Đừng thụ động, "làm cho có"!

Không chỉ kỹ năng chuyên môn, tâm thế tích cực và ý thức trách nhiệm của người lao động (NLĐ) chính là nền tảng then chốt tạo nên sự khác biệt.

Tâm thế tích cực thể hiện ở sự chủ động, sáng tạo, coi công việc là cơ hội phát triển bản thân, thay vì thực hiện nghĩa vụ máy móc. Trách nhiệm là sự cam kết hoàn thành tốt nhất công việc, không chỉ làm theo chỉ dẫn mà còn nghĩ đến hiệu quả tổng thể. Tức là, mỗi khi thực hiện nhiệm vụ, NLĐ phải luôn nghĩ đến chất lượng, hiệu quả thực tế của công việc, không vì làm cho xong mà bỏ mặc kết quả.

Tôi từng chứng kiến một câu chuyện thực tế đáng suy ngẫm khi giám sát thi công xây dựng nhà mình. Một người thợ hì hục dùng máy cắt tạo lỗ tròn trên trần thạch cao của nhà vệ sinh để lắp quạt hút. Tôi ngạc nhiên vì theo thiết kế, vị trí này không lắp quạt. Hơn nữa, phía trên là sàn bê tông đặc nguyên khối, không có lỗ thông hơi ra ngoài; dù lắp quạt thì khí cũng không thể hút ra, chỉ gây lãng phí và mất thẩm mỹ.

Tôi hỏi người thợ: "Anh gắn quạt rồi hút khí đi đâu?". Anh nhìn tôi, trả lời thật thà: "Em không biết, vì cai thầu bảo thì em làm!".

Câu trả lời đó khiến tôi trăn trở. Người thợ ấy không lười biếng, anh vẫn chăm chỉ đổ mồ hôi nhưng lại thiếu sự chủ động và ý thức trách nhiệm. Anh chỉ thực hiện theo mệnh lệnh mà không màng đến tính hợp lý hay hiệu quả.

Bữa khác, tôi thấy gần cuối giờ làm, người thợ phụ vẫn trộn hồ khá nhiều, đến khi nghỉ thì dùng không hết. Việc này lẽ ra người giám sát thi công phải triệt để chấn chỉnh, thợ xây phải nhắc thợ phụ trộn lượng hồ phù hợp, cai thầu cũng cần lưu ý xử phạt nghiêm những trường hợp lãng phí như vậy.

Chính sự lỏng lẻo trong các khâu đã dẫn đến việc hao tổn vật tư, lại tốn công thuê người chở đổ xà bần. Các thiệt hại đó ảnh hưởng trực tiếp đến doanh nghiệp, làm giảm sức cạnh tranh, từ đó gián tiếp gây thiệt hại đến chủ nhà ở những khâu hoàn toàn có thể khắc phục được...

Những câu chuyện nhỏ như trên phản ánh thực trạng khá phổ biến trong lao động hiện nay. Nhiều NLĐ vẫn mang tâm thế thụ động, "làm cho có", sợ trách nhiệm, ngại đề xuất ý kiến. Điều này dẫn đến lãng phí vật tư, kéo dài thời gian thi công, giảm chất lượng công trình và đôi khi gây thiệt hại không nhỏ cho chủ đầu tư.

Đáng chú ý, tâm lý mặc kệ tổn thất của tập thể, miễn không ảnh hưởng quyền lợi cá nhân đã hình thành thái độ thờ ơ, vô cảm và thiếu đạo đức nghề nghiệp ở một số người. Trong môi trường sản xuất, tâm thế này có thể dẫn đến sản phẩm lỗi, tai nạn lao động, làm suy yếu doanh nghiệp.

Ngược lại, NLĐ có tâm thế tích cực và trách nhiệm cao sẽ mang lại giá trị vượt trội. Họ không chỉ hoàn thành nhiệm vụ mà còn chủ động tìm giải pháp tối ưu, phát hiện sai sót sớm, đề xuất cải tiến quy trình… Nhờ đó, doanh nghiệp tiết kiệm chi phí, nâng cao chất lượng và tạo môi trường làm việc văn minh, gắn kết. Trên bình diện xã hội, đội ngũ lao động có trách nhiệm sẽ góp phần xây dựng nền kinh tế bền vững, nâng cao vị thế quốc gia.

Để nâng cao tâm thế này, cần có sự phối hợp đồng bộ từ nhiều phía. Doanh nghiệp phải xây dựng văn hóa tổ chức rõ ràng, khuyến khích NLĐ dám nghĩ, dám nói, dám chịu trách nhiệm. Các chương trình đào tạo kỹ năng mềm, hội thảo chia sẻ kinh nghiệm, cơ chế khen thưởng minh bạch sẽ tạo động lực mạnh mẽ. Người lãnh đạo cần làm gương, lắng nghe ý kiến và xử lý kịp thời sai sót, thay vì đổ lỗi. Người quản lý phải giám sát chặt chẽ thái độ, hành vi để chấn chỉnh ngay những biểu hiện chưa tích cực trong lao động.

Bản thân mỗi NLĐ cũng phải tự thay đổi, coi công việc là sứ mệnh. Trước khi làm bất cứ việc gì, hãy tự hỏi về mục đích, tính hợp lý và hậu quả nếu sai sót. Thói quen tư duy này sẽ giúp NLĐ trưởng thành, tăng thu nhập và thăng tiến. Trong bối cảnh chuyển đổi số, việc mỗi cá nhân thực sự "làm chủ" công việc sẽ tạo ra sản phẩm chất lượng cao, góp phần vào sự thịnh vượng chung của đất nước.

Nâng cao tâm thế và trách nhiệm là hành trình dài, đòi hỏi NLĐ và các bên liên quan phải kiên trì và quyết tâm.