Dùng thuế thuốc lá, rượu bia hỗ trợ điều trị bệnh mãn tính

Chính phủ dự kiến trích một phần thuế thuốc lá, rượu bia, đồ uống có đường để hỗ trợ điều trị bệnh mãn tính, khám sức khỏe định kỳ và sàng lọc bệnh cho người dân từ năm 2028.

Yêu cầu được Thủ tướng nêu trong kế hoạch triển khai bảo hiểm y tế toàn dân giai đoạn mới, ban hành ngày 13/5. Bộ Y tế và Bộ Tài chính được giao xây dựng nghị quyết thí điểm, hoàn thành trong quý IV/2028.

Ngoài chi trả một số dịch vụ phòng bệnh, Chính phủ cũng yêu cầu mở rộng nguồn thu để bảo đảm Quỹ bảo hiểm y tế hoạt động bền vững trong bối cảnh nhu cầu khám chữa bệnh ngày càng tăng.

Song song đó, Bộ Y tế và Bộ Tài chính phải xây dựng thêm cơ chế thí điểm các gói bảo hiểm y tế bổ sung theo nhu cầu người dân, hoàn thành trong quý II/2028. Bảo hiểm y tế sẽ tăng liên kết với các gói bảo hiểm sức khỏe thương mại để tránh thanh toán trùng lặp.

Theo lộ trình, từ năm 2027, mức đóng bảo hiểm y tế của người dân sẽ tăng cùng với việc mở rộng quyền lợi và mức hưởng. Nhà nước cũng tăng hỗ trợ cho hộ cận nghèo, người khuyết tật, người yếu thế và các nhóm chính sách.

Từ quý II/2027, người bệnh sẽ được phân luồng giữa các cấp chuyên môn để giảm tải bệnh viện tuyến trên đối với các ca bệnh nhẹ, bệnh thông thường. Các bệnh viện cũng sẽ nghiên cứu tiêu chí cho người bệnh xuất viện vào cuối tuần, ngày nghỉ và lễ để giảm ùn ứ. Giá dịch vụ y tế mới áp dụng từ tháng này sẽ tính thêm chi phí quản lý.

Người dân tiêm chủng vaccine tại Viện Pasteur TP HCM, tháng 8/2025. Ảnh: Quỳnh Trần

Việt Nam đặt mục tiêu năm nay đạt tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế 95,5% dân số và tiến tới toàn dân vào năm 2030. Từ năm nay, Quỹ bảo hiểm y tế cũng mở rộng phạm vi chi trả với một số bệnh mãn tính, khám sức khỏe định kỳ và khám sàng lọc theo yêu cầu.

Theo Bộ Y tế, mỗi năm Việt Nam có hơn 100.000 ca tử vong do thuốc lá, gây thiệt hại khoảng 108.000 tỷ đồng chi phí y tế và tổn thất kinh tế. Giai đoạn 2012-2025, tỷ lệ thuế trên giá bán lẻ thuốc lá tại Việt Nam khoảng 36,8%, thấp hơn nhiều mức khuyến cáo 70-75% của Tổ chức Y tế Thế giới và thấp hơn nhiều nước ASEAN như Thái Lan hay Singapore.

Theo Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt sửa đổi, từ năm 2027, thuốc lá sẽ chịu thuế hỗn hợp gồm thuế suất 75% như hiện nay và thuế tuyệt đối tăng dần, từ 2.000 đồng một bao năm 2027 lên 10.000 đồng năm 2031.

Việt Nam hiện cũng thuộc nhóm tiêu thụ nhiều rượu bia. Năm 2024, lượng bia tiêu thụ khoảng 4,4 tỷ lít, còn nước giải khát đạt 4,7 tỷ lít, tăng gần 5% so với năm trước. Ngành đồ uống hiện đóng góp khoảng 60.000 tỷ đồng ngân sách mỗi năm, trong đó riêng thuế tiêu thụ đặc biệt hơn 40.000 tỷ đồng.

Vũ Tuân