3 days ago
4
Dự án đường Giải Phóng (đoạn Nguyễn Chí Thanh - bùng binh Km5, quốc lộ 26) bị xác định phải điều chỉnh tăng tổng mức đầu tư hơn 62,45 tỉ đồng, trong đó sai sót cần giảm trừ hơn 13,49 tỉ đồng
Mới đây, lãnh đạo UBND tỉnh Đắk Lắk cho biết đã yêu cầu kiểm điểm trách nhiệm các tổ chức và cá nhân liên quan, đồng thời rà soát tháo gỡ vướng mắc tại 5 dự án PPP đã có kết luận thanh tra, tránh kéo dài gây lãng phí, tiêu cực.
Kết quả thanh tra cho thấy sai phạm trải dài toàn bộ quá trình đầu tư - từ chuẩn bị dự án, thiết kế, thi công đến thanh toán bằng quỹ đất; nhiều lỗi lặp lại, bộc lộ bất cập mang tính hệ thống trong mô hình "đổi đất lấy công trình".
Đội vốn lớn, sai từ khâu tính toán đến thi công
Nổi bật là việc lập, thẩm định, phê duyệt dự toán thiếu chính xác, kéo theo nhiều hệ lụy trong triển khai. Theo hồ sơ, tháng 2-2018, UBND tỉnh Đắk Lắk phê duyệt dự án đường Giải Phóng (đoạn Nguyễn Chí Thanh - bùng binh Km5, quốc lộ 26) theo hình thức PPP, tổng vốn gần 400 tỉ đồng, dài 2,1km, sử dụng gần 8ha đất.
Qua thanh tra, dự án phải điều chỉnh tăng hơn 62,45 tỉ đồng, trong đó sai sót cần giảm trừ hơn 13,49 tỉ đồng. Nguyên nhân chủ yếu do tính sai chi phí lãi vay, xác định không đúng cơ cấu vốn chủ sở hữu và áp dụng chưa phù hợp định mức, đơn giá vật liệu.
Đáng chú ý, tại dự án này còn khoảng 42,94 tỉ đồng chênh lệch cần tiếp tục rà soát xử lý, chủ yếu liên quan chi phí nhân công và khoản nhà đầu tư đã ứng trước cho giải phóng mặt bằng - mức chênh lệch lớn nhất trong các dự án được thanh tra. Việc ứng trước chi phí khi chưa điều chỉnh chủ trương đầu tư cũng được xác định là không đúng quy trình.
Dự án đường nối quốc lộ 26 - quốc lộ 14 - tỉnh lộ 8 được UBND tỉnh Đắk Lắk chấp thuận đầu tư theo hình thức PPP (hợp đồng BT) ngày 31-3-2021, do Công ty TNHH Xây dựng cầu đường Hoàng Nam thực hiện, tổng vốn hơn 485 tỉ đồng, dài hơn 8,5km, thời gian 36 tháng.
Tuy nhiên, qua thanh tra phát hiện dự toán bị xác định sai hơn 18,4 tỉ đồng và còn khoảng 26,4 tỉ đồng chi phí chưa phù hợp cần tiếp tục rà soát.
Sai phạm không chỉ dừng ở khâu tính toán, mà còn bộc lộ trong thi công. Tại dự án đường liên xã Ea Phê - Ea Kuăng - Vụ Bổn, nhiều hạng mục thi công không đúng thiết kế như thiếu bó vỉa, thiếu kết cấu hai đầu cầu, bố trí khe co giãn sai vị trí; có đoạn nền đường đắp cao hơn thiết kế khoảng 50cm, thậm chí phát sinh hạng mục ngoài thiết kế ban đầu.
Công tác quản lý chất lượng còn lỏng lẻo khi nhiều hồ sơ nghiệm thu thiếu chữ ký, không kiểm tra vật liệu đầu vào, không lập kế hoạch nghiệm thu theo quy định.
Riêng dự án đường từ Khu công nghiệp Hòa Hiệp 1 đến Bắc cầu Đà Nông có sai phạm thiết kế - dự toán với giá trị cần rà soát hơn 38,3 tỉ đồng; còn dự án cầu An Hải tính sai giá trị hiện tại ròng (NPV), làm chênh lệch khoảng 738 triệu đồng nghĩa vụ tài chính đất đai.
