Giải mã những bức ảnh dưới phần mộ liệt sĩ

Người con run lên khi thấy bức ảnh

Những ngày qua, hai bức ảnh chân dung một nam, một nữ được phục dựng từ phần mộ liệt sĩ chưa xác định thông tin tại Nghĩa trang liệt sĩ Đức Minh (xã Mỏ Cày, tỉnh Quảng Ngãi) đã thu hút sự quan tâm đặc biệt của dư luận. Sau khi các cơ quan báo chí đăng tải, nhiều cuộc gọi từ khắp nơi trên cả nước đã gửi về với hy vọng nhận diện được người trong ảnh.

Trong số đó có bà Kiều Thị Minh Huệ (hiện sinh sống tại tỉnh Lâm Đồng). Ngay khi nhìn thấy hai bức ảnh trên báo, người phụ nữ này không giấu được sự xúc động. “Không hiểu sao tôi run lên khi nhìn thấy ảnh nên vội vàng đưa cho mẹ xem. Mẹ tôi nói người phụ nữ trong ảnh rất giống mình, còn ảnh người nam có thể là cha tôi - liệt sĩ Kiều Phẩm”, bà Huệ kể.

Theo bà Huệ, mẹ bà là cụ Bùi Thị Dơm, năm nay đã 84 tuổi nhưng vẫn còn minh mẫn. Chỉ vừa nhìn qua hai bức ảnh đã được phục dựng, cụ Dơm đã thốt lên: “Sao giống vậy”.

Điều khiến gia đình càng thêm hy vọng là cụ Dơm cho biết đây rất giống những bức ảnh được chụp vào ngày cưới của hai vợ chồng cách đây nhiều chục năm.

Gia đình bà Huệ vốn quê ở xã Nghĩa Dõng (cũ), nay là xã An Phú, tỉnh Quảng Ngãi. Năm 1979, bà theo mẹ vào Lâm Đồng sinh sống và lập nghiệp. Cha bà là liệt sĩ Kiều Phẩm đã hy sinh trong kháng chiến và được Nhà nước công nhận là liệt sĩ. Tuy nhiên, suốt 58 năm qua, gia đình vẫn chưa một lần tìm thấy phần mộ.

Theo bà Huệ, một người anh trong dòng họ từng trực tiếp tham gia trận đánh năm ấy cho biết, cha bà cùng nhiều đồng đội hy sinh khi đơn vị rút quân sau trận đánh một đồn địch ở Quảng Ngãi.

“Anh ấy và cha tôi ở hai đơn vị khác nhau nhưng cùng tham gia trận đánh. Anh kể lúc rút lui thì trúng mìn, rất nhiều người hy sinh. Chính anh cũng bị mảnh mìn găm vào đầu, sau đó mất trí nhớ nên không còn nhớ thêm được điều gì”, bà Huệ nghẹn ngào.

Suốt nhiều năm, gia đình gần như không còn thêm bất cứ manh mối nào về nơi cha nằm lại. Vì vậy, hai bức ảnh được phát hiện dưới phần mộ liệt sĩ lần này đã thắp lên niềm hy vọng mà họ từng nghĩ không còn.

Đại tá Trịnh Công Sơn - Phó Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự (CHQS) tỉnh Quảng Ngãi - cho biết đơn vị đã trực tiếp liên hệ với gia đình bà Huệ để xác minh các thông tin liên quan.

Bà Huệ và mẹ là bà Dơm hiện đang sống tại tỉnh Lâm Đồng.

Không chỉ gia đình bà Huệ, một gia đình khác ở một tỉnh phía Bắc cũng đã chủ động liên hệ với cơ quan chức năng, cung cấp các thông tin liên quan đến hai bức ảnh này.

