Giải mã 5 lầm tưởng phổ biến về bệnh tiểu đường

Dưới đây là lời giải đáp chi tiết cho 5 hiểu lầm thường gặp nhất:

Người mắc bệnh tiểu đường phải kiêng hoàn toàn đồ ngọt?

Bệnh nhân tiểu đường không nhất thiết phải kiêng tuyệt đối đồ ngọt, mà điều quan trọng là phải ăn đúng cách để tránh làm đường huyết tăng đột ngột. Trong đó, dù nhiều loại trái cây có chứa đường, điều này không có nghĩa là người bệnh phải từ bỏ hoàn toàn hoa quả.

Trên thực tế, bệnh nhân có thể chọn các loại trái cây có chỉ số đường huyết (GI) thấp. Tuy nhiên, đừng cho rằng trái cây có chỉ số GI thấp hay hàm lượng đường thấp thì có thể ăn thỏa thích mà không kiểm soát khẩu phần. Dù là trái cây có hàm lượng đường cao hay thấp, chỉ cần lượng carbohydrate (carbs) nạp vào cơ thể như nhau thì tác động đến đường huyết đều tương đương.

Dưới đây là định lượng các loại trái cây đều chứa khoảng 15 g carbohydrate:

• 1/2 quả chuối kích thước trung bình;

• 3/4 bát việt quất;

• 1 và 1/4 bát dâu tây;

• 1 bát dưa lưới cắt miếng.

Chỉ cần kiêng đồ ngọt và tinh bột là có thể kiểm soát bệnh mà không cần dùng thuốc?

Mục đích của việc dùng thuốc là để điều chỉnh những bất thường trong quá trình chuyển hóa đường huyết và cải thiện chức năng của insulin. Thuốc là "trợ thủ" chứ không phải kẻ thù. Dù vậy, ngay cả khi đang dùng thuốc, người bệnh vẫn phải chú ý đến chế độ ăn uống để kiểm soát chỉ số đường huyết.

Nguyên tắc kiểm soát đường huyết của người bệnh tiểu đường là "ăn đúng giờ, ăn đúng lượng". Việc ăn uống bừa bãi, không đều đặn hoặc mất cân bằng dinh dưỡng đều sẽ gây ra biến động huyết áp và đường huyết.

Nếu mới ở giai đoạn tiền tiểu đường, người bệnh mới có khả năng ngăn chặn bệnh tiến triển thông qua việc thiết lập thói quen sinh hoạt, ăn uống và tập luyện khoa học. Khi đã được chẩn đoán mắc bệnh tiểu đường, việc chỉ dựa vào kiêng đồ ngọt hay thực phẩm giàu tinh bột để kiểm soát bệnh là điều hoàn toàn không thể.

Khi đã được chẩn đoán mắc bệnh tiểu đường, việc chỉ dựa vào kiêng thực phẩm giàu tinh bột để kiểm soát bệnh là điều hoàn toàn không thể. Ảnh minh họa: Bùi Thủy

Người có thân hình gầy gò sẽ không mắc bệnh tiểu đường?

Cân nặng và bệnh tiểu đường không có mối quan hệ tuyệt đối. Trong đó, tiểu đường type 1 phần lớn do di truyền gây ra nên hầu như không liên quan đến vóc dáng của bệnh nhân.

Đối với tiểu đường type 2, dù quả thực có liên quan đến béo phì, nhưng trên thực tế, nếu duy trì thói quen ăn uống không lành mạnh thì người gầy vẫn có nguy cơ mắc bệnh.

Giáo sư Mercedes Carnethon, chuyên gia Y học dự phòng tại Đại học Northwestern (Mỹ), từng cho biết: Trong số các bệnh nhân mắc tiểu đường type 2, có tới 1/8 số người có cân nặng bình thường. Những bệnh nhân có thể trạng đạt chuẩn nhưng vẫn mắc bệnh thường liên quan đến yếu tố gene di truyền và lối sống.

Bệnh nhân dùng thuốc điều trị cuối cùng cũng sẽ dẫn đến kết cục phải lọc máu (chạy thận)?

Phần lớn bệnh nhân tiểu đường phải lọc máu lại bắt nguồn từ nguyên nhân không tuân thủ chỉ định dùng thuốc của bác sĩ, dẫn đến đường huyết không được kiểm soát tốt trong thời gian dài, cuối cùng bắt buộc phải tiêm insulin để điều trị. Ở giai đoạn này, thận thường đã chịu những tổn thương không thể phục hồi, từ đó dẫn đến việc phải chạy thận.

Trên thực tế, việc duy trì uống thuốc đều đặn và ổn định có tác dụng phòng ngừa hoặc làm chậm quá trình biến chứng thận. Các bác sĩ cũng sẽ định kỳ theo dõi chức năng thận của bệnh nhân để điều chỉnh liều lượng thuốc phù hợp. Điều quan trọng là người bệnh cần rèn luyện thói quen sinh hoạt và dùng thuốc tốt để kiểm soát sự tiến triển của biến chứng thận. Từ việc kiểm soát đường huyết, xét nghiệm nước tiểu định kỳ đến quản lý nghiêm ngặt huyết áp, tất cả sẽ giúp làm chậm tốc độ suy giảm chức năng thận do tiểu đường.

Tăng liều lượng insulin đồng nghĩa với việc tình trạng bệnh đang xấu đi?

Thông thường, bệnh nhân cần tăng liều lượng tiêm insulin do hai nguyên nhân chính:

• Người bệnh xuất hiện tình trạng kháng insulin (tức là cơ thể giảm độ nhạy cảm với insulin), do đó cần tăng liều lượng để đạt hiệu quả.
• Do tăng cân, hoàn toàn không phải vì bệnh tiểu đường biến chuyển xấu đi.

Bản thân insulin có khả năng thúc đẩy quá trình tổng hợp chất béo, vì vậy người sử dụng insulin có xu hướng tăng cân dần theo thời gian. Tuy nhiên, lượng mỡ trong cơ thể càng nhiều thì tình trạng kháng insulin lại càng có nguy cơ trở nên nghiêm trọng hơn. Theo các nghiên cứu, sự gia tăng mô mỡ nội tạng làm tăng tỷ lệ kháng insulin, dẫn đến liều lượng insulin ban đầu không còn đủ đáp ứng và bắt buộc phải tăng liều tiêm.

Mỹ Ý (Theo HK01)