"Điểm nghẽn" quỹ đất và hướng tháo gỡ
Nếu sai phạm trong tính toán và thi công làm đội vốn thì cơ chế thanh toán bằng quỹ đất tại các dự án BT lại bộc lộ vướng mắc pháp lý kéo dài.
Tại dự án đường Giải Phóng, chi phí bồi thường giải phóng mặt bằng tăng hơn 41,55 tỉ đồng do thay đổi bảng giá đất nhưng chưa điều chỉnh tổng mức đầu tư. Quỹ đất khoảng 19,8ha dự kiến thanh toán cho nhà đầu tư cũng vướng nhiều quy định (bởi đây là đất phải đấu giá, xin ý kiến Thủ tướng, không còn phù hợp quy hoạch - PV).
Tình trạng tương tự xảy ra tại dự án đường nối quốc lộ 26 - quốc lộ 14 - tỉnh lộ 8 khi hợp đồng BT đã hết hiệu lực nhưng chưa được gia hạn, quỹ đất thanh toán chưa hoàn tất pháp lý khiến dự án đình trệ, chậm tiến độ gần 2 năm.
Trước thực trạng này, Thanh tra tỉnh kiến nghị UBND tỉnh báo cáo Ban Chỉ đạo 751 và Thủ tướng Chính phủ cho phép áp dụng 8 nhóm giải pháp xử lý các dự án BT tồn đọng nhằm tháo gỡ vướng mắc về pháp lý, hợp đồng và tài chính.
Theo đó, dự án đường quốc lộ 26 - quốc lộ 14 - tỉnh lộ 8 được giao rà soát điều chỉnh tổng mức đầu tư, xác định lại quỹ đất thanh toán và xử lý chênh lệch hơn 18,4 tỉ đồng; dự án đường Giải Phóng phải giảm trừ hơn 13,4 tỉ đồng sai sót, tiếp tục rà soát hơn 42,9 tỉ đồng để điều chỉnh sát thực tế, đồng thời kiểm soát chặt việc thanh toán và hoàn thiện hồ sơ quyết toán...
Song song đó, Thanh tra tỉnh kiến nghị sửa đổi, bổ sung nghị định 69/2019 nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý cho việc thanh toán dự án BT bằng quỹ đất. Trong thời gian chờ cơ chế từ trung ương, UBND tỉnh được đề nghị triển khai ngay các giải pháp nội tại như kiểm điểm trách nhiệm, rà soát sai phạm, điều chỉnh phương án tài chính, hoàn thiện bồi thường giải phóng mặt bằng và hồ sơ đất đai.
Dự án đường nối quốc lộ 26 - quốc lộ 14 - tỉnh lộ 8 còn dang dở, phát hiện nhiều sai phạm, đang được địa phương báo cáo, đề xuất tháo gỡ - Ảnh: TRUNG TÂN
Có nhiều nhóm giải pháp để hạn chế lãng phí
Trao đổi về hướng xử lý, ông Trương Công Thái - Phó chủ tịch UBND tỉnh Đắk Lắk - cho biết Chính phủ đã ban hành nghị quyết 16 (ngày 7-4-2026) nhằm tháo gỡ vướng mắc cho các dự án PPP, đồng thời đưa ra nhiều nhóm giải pháp để khơi thông pháp lý, hạn chế lãng phí và nâng cao hiệu quả đầu tư.
Theo ông Thái, kết luận thanh tra là cơ sở quan trọng để nhận diện rõ các tồn tại kéo dài nhiều năm, qua đó làm căn cứ xem xét tiếp tục triển khai hoặc xử lý dứt điểm từng dự án.
"Sau khi có kết luận thanh tra, UBND tỉnh đã chỉ đạo các sở, ngành khẩn trương tham mưu phương án cụ thể. Trên cơ sở đó, tỉnh sẽ tổng hợp báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét cho ý kiến đối với từng dự án, bảo đảm việc tháo gỡ đúng quy định và phù hợp thực tiễn", ông Thái cho biết.
