'Gia công phần mềm không thể giúp Việt Nam thành cường quốc công nghệ'

Thứ trưởng Khoa học và Công nghệ Bùi Hoàng Phương cho rằng gia công phần mềm đã giúp Việt Nam tạo bước đà quan trọng, nhưng không thể là cường quốc công nghệ.

Tại lễ kỷ niệm 25 năm thành lập Công viên phần mềm Quang Trung (QTSC) ngày 16/3, Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương nhìn nhận những năm qua, hoạt động gia công phần mềm cho đối tác nước ngoài đã tạo bước đà, mang lại công ăn việc làm, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng và cũng tạo ra những doanh nghiệp tỷ USD. Tuy nhiên, gia công sẽ "không bao giờ có thể tạo ra những doanh nghiệp lớn dẫn dắt xu thế công nghệ toàn cầu", ông nói.

Theo Thứ trưởng Phương, Việt Nam đang trong giai đoạn mới về khoa học công nghệ, đặt mục tiêu thúc đẩy sáng tạo trong nước, qua đó mới có thể vươn ra tầm thế giới trong tương lai gần. Ông đánh giá trong 25 năm phát triển, QTSC là trường hợp điển hình, đóng góp rất lớn cho ngành công nghệ thông tin, khoa học công nghệ tại Việt Nam, là "mô hình thành công nhất trong các khu công nghệ số tập trung trên cả nước". Nơi đây không chỉ là khu vực làm việc, mà đã hình thành hệ sinh thái hoàn chỉnh từ sản xuất, kinh doanh, đào tạo đến khởi nghiệp sáng tạo.

Thứ trưởng Khoa học và Công nghệ Bùi Hoàng Phương phát biểu tại sự kiện ngày 16/3. Ảnh: Bảo Lâm

Tuy nhiên, trong bối cảnh mới, Thứ trưởng Phương đề nghị QTSC phải có những giải pháp thật sự đột phá hơn. Thay mặt cho Bộ Khoa học và Công nghệ, ông gợi ý loạt định hướng lớn cho đơn vị này.

Đầu tiên, ông mong muốn QTSC tiên phong triển khai cơ chế thử nghiệm sandbox. Cũng giống như cách đây 25 năm, QTSC cần tiếp tục dũng cảm trở thành nơi thử nghiệm đầu tiên các công nghệ và mô hình kinh doanh mới. Nghị định mới về quy trình triển khai sandbox dự kiến sẽ giao thẩm quyền cho UBND các tỉnh, QTSC nên chủ động nghiên cứu, đề xuất để TP HCM sớm quyết định thí điểm. "Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ hỗ trợ về quy trình, thủ tục", Thứ trưởng khẳng định, thêm rằng việc triển khai thành công sandbox sẽ tạo lợi thế cạnh tranh khổng lồ để thu hút doanh nghiệp và công nghệ mới.

Cho rằng việc chuyển từ gia công sang làm chủ công nghệ là yêu cầu cấp thiết, Thứ trưởng Phương đề xuất giai đoạn tới, QTSC cần đóng vai trò kết nối, dẫn dắt hệ sinh thái doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam từng bước làm chủ thiết kế, làm chủ công nghệ lõi và công nghệ chiến lược "Make in Vietnam". Ông cũng đề nghị QTSC giải quyết các bài toán lớn của đô thị, bằng cách nhận lấy sứ mệnh làm chủ công nghệ chiến lược để giải quyết các bài toán lớn của chính TP HCM như giao thông, môi trường, y tế, giáo dục. Theo ông, với bề dày 25 năm, nguồn nhân lực chất lượng cao và sự ủng hộ của thành phố, QTSC hoàn toàn đủ khả năng nghiên cứu, phát triển và thử nghiệm các giải pháp này trước khi nhân rộng ra toàn quốc.

Với các đề xuất này, Thứ trưởng Phương cho biết Bộ Khoa học và Công nghệ cam kết sẽ tiếp tục đồng hành chặt chẽ cùng TP HCM và QTSC trong việc hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ R&D và đổi mới sáng tạo số. Ông cũng mong lãnh đạo thành phố tiếp tục quan tâm đầu tư hạ tầng để QTSC phát triển nhanh, bền vững đúng với vai trò trung tâm công nghệ số hàng đầu cả nước.

