4 hours ago
7
Đã là vi phạm pháp luật thì phải được làm rõ, xử lý nghiêm minh. Không có lý do gì để dung túng cho gian lận, dù người vi phạm là ai, giữ vị trí nào hay động cơ ban đầu được biện minh bằng điều gì. Nhưng xử lý nghiêm không có nghĩa là gom tất cả vào một rọ.
Đằng sau một vụ việc sai phạm thi cử thường không chỉ có thí sinh. Có hội đồng thi, cán bộ coi thi, cán bộ chấm thi, những người làm công tác tổ chức, quản lý; và trong một số trường hợp cụ thể có cả phụ huynh tìm cách tác động, nhờ vả, tạo áp lực hoặc tiếp tay cho sai trái. Tất cả những chủ thể này đều là người trưởng thành, có trách nhiệm và phải chịu trách nhiệm tương xứng với hành vi của mình.
Không thể có chuyện người lớn vi phạm rồi cuối cùng học sinh lại là người phải gánh chịu hậu quả nặng nề nhất.
Trong số 328 thí sinh liên quan vụ việc, có thể có em được hướng dẫn, nhắc bài hoặc tạo điều kiện trái quy chế. Nếu có, phải xác định rõ em nào, hành vi gì, mức độ ra sao. Nhưng cũng có thể có những em hoàn toàn không biết, không yêu cầu và không nhận bất kỳ sự trợ giúp nào. Thậm chí, có những em đủ năng lực để đạt kết quả cao bằng chính sức học của mình, nhưng giờ đây kết quả ấy lại bị phủ bóng bởi sự nghi ngờ chung. Đó là một sự bất công mà quá trình xử lý vụ việc phải đặc biệt tránh.
Công bằng trong thi cử trước hết là ai sai người đó chịu trách nhiệm. Người tổ chức sai phải chịu trách nhiệm về tổ chức. Người coi thi sai phải chịu trách nhiệm về việc coi thi. Người chấm thi sai phải chịu trách nhiệm về việc chấm thi. Nếu có phụ huynh can thiệp, tác động hoặc tiếp tay, cũng phải được làm rõ và xử lý theo quy định. Còn học sinh, với tư cách là đối tượng của kỳ thi và ở nhiều trường hợp là người chưa thành niên, phải được xem xét đầy đủ về mức độ nhận thức, hành vi, vai trò và hoàn cảnh cụ thể.
Đặc biệt, cần phân biệt rõ giữa người thực hiện hành vi gian lận và người được hưởng lợi từ một sai phạm mà bản thân không biết, không yêu cầu và không tham gia. Không thể vì một kỳ thi có sai phạm mà mặc nhiên biến toàn bộ thí sinh thành những người mang nghi án.
Tại cuộc họp Chính phủ, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã yêu cầu khẩn trương điều tra, kết luận vụ việc, xử lý nghiêm minh vi phạm và công khai hướng xử lý. Đây là yêu cầu cần thiết. Xã hội cần một kết luận rõ ràng, minh bạch, đủ sức trả lời những câu hỏi đang đặt ra: Ai sai? Sai ở đâu? Ai chỉ đạo? Ai thực hiện? Ai tiếp tay? Ai hưởng lợi? Và quan trọng không kém: ai không sai?
Thi cử là cuộc cạnh tranh bằng năng lực và sự công bằng. Học sinh không phải là "tài sản" để người lớn tìm mọi cách nâng điểm, cũng không phải là những cái tên phải đứng ra gánh hậu quả cho sai phạm. Trong nhiều trường hợp, các em là nạn nhân cần bảo vệ.
Xử nghiêm để giữ kỷ cương phép nước. Nhưng đồng thời, cần bảo vệ học sinh để không một sai phạm của người lớn nào có thể biến thành vết thương trong tương lai của các em.
