Hàng hóa hàng không lập kỷ lục, Việt Nam tính phát triển đội bay chở hàng

Sản lượng hàng hóa hàng không lập kỷ lục

Nhu cầu luân chuyển hàng hóa qua các cảng hàng không Việt Nam ngày càng tăng, lập kỷ lục từ trước đến nay. Số liệu thống kê mới nhất của Cục Hàng không Việt Nam cho biết logistics hàng không đang phục hồi mạnh, nhờ xuất nhập khẩu, sản xuất công nghệ cao và thương mại điện tử tiếp tục tăng.

Ví dụ, năm 2019, lượng hàng hóa qua các cảng hàng không đạt khoảng 1,5 triệu tấn. Giai đoạn 2020 - 2023, sản lượng giảm còn hơn 1,3 triệu tấn do dịch COVID-19, đứt gãy chuỗi cung ứng và khó khăn của ngành hàng không.

Tuy nhiên, đến năm 2024 trở lại mốc 1,5 triệu tấn và năm 2025 đạt 1,8 triệu tấn, mức cao nhất từ trước đến nay. Trong đó hàng hóa quốc tế chiếm 74,7%.

Tính riêng nửa năm 2026, hệ thống sân bay Việt Nam đã xử lý 920.900 tấn hàng. 

Trong đó, sân bay Nội Bài đạt 550.400 tấn, chiếm gần 60% tổng sản lượng cả nước và khoảng 65% lượng hàng quốc tế.

Cục Hàng không Việt Nam đánh giá vận tải hàng không ngày càng giữ vai trò lớn trong chuỗi xuất nhập khẩu. Dù chỉ chiếm tỉ trọng nhỏ về khối lượng, đường hàng không lại chuyên chở phần lớn mặt hàng có giá trị cao như điện thoại, linh kiện điện tử, thiết bị công nghệ, dược phẩm và hàng thương mại điện tử.

"Miếng bánh" vận tải hàng không vẫn thuộc về hãng ngoại

Theo Cục Hàng không, giá trị hàng hóa đi bằng đường hàng không tương đương khoảng 30% tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của các phương thức vận tải.

Nghịch lý nằm ở chỗ hàng hóa tăng nhanh nhưng doanh nghiệp vận chuyển trong nước lại hưởng phần nhỏ. Các hãng hàng không nước ngoài hiện nắm hơn 80% thị phần vận chuyển hàng hóa quốc tế đến và đi từ Việt Nam.

Trong khi đó, các hãng Việt chủ yếu chở hàng trong khoang bụng máy bay hành khách, chưa có đội tàu bay chuyên dụng đủ lớn để cạnh tranh.

Điều này khiến phần lớn doanh thu vận chuyển các mặt hàng giá trị cao vẫn rơi vào tay hãng ngoại. Việt Nam tham gia mạnh ở khâu sản xuất, lắp ráp và xuất khẩu, nhưng còn yếu ở mắt xích vận chuyển.

Khoảng trống này từng được nhiều doanh nghiệp nhìn thấy. Năm 2021, IPP Air Cargo của doanh nhân Johnathan Hạnh Nguyễn đề xuất đầu tư khoảng 2.400 tỉ đồng để thành lập hãng bay chở hàng. Dự án từng được kỳ vọng giúp doanh nghiệp Việt chủ động năng lực vận tải, song sau đó không triển khai.

PGS.TS Nguyễn Thiện Tống - chuyên gia hàng không - cho rằng năng lực vận tải hàng hóa của doanh nghiệp Việt còn quá thấp, khiến phần lớn thị phần rơi vào tay hãng ngoại. Trong bối cảnh cước vận tải hàng không tăng cao, nếu có thêm hãng bay chuyên chở hàng sẽ tạo cạnh tranh, bổ sung sức chở và có thể góp phần đưa giá cước quốc tế về mức hợp lý hơn.