Chủ tịch UBND TP HCM Nguyễn Văn Được. Ảnh: Bảo Lâm

Phát biểu tại sự kiện, Chủ tịch UBND TP HCM Nguyễn Văn Được cho biết Trung ương kỳ vọng thành phố trở thành nơi tiên phong thực hiện Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị. Ông nhấn mạnh thành phố sẽ tập trung đầu tư hoàn thiện mạng lưới viễn thông, giao thông, nhà ở... với mục tiêu thu hút doanh nghiệp và chuyên gia đến làm việc. Đây được xem là những điều kiện hỗ trợ cho sự phát triển của các khu công nghệ số tập trung trong thời gian tới.

Với QTSC, ông đánh giá quá trình phát triển 25 năm "là lịch sử của những người dám nghĩ, dám làm". Theo lãnh đạo TP HCM, đơn vị không chỉ đóng góp vào những con số tăng trưởng xuất khẩu phần mềm ấn tượng, mà còn định hình "văn hóa sáng tạo" của thành phố, bằng chứng là từ 21 doanh nghiệp ban đầu, QTSC hiện phát triển thành hệ sinh thái hơn 120 doanh nghiệp với hơn 22.000 chuyên gia.

Ông Được kỳ vọng, trong giai đoạn tới, QTSC không chỉ là nơi gia công hay thiết kế mà cần hướng đến sản xuất các sản phẩm công nghệ mang dấu ấn của thành phố "made by Ho Chi Minh City". Ông yêu cầu nâng cao giá trị tạo ra, thay vì chỉ tham gia vào các khâu thấp hơn trong chuỗi sản xuất công nghệ. "Thành phố sẽ tạo điều kiện để QTSC và các khu công nghệ số tập trung trên địa bàn hoàn thành mục tiêu trong thời gian tới", ông nói.

Ông Trần Hữu Dũng, Giám đốc Công ty TNHH MTV phát triển Công viên phần mềm Quang Trung, cho biết định hướng của QTSC trong giai đoạn tiếp theo sẽ hướng đến xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo hoàn chỉnh hơn, định hướng "Quality Tech Solution Complex" - mở rộng vai trò từ khu phần mềm sang trung tâm cung cấp giải pháp công nghệ chất lượng cao.

Trong giai đoạn 2025-2030, QTSC đặt mục tiêu trở thành đơn vị chiến lược trong vận hành hạ tầng số của TP HCM, cũng như xây dựng và quản lý các trung tâm công nghệ tiên tiến, hướng mô hình đô thị khoa học gắn với đổi mới sáng tạo, R&D và sản xuất công nghệ lõi, các sản phẩm, dịch vụ công nghệ cao. Ông Dũng kỳ vọng sẽ được tạo thêm cơ hội để QTSC tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu, nhất là trong các lĩnh vực bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và công nghệ số.

Trong khuôn khổ sự kiện kỷ niệm 25 năm, QTSC đã nhận khen thưởng của Chủ tịch nước, Thủ tướng, Bộ Khoa học và Công nghệ và UBND TP HCM.

Ông Trần Hữu Dũng (phải) nhận Huân chương lao động hạng Nhì. Ảnh: Bảo Lâm

QTSC thành lập ngày 16/3/2001, là khu công viên phần mềm đầu tiên của TP.HCM. Sau 25 năm hình thành, khu đã thu hút 27 nhà đầu tư, 124 doanh nghiệp công nghệ số, cung cấp hơn 650 sản phẩm, dịch vụ và giải pháp công nghệ cho thị trường trong nước và hơn 30 quốc gia, vùng lãnh thổ trên toàn cầu. Tổng doanh thu tích lũy của các doanh nghiệp hoạt động trong khu đạt khoảng 138.000 tỷ đồng (6 tỷ USD), trong đó doanh thu xuất khẩu hơn 4,35 tỷ USD. Theo tổ chức tư vấn quốc tế KPMG, QTSC được xếp thứ 3 trong số 8 khu công nghệ nổi bật tại châu Á dựa trên các tiêu chí về hiệu quả hoạt động.

Bảo Lâm