Hiện Bộ CHQS tỉnh Quảng Ngãi đang tiếp tục xác minh các nguồn thông tin. Hai gia đình đã được hướng dẫn lấy mẫu sinh phẩm để giám định ADN, đối chiếu với mẫu hài cốt nhằm xác định quan hệ huyết thống với liệt sĩ hay không.

Chiều 28/7, trong quá trình lấy mẫu sinh phẩm tại Nghĩa trang liệt sĩ Đức Minh, Đội lấy mẫu ADN số 5 (Bộ CHQS tỉnh Quảng Ngãi) đã phát hiện những di vật đặc biệt trong phần mộ số 115. Trong số các di vật có hai bức ảnh chân dung một nam, một nữ. Dù bị chôn vùi dưới lòng đất hàng chục năm, hai bức ảnh vẫn còn lưu giữ khoảng 60% hình ảnh.

Sau khi được phục dựng, những khuôn mặt tưởng chừng đã bị thời gian xóa nhòa lại hiện lên khá rõ nét, mở ra cơ hội quý giá để xác định danh tính và tìm thân nhân liệt sĩ.

Lực lượng chức năng tiến hành lấy mẫu sinh phẩm. Ảnh: Bộ CHQS tỉnh Quảng Ngãi.

Mỗi kỷ vật là "chiếc chìa khóa" đưa liệt sĩ trở về

Không chỉ tại Nghĩa trang liệt sĩ Đức Minh, ngày 6/8, Bộ CHQS tỉnh Quảng Ngãi thông tin, Đội lấy mẫu hài cốt liệt sĩ số 1 vừa phát hiện thêm một bức ảnh chân dung người phụ nữ trong phần mộ liệt sĩ chưa xác định danh tính tại Nghĩa trang liệt sĩ Nghĩa Lâm (xã Trà Giang, tỉnh Quảng Ngãi).

Bức ảnh nằm trong một chiếc ví cũ được chôn cùng hài cốt liệt sĩ tại phần mộ số 42, hàng 3, khu C, lô sau. Ngoài bức ảnh đã phai mờ theo thời gian, bên trong chiếc ví còn có một số vật dụng cá nhân khác.

Đến nay, chân dung người phụ nữ trong bức ảnh đã được khôi phục rõ nét. Dù chưa thể xác định danh tính, nhưng đây được xem là một trong những đầu mối quan trọng nhất để tiếp tục rà soát hồ sơ, tìm kiếm thân nhân của liệt sĩ.

Theo các cán bộ trực tiếp thực hiện công tác lấy mẫu ADN, mỗi lần phát hiện được một chiếc ví cũ, một tấm ảnh hay một vật dụng cá nhân còn sót lại trong các phần mộ vô danh đều mang lại niềm xúc động đặc biệt. Bởi chính những kỷ vật nhỏ bé ấy có thể trở thành “chiếc chìa khóa” kết nối quá khứ với hiện tại.

Bức ảnh chân dung được phát hiện trong quá trình khai quật phần mộ tại Nghĩa trang liệt sĩ Nghĩa Lâm. Ảnh: Bộ CHQS tỉnh Quảng Ngãi.

Bức ảnh người phụ nữ sau khi được phục dựng. Ảnh: Bộ CHQS tỉnh Quảng Ngãi.

Bộ CHQS tỉnh Quảng Ngãi cho biết thời gian tới tiếp tục phối hợp với các cơ quan chuyên môn, ban chỉ đạo tìm kiếm quy tập liệt sĩ các địa phương và chính quyền cơ sở để rà soát hồ sơ, xác minh mọi nguồn tin liên quan đến các bức ảnh cũng như những kỷ vật được phát hiện.

Hành trình trả lại tên cho các liệt sĩ chắc chắn còn nhiều gian nan. Nhưng mỗi cuộc gọi của thân nhân, mỗi bức ảnh được phục dựng thành công hay mỗi mẫu ADN được đối chiếu đều đang góp thêm một tia hy vọng sớm đưa tên tuổi liệt sĩ trở về cùng gia đình.