ở đây cho hay phía sau có hai tòa nhà trước đây là trụ sở làm việc của Cục Thuế TP.HCM (nay là Thuế TP.HCM), Cục Hải quan TP.HCM (nay là Hải quan khu vực II) và đại diện Tổng cục Thuế tại TP.HCM. Nơi đây từng có thời gian hoạt động rất xôm tụ, đông đúc khi mỗi ngày có hàng trăm doanh nghiệp, người dân đến liên hệ làm việc. Nhưng từ đầu năm 2022 khi các đơn vị này bắt đầu rời đi, nơi đây "giờ cũng để nuôi bồ câu". Tòa nhà nằm trên "đất vàng" với hàng trăm căn văn phòng vẫn chưa có hướng xử lý, bỏ hoang mấy năm nay rất lãng phí.

Nhiều tòa nhà do Bộ Tài chính quản lý vẫn chưa có hướng xử lý

ẢNH: ĐÌNH SƠN

Ngay cạnh bên, nhà đất 140 Nguyễn Thị Minh Khai có diện tích đất 2.467 m2, diện tích sàn sử dụng 7.249 m2, theo phương án sắp xếp của Bộ Tài chính vào năm 2010 cơ sở nhà đất này được giao cho Thuế TP.HCM quản lý. Tuy nhiên, Thuế TP.HCM đã di dời về trụ sở làm việc mới tại 63 Vũ Tông Phan, P.Bình Trưng, TP.HCM từ năm 2015. UBND TP.HCM đã nhiều lần kiến nghị Bộ Tài chính chuyển nhà đất 140 Nguyễn Thị Minh Khai sang cho TP quản lý, để hoàn thành việc tháo gỡ vướng mắc, sắp xếp các cơ sở nhà đất. Trong đó TP.HCM cho biết sẽ sử dụng khu nhà này để bố trí cho các cơ quan, đơn vị đang thiếu trụ sở làm việc, một trong số đó là Sở Y tế TP.HCM (đang phải sử dụng trụ sở làm việc nằm trong khuôn viên công viên Tao Đàn).

Một nhà đất khác là khu đất 901 Hồng Bàng (Q.6 cũ) có diện tích đất 610 m2 và diện tích sàn sử dụng 1.147 m2 vào năm 2012 Bộ Tài chính phê duyệt phương án sắp xếp lại, xử lý nhà đất này theo quy hoạch của TP. Nhưng đến nay khu đất đang bị hai doanh nghiệp thuộc Bộ Công thương sử dụng làm trụ sở. Bộ Công thương cho rằng trách nhiệm của Bộ Tài chính vì thẩm quyền phê duyệt phương án sắp xếp, xử lý nhà đất 901 Hồng Bàng thuộc đơn vị này, nhưng phải được sự đồng thuận của Bộ Công thương. Để giải quyết vướng mắc, từ năm 2024 UBND TP.HCM đã có hai công văn đề nghị Bộ Công thương thu hồi nhà đất trên vì cho rằng hai doanh nghiệp sử dụng không hiệu quả, chưa phù hợp quy hoạch sử dụng đất và chưa ký hợp đồng thuê đất.

Theo ông Quách Ngọc Tuấn, Phó giám đốc Sở Tài chính TP.HCM, địa bàn TP vẫn còn tồn tại nhiều mặt bằng, cơ sở nhà đất, tài sản công do các tổng công ty, tập đoàn nhà nước, đơn vị thuộc T.Ư quản lý (khoảng hơn 2.000 mặt bằng, với hàng trăm héc ta) nhưng chưa được sử dụng, khai thác hiệu quả, để trống kéo dài. Ngoài ra còn cho thuê mướn, hợp tác kinh doanh làm nơi giữ xe, kinh doanh mua bán không đúng quy định của pháp luật, gây lãng phí nguồn lực nhà nước, đặc biệt là những mặt bằng có diện tích lớn nằm dọc tuyến đường đại lộ Đông Tây thuộc địa bàn các quận 4, 6, 8 (cũ).

Thu hồi làm nhà ở xã hội

Sở dĩ có tình trạng như trên, theo ông Quách Ngọc Tuấn, trước đây theo Nghị quyết số 54/2017 về cơ chế đặc thù cho TP.HCM quy định TP được hưởng 50% khoản thu tiền sử dụng đất từ việc bán tài sản công gắn liền với đất do các cơ quan, đơn vị thuộc T.Ư quản lý trên địa bàn (trừ quốc phòng, an ninh) sau khi trừ chi phí liên quan và dùng cho đầu tư hạ tầng. Tuy nhiên, thực tế chưa thực hiện được do các cơ quan, đơn vị thiếu hợp tác. Do đó, TP kiến nghị Chính phủ xem xét ủy quyền cho UBND TP.HCM chủ động rà soát, kiểm tra và đề xuất phương án xử lý đối với các cơ sở nhà đất sử dụng không hiệu quả, bỏ trống hoặc không đúng mục đích và có phương án sắp xếp lại, trình Chính phủ xem xét, quyết định. Quỹ đất sau khi xử lý thu hồi sẽ được TP ưu tiên phát triển hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, phát triển nhà ở xã hội, tạo nguồn lực cho đầu tư phát triển.

Nhiều tòa nhà do Bộ Tài chính quản lý vẫn chưa có hướng xử lý

ẢNH: ĐÌNH SƠN

Theo TS Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Kinh tế tài nguyên và môi trường, có hàng ngàn mặt bằng, với hàng trăm héc ta đất công do T.Ư quản lý tại TP.HCM để trống gây lãng phí lớn. Do đó cần được xử lý quyết liệt thông qua việc rà soát pháp lý, phân loại, chuyển giao về địa phương quản lý và đấu giá hoặc đấu thầu dự án để đưa vào sử dụng hiệu quả hơn trong giai đoạn hiện nay. Để làm được điều này cần thực hiện gắn mã định danh cho từng bất động sản công để theo dõi chặt chẽ, cập nhật thông tin minh bạch, quản lý và sử dụng trong không gian số đối với tất cả tài sản công tại TP.HCM.

"Tài sản công do T.Ư quản lý cần có sự phối hợp chặt chẽ với chính quyền TP.HCM để tháo gỡ vướng mắc pháp lý và đưa nguồn lực đất đai vào khai thác một cách có hiệu quả theo chỉ đạo của Thủ tướng. Ngoài ra quỹ đất này có thể hoán đổi các vị trí để xây dựng trường học, trung tâm y tế, công viên đa chức năng. Điều này sẽ hiệu quả hơn nhiều so với hiện nay bỏ phí, gây tổn hại nguồn lực đất đai và làm mất niềm tin trong dân", TS Phạm Viết Thuận